Seiryoku zenyo en Fingerspitzengefühl

Welja, Japans en Duits in één titel. Toch kan ik geen betere term geven voor het exact aanvoelen van subtiliteiten als het Duitse woord “Fingerspitzengefühl.”

Instrumenten

Laten we het eens hebben over handen en vingers. In het judo de meest kostbare instrumenten van de judoka, misschien wel op de tweede plaats na ‘hara’ – zeg maar the gut feeling, de balans van het onderbuikgevoel. De vingers bepalen in het judo bijna alles. Met de vingers hebben we de juiste grip op judogi en lichaam van de partner, en door de vingers heen voelen we met onze soepele en ontspannen armen elke beweging van het lichaam. Tijdens kumikata hebben alleen de handen fysiek contact, zij nemen méér waar dan de ogen. Hoe de handen voelen, bepalen de vingers.

De juiste dosering

Nu komt het er op aan. Seiryoku zenyo – minimale energie, maximaal effect – betekent dat je vingeroefeningen moet doen om maximaal te voelen terwijl de vingers minimaal kracht zetten. Mitesco doet dat met hele alledaagse dingen. Judo gaat namelijk over het alledaagse leven, dus ook over je vingers.
Als ik bijvoorbeeld auto rijd, kan ik gestresst als een kip in een legbatterij het stuur vasthouden. Beginnersfout van rijles 1. Als je wilt sturen, moet je het stuur door je vingers laten glijden alsof het er niet is, en ofschoon een rij-instructeur altijd zal zeggen: “beide handen tien voor twee aan het stuur houden”, kennen we allemaal voorbeelden van mensen die rijden met hun pink. Toch is de wijze les van de rij-instructeur net zo waar als basis kumikata. Bij een aanval wisselen de handen van positie op de gi, zoals de handen soepel langs het stuur glijden en overpakken, automatisch, ontspannen, maarrrr… ze houden controle. Liefst met beide handen. Voelen en pakken alsof je niet pakt. Heel subtiel, zeker, maar met de vingers als van elastiek. Alsof je jongleert met een ei.
Zo kun je alles vastpakken wat je nodig hebt. Niets met meer kracht grijpen dan nodig. Een pen schrijft mooi als hij licht in de hand ligt. Piano spelen is pas mooi als de vingers over de toetsen dansen als een ballerina – speel maar eens Chopin zonder totaal relaxte vingers! Geen gehoor. Zelfs de grip op een mobieltje bij het sms-en is een kwestie van soepel vasthouden en met je vingers subtiel drukken. Niet te hard, niet te zacht, niet te snel, niet te langzaam.
Als je er bij stilstaat, kun je inzien wat je allemaal doet met je vingers, en hoe eigenlijk bijna alles wat je ermee doet, goed gaat als je de kracht doseert. Altijd de juiste energie gebruiken. Nooit te veel, want dan word je doodmoe. Een automobilist die het stuur niet ontspannen vasthoudt, is overspannen na een paar kilometer en zit beslist snel tegen een medeweggebruiker aan. Een pianist die niet licht speelt, krijgt pijn in zijn schouders of kramp. Een schrijver die zijn pen verkeerd vasthoudt, schrijft na drie minuten onleesbaar of heeft zere vingers. Zo kun je doorgaan.

Krachtig

Heb je bij alles dan geen kracht nodig? Natuurlijk wel. Als Mitesco een hamer vasthoudt, heeft hij die ook stevig vast op de juiste plaats – onderaan de steel zodat het gewicht van de hamer het zware werk doet. Zonder kracht komt de spijker er niet in, maar met te veel kracht sla je hem krom. Herken je het judoprincipe? Maar ook dan: niet als een dolle stier staan rammen op een spijker, maar vanuit de pols, sterk en precies. Timmeren is net zo’n kunst als pianospelen. Nooit te veel, nooit te weinig kracht.

Kumikata en randori

Waarom waarom, denk ik wel eens, snappen judoka niet dat het bij judo ook zo werkt? Kumikata is de basis van alles. Goed aanvoelen, ontspannen, en Fingerspitzengefühl zijn de belangrijkste bouwstenen voor juiste techniek. Armen, polsen, handen, vingers, samen zijn ze een ontspannen geheel, sterk en subtiel. Randori zou om die reden een feest moeten zijn. Als mensen uitgeput raken door randori kan dat komen omdat het een stevig gevecht is, maar meestal is het een combinatie van overspanning van spieren en een slechte ademhaling. Goede pakking is een gevoel. Vingers die sterk zijn en langs de gi glijden alsof ze er helemaal niet zijn. Jij hebt controle en je partner weet niet dat je er bent. Altijd zuinig op de kostbare lichaamsenergie. Dat noem ik: ‘een judoprincipe in de vingers hebben…’