Mitesco

Innerlijke houdingen (3) Metsuke 目付

2012-01-29T00:00:00.008+01:00

Eerder schreef ik over Kiotsuke (気を付け) een van de opdrachten die je aan het begin van de training/keiko kunt geven. Verbind de geesten (ten opzichte van anderen), of verbind je met je geest (ten opzichte van jezelf).
Nu doe ik iets met een ander woord waar ‘tsuke’ in zit: Metsuke 目付.
Het kanji 目 = oog, blik, gezichtspunt.
付 is dus tsuke, en dat betekent: “blijven bij, je geven aan, je wenden tot, je hechten aan, je verenigen met.” Vergelijk het met 'zan' waarover we vorige week spraken.

Je zou metsuke plat kunnen vertalen met: focus je blik. Hmmm… is 'blijven bij wat je ziet' hetzelfde als focussen?

Niet fixeren

In judo en aikido wordt met metsuke precies het tegenovergestelde bedoeld, namelijk: dat je alles om je heen ziet maar je juist nergens op fixeert.

Op zich houd ik er erg van om als ik met iemand in gesprek ben, hem of haar in de ogen te kijken. Aankijken is sowieso beleefd in het Westen – in het Oosten niet. Maar de reden waarom ik iemand graag in de ogen kijk is, dat ik dan in de ogen de ziel van de ander zie en daarmee de hele context van het gesproken woord. Wie dat onprettig vindt, wendt de ogen af natuurlijk. Oosterlingen willen zich niet zo in hun ziel laten kijken en dus kijken ze met de ogen deels gesloten of de blik niet op de ogen van elkaar. Cultuurverschil, ja, maar ook wat je wilt waarnemen of niet.

De "blikrichting" is dus wel heel belangrijk! Waar blijft je blik rusten? Ofschoon Kano heel graag het gesprek met een ander vergelijkt met judo, is het met de ogen juist niet vergelijkbaar, tenzij de Oosterse weg wordt gevolgd. QED. De blik verraadt namelijk niet alleen in het gesprek de ziel, de intentie van de ander, maar ook in het gevecht. En daar is het nu juist niet de bedoeling dat de ander gedachten kan lezen. En dus is de blikrichting van de judoka/aikidoka niet gericht op de ogen…

Toch moet de tegenstander/partner worden waargenomen uiteraard. Ik heb een blog gehad eind december over blind judo, en dat is zinvol voor het perfecte gevoel, wat zeker bij judoka die werken vanuit pakking/kumikata heel gewoon is. Maar bij alle andere budo en eigenlijk ook het judo, is de juiste afstand (ma-ai) tussen tori en uke van wezenlijk belang. Niet alleen voor de aangepaste aanvalsvorm of verdediging, maar ook voor de blik en de waarneming.
Als de partner te dichtbij komt, neem je maar een klein deel waar. Als hij te ver weg, zie je alles, maar kun je er weinig mee. De juiste afstand, de juiste waarneming, de juiste beweging – het hoort bij elkaar. Wat hoort daar voor blik bij? Juist, een globale waarneming, een mooie overzichtsblik.

Daarom is de opperste concentratie van het judo en aikido een geconcentreerde blik maar geen staren of fixeren. Wanneer je je ogen fixeert, zie je eigenlijk niets meer, en dus is dat gevaarlijk. In de budo wordt nogal eens gesproken over "enzan no metsuke" (遠山の目付け) wat betekent: "kijken als naar een verre berg". Als je naar een berg in de verte kijkt, zie je niet alleen de berg, maar ook de hele omgeving. Met zo’n ‘wijdse’ blik moet je ook met je partner omgaan: goed kijken, zonder je eigen bedoelingen te verraden en alles zien.

Alles waarnemen

Op die manier kun je als het ware zelfs zien wat nog niet gezien kan worden. Ik leerde van mij rij-instructeur destijds al: zie je een bal rollen over de stoep of op de weg, dan moet je al waarnemen dat er een kind speelt. Ook als je het kind nog niet gezien hebt, weet je dat je een overstekend kind kunt verwachten. Waarneming is veel breder dan direct zien. Een goede automobilist leert metsuke met de overzichtsblik vooruit en tegelijk in de ooghoeken elke beweging in de spiegels. Safe autorijden is: alles zien en tijdig reageren.

Zo is het ook op de tatami. Proberen ogen op je rug te hebben, waar te nemen hoe judoka die voor je staan, kijken, en wat ze ook met hun ogen áchter jou waarnemen. Afstand en nabijheid voelen met je blik, en het overzicht over de hele tatami, zodat je bij randori al gezien hebt dat er nog twee andere judoka achter je bezig zijn.

Uitstraling

En verder… kijk ook naar het hele plaatje van je partner. Iemands gelaatsuitdrukking en ademen verraadt ook ontzettend veel. Angst, uitputting, maar ook moed en zelfverzekerdheid strálen van iemand af. Niet voor niets dat een goede judoka de helft van zijn ‘gevecht’ wint door zijn mentale kracht. Niet omdat hij stoere taal uitslaat, maar omdat zijn partner al waarneemt hoe hij op de mat staat in de totale uitstraling…

Metsuke is dus een wezenlijk deel van elke budo. Ook judo en aikido. Al moet ik toegeven dat de budo waarbij wapens gebruikt worden, zoals kendo, er meer mee doen dan het judo. Helaas. Want ook het judo kan niet zonder het zien van je partner. Ook al is de afstand dan vaak zo kort, dat je alleen kunt focussen op de borst en de voeten niet meer echt ziet… toch neem je alles waar...!

Mijn eigen dojo

2012-01-25T00:00:00.034+01:00

Als je een beetje een 'judogek' bent zoals ik, en óók nog eens beschikt over een huis met veel reserve ruimte, handig bent en de middelen hebt, realiseer je eens je eigen budodroom: een eigen dojo onder je eigen dak. Deze droom is thans in vervulling gegaan. Op de grote zolder van mijn huis heb ik nu zestien vierkante meter echte judo-tatami liggen!

Uiteraard heeft deze dojo de juiste indeling. Met een shomen. Ik houd van traditie! Daarbij horen de portretten, Kano en Ueshiba (zelf geschilderd), de wapens, en alles wat de Japanse sfeer verhoogt, tot en met rijstpapieren lampen, en buiten de mat een rek voor zori, en een Japans zithoekje.

Kalligrafiën op doek schilder ik zelf (zoals een groot kanji 'wa/和' centraal, en mijn kenmerkende 'Mitesco'-avatar op blauwe ondergrond. Mijn beste judovriend zal nog echte traditionele kalligrafieën op rijstpapier verzorgen met alle judoprincipes en centraal een woord uit de aikido-traditie, waarover later nog een apart blog volgt.

Wat ga ik daar nou trainen? Nou, uiteraard hoop ik er eens ook met andere judoka/aikidoka te kunnen trainen, lijkt me enorm leuk. Met dit matoppervlak moet het kunnen, en onder de matten ligt nog eens een extra gymnastiekmat van 4 cm, zodat de hele mat sterk veert en schokabsorberend gemaakt is. Wat ik echter vooral ga trainen is ukemi en bewegen, in mijn eentje. Taiso en balansoefeningen. Tai sabaki. Tenkan. Shikko. Ebi. Uchi komi met rubber band. Werken met gewichten. Ik heb bijvoorbeeld ook een constructie gemaakt om de hikite-beweging te oefenen. Er is zo enorm veel keiko mogelijk als je wilt! Ik ga een heel dagelijks programma ontwerpen.

O ja en zoals dat hoort voor een traditioneel judoka en aikidoka, heeft deze dojo een naam: Tendokan (天道館). Samen met een vriend heb ik deze naam er aan gegeven: de plaats waar 'Tendo' wordt beoefend. Wie mij persoonlijk kennen, weten de diepere betekenis. Tendo is 'de weg van de hemel', de 'Goddelijke ordening'. Ja, dat streef ik na met mijn judo en heel mijn leven: de hemelse weg volgen...

Innerlijke houdingen (2) Zanshin

2012-01-22T00:00:00.004+01:00

Heel veel judoka kennen het begrip zanshin niet echt, hoewel Otaki en Draeger er in hun boek over de Randori kata, elke techniek mee afsluiten. Maar ja, wie let daar op? En dan… is het wat beiden zeggen: “een houding waarmee tori zijn uke volledig domineert”, na de worp? (blz. 100) Hmmm… is zanshin 'dominantie'? De technische invulling, waarmee tori een soort alerte houding (blz. 60) aanneemt, alsof uke elk moment een tegenaanval kan doen? Benen in de verdedigende houding, controlerend, blik op uke?

Zoiets als op de foto, na een techniek in Nage no Kata…
Zanshin bestaat uiteraard weer uit twee kanji: 残 en 心. Wat het laatste betekent, weten we: de geest, het hart, de ziel.

Zan 残 is: ‘rusten op’, ‘er bij blijven’. Dat geldt uiteraard in de relatie tussen tori en uke, maar het is nog veel meer een innerlijke houding, die tussen mushin/fudoshin (deel 1 van deze serie) en metsuke (deel 3) in zit. Je bent leeg en niet vooringenomen, vrij. Maar je ziet tegelijk alles. En je geest rust in de activiteit, is gefocust, geconcentreerd, zonder afdwalen, zonder iets te missen.

Als gevechtshouding hebben de judoka het normaal eigenlijk helemaal niet. Werpen is knallen en ippon. Als de scheidsrechter zijn hand opsteekt is het voorbij en kun je ‘je overwinning vieren’, desnoods met de rug naar uke toegekeerd (wat uiteraard in een echt gevecht dodelijk is!). Dat het mooiste judo ook meteen doorgaat in katamewaza en verder controleert, dat is ook het eigene van judo. Je zou de zanshin dan kunnen hebben als uke na lang proberen zich te bevrijden, moet opgeven na een strakke verwurging of zo.

Aikidoka (en andere budoka) kennen het wel. Daar is het verbonden met de hele houding, het terugkeren naar een paraatheid in gevechtshouding die men ook wel kamae noemt (de basisstand/lichaamshouding/gevechtshouding. Kamae komt van kama-eru (構える) en betekent: ‘bouwen, in stelling komen’. Judoka die doorgaan in katamewaza blijven voortdurend in het gevecht, dat is anders.
Toch is zanshin een houding die meer betekent dan vechten en alertheid voor de tegenaanval. Het is een complete houding die van binnen zit, waarbij tori zichzelf volledig onder controle houdt. Zanshin is aldus: een totale staat van waarneming, waakzaamheid, alertheid, maar niet alleen als gevechtshouding, maar als innerlijke houding/instelling.

Bij jujitsu zie je na de voltooiing van de techniek nogal eens een na-trap of een soort elleboog in de maag. Als teken van totale eindcontrole. De judoka doet zoiets niet, zelfs niet symbolisch, maar wat de jujitsuka doet, is wel uitdrukking van het gevoel van controle wat ergens uit moet blijken. En dat doen judoka vaak niet of nauwelijks.

Ik heb wel eens een judoka gezien die na een worp dacht dat het wel goed zat, en daarna naar zijn vader keek die op de tribune zat. Hij kreeg maar waza-ari en toen hij dus even niet oplette, miste hij de houdgreep die hij nodig had. Zoiets.

Een judoka zou oplettend moeten blijven in alles, tot het laatste moment. Niet om te domineren, maar gewoon omdat hij scherp blijft in alles. Geconcentreerd. Zijn geest rust op wat hij doet. Niet alleen op zijn arme uke, maar ook op zijn eigen handeling en houding. Hij is helemaal één van geest en handeling. Dat is eigenlijk de kern: innerlijke eenheid, harmonie in zichzelf, een rustige geest, een geest die rust in zichzelf heeft. Zanshin. Iets om ook in het judo te ontdekken…

Judo–visie?

2012-01-18T00:00:00.006+01:00

Leden van de JBN krijgen de ‘Judovisie’. Ongetwijfeld doet een redactie van verstandige mensen zijn uiterste best om vier keer per jaar een blad in elkaar te zetten wat de gemiddelde judoka in Nederland een warm gevoel van binnen geeft, maar misschien zou de JBN ook eens wat kritische zelfreflectie kunnen toepassen. Ik vraag me af hoeveel judoka het blad vrijwel ongelezen naar vak C * verplaatsen. (*vakterm voor: de container). Aangezien de zelfreflectie niet van de JBN zelf komt, gaat deze geïnteresseerde buitenstaander dat maar eens proberen.

Recensie

Ik lees met u mee in het decembernummer. De kaft staat al meteen vol met medailles op de Grand Prix Amsterdam. Zou het misschien door de Judovisie komen dat jonge judoka deze dames en heren tot voorbeelden hebben gekozen? Onbereikbare idealen, zoals kinderen posters boven hun bed hangen van voetballers, popsterren (en later nog wat andere afbeeldingen) – allemaal dingen die onbereikbaar zijn?

Vervolgens zijn de eerste vier pagina’s voor Cor van der Geest. Welja, degene die intern onder grote druk staat om niet alles naar zijn hand te zetten, krijgt van de JBN weer een podium om zijn zaakjes nog verder door te drukken. Heel politiek, JBN. Maar zou de JBN niet meer moeten proberen om de mopperende leden in den lande te vriend te houden, of denkt men almachtig te zijn? En trouwens, hoeveel procent van de leden léést dit allemaal? Wie is zo geboeid door de ins en outs van het wedstrijdjudo? Nee, dit soort stukken zijn bedoeld voor coaches. “Mond houden, doen wat wij zeggen want wij zijn de baas”.

Dan een agenda-column en de erepromoties van hogere danhouders ter gelegenheid van de jaarlijkse Sinterklaasmiddag van de JBN in Wijk bij Duurstede. Proficiat met weer een heel aantal extra rood-witte banden! Voor praktisch allemaal competitie-gebonden prestaties overigens…

Dan twee pagina’s over jiu jitsu. O ja, het is niet alleen judo. Maar wel weer alleen competitie. Twee WK-medailles veroverd.

Dan komt dezelfde JBN politiek weer vol in beeld. Maarten Arens met twee-en-een halve pagina over de ‘Spelen’ en uiteraard zijn eigen rol. N.B. Drie keer raden waar het over gaat… en daarna heeft Cor van der G. wederom het woord: zijn eigen column…

Bladzijde 15 is voor regionaal nieuws en dan denderen we weer door met… wedstrijdnieuws. NK achter de rug. Dus de winnaars in beeld. Elmont, Bakkes. Fijn hoor voor onze eigen sportschool. Hé, Eddie van de Pol mag ook worden genoemd. Sorry hoor… dat moet een foutje zijn.

Dan is het tijd voor de kids! Ja, de meerderheid van de Nederlandse judoka bestaat uit kinderen! Echt waar! Volwassenen zijn het spelletje meestal wel beu als ze gaan puberen en daarna is judo passé. Waarom komt dat? Nou, als ook de kidspagina’s ook voor tweederde gevuld worden met kampioenen, voelt Nicky (11) met de gele band zich héél klein… waar staan verdorie de verhalen van herkenbare jeugdjudoka?

Vol afwisseling dit blad! Niet dat het thema – wedstrijdjudo – verandert, maar nee! De variatie is dat nu een dame haar verhaal mag vertellen: vijf keer ippon. Op naar de Spelen!

Een nuttig artikel voor de gemiddelde judoka, is de waarschuwing tegen doping en medicijnen – o sorry, wedstrijdjudoka-only. Kom op, ook hier heeft Nicky (11) niks aan, hè!

Voor de verandering kijkt Henk Plugge terug op de GP Amsterdam “Wat heb ik genoten van het fantastische judo in Amsterdam.” Je méént het, Henk!

De Nederlandse Vereniging van Judo- en JiuJitsuleraren mag ook nog wat zetten op blz. 27 en dan is er ook nog een kolom voor de katakampioenschappen JiuJitsu.

Maar dan snel door naar Sanne Verhagen, die zich presenteert met Mark Earle, de JTC topcoach uit Eindhoven. Haar doel: “een medaille op de EK-23”. Succes meid, je bent al 19! Weer twee pagina’s vol met flitsende foto’s en wervende tekst.

De Judovisie sluit af met de nieuwe contributie-tarieven voor 2012 en wat losse berichten en… dat was het!

Zo, na deze diepte-studie over de vaderlandse judo-visie, verhuist dit nummer ook bij mij naar vak C…

Wat een leegte!

Wat een schreeuwende leegte is de Judovisie van de JBN. Dat ze ook nog een handvol aikidoka vertegenwoordigen, is in dit nummer niet te merken, en ik denk dat de aikidoka in Nederland er goed aan hebben gedaan om zich niet te identificeren met het JBN-aikido, maar slechts te focussen op de internationale Aikido-associaties, waarvan alleen te betreuren valt dat het zo versnipperd is allemaal.
Maar verder is wel duidelijk dat de JBN in feite maar één focus heeft: wedstrijdjudo. Andere aspecten van het judo vind je niet in de Judovisie in ieder geval. Totaal afwezig.

Iemand heeft mij eens gevraagd of ik niet iets vanuit mijn blogs in de Judovisie zou willen hebben. Ter aanvulling op. Op zich… ik ben niet eens JBN lid en wíl dat ook beslist niet zijn. Op zich ben ik wel zo, dat ik alles wat positief is van harte wil ondersteunen, maar eerlijk is eerlijk… ik wil niet met mijn ‘alternatieve’ judo-visie tussen de Cor-van-der-Geesten staan, die het mooie judo verengen tot een spelletje competitie.

Het judo in Nederland wordt terminaal als men niets beters te bieden heeft dan deze judovisie. Het is een gebrek aan echte visie, een tunnelvisie die alleen het vizier heeft op medailles en ijdele roem. Exact het tegenovergestelde van de echte visie van het judo…

Innerlijke houdingen (1) Muga-mushin 無我無心

2012-01-15T00:00:00.011+01:00

Mokuso

Op 1 december 2009 schreef ik al een blog over Mokusō 黙想, wat ik opnieuw onder de aandacht bracht toen ik schreef over Kiotsuke (気を付け). Mokuso is een van de mogelijk begin-commando’s aan het begin van een judoles. Het is vertaald: meditatie, contemplatie. Moku 黙 = zwijgen, stil zijn. So 想 = denken, concentreren. In het laatste kanji ziet dat de basis bestaat uit de radicaal ‘shin’心, wat het hart, het gevoel betekent.

Dat laatste, dat hart, moet proberen leeg te worden, om de juiste geestelijke gesteltenis te hebben. En over de gesteltenissen, de houdingen, daarover gaat deze blogserie.

Waar concentreren we op tijdens de Mokuso? Gaan we dan zitten denken aan onze alledaagse bezigheden? Nee, dat verstrooit. Gaan we denken aan winnen van anderen? Sommigen doen dat, maar dat is niet de kern. Het gaat er om, dat je jezelf leeg maakt. Het bewustzijn te zuiveren. Alle gedachten en onrust wegdenken. Je diep concentreren, je ademhaling tot rust brengen, je ogen sluiten en als het ware even mediteren. De kern van je menszijn ervaren, je zwaartepunt focussen en je natuurlijke balans instellen.

Wat je dan misschien bereikt is:

Muga mushin

Muga-mushin 無我無心 bestaat uiteraard uit twee woorden van elk twee kanji.
Muga 無我 is letterlijk: ‘geen ego, geen ikje, geen zelf’. Het komt eigenlijk van het Sanskriet: ‘anātman’. Het gaat niet om het verlies van zelfbewustzijn en dus echte leegte, maar om het loslaten van je ego. Het kanju ‘mu’ kennen we overigens ook uit andere combinaties. Iemand die net op de mat stapt en nog geen kyu-examen heeft gedaan, noemen we mukyu (無級) en degenen die nog geen dangraad hebben: mudansha (無段者). Letterlijk dus: geen graad. En zo ook: muga: geen ego. Een hele belangrijke houding op de tatami!

Mushin 無心 is natuurlijk een moeilijke. Want je moet juist wel een wakkere en actieve ziel hebben, wat blijkt bij de twee andere houdingen van de geest die we nog gaan behandelen: junanshin en zanshin. Je moet je in het judo niet ontdoen van je geest! Wat ‘mu’ hier betekent is dit: je moet de inhouden die jou als het ware weerhouden van openheid en ontspannenheid, er uit gooien. Maak het leeg van vooroordelen, fixaties, angsten, problemen, negatieve ervaringen.

Muga mushin betekent dan zoveel als: zet je ego stil en zet je malende gedachten stil.

En als het dan gaat over stilzetten… dan zijn we weer bij Mokuso. Ga in seiza zitten. Sluit je ogen of focus ze op een punt zodat je niet hoeft na te denken over wat je ziet. Wees stil. Geniet even van dat je er bent, en dat je er mag zijn zoals je bent. Niemand denkt negatief over jou, je bent geweldig! Maar puur in jezelf, niet om een ander daarmee te benadelen. Voel je als het ware in een staat van genade. En adem diep in en uit, voel de energie (ki) door je heen stromen. Een lichamelijke en geestelijke staat van geluk en rust. Innerlijke vrede. Heel puur, zonder beelden, zonder piekeren, zonder oordeel.

Vrijheid

Wie zo zichzelf leegmaakt, wordt als het ware een tabula rasa, een onbeschreven blad. De training kan beginnen. Wat de sensei ook zegt, wat je partners ook doen, alles is goed. Je voelt je vrij, hebt geen blokkades, bent soepel van binnen. Ja, die houding opwekken aan het begin, is net zo belangrijk als de fysieke warming up. Het voorkomt blessures, omdat de vrije geest ook voert tot ontspannen spieren. Geestelijk ben je vrij van angst, zelfs voor partners die vol met hun eigen ego zitten. Want wie kan jou van je vrijheid beroven? Zonder te gaan zweven, word je ongrijpbaar. Zonder te vluchten, word je van binnen een leeg judopak, een mens die er is en niet is, die komt tot harmonie en een diepe band met de ander, omdat niets een echte relatie in de weg zit.

Alle technieken die deze judoka doet, gaan licht en bijna vanzelf. Want hij denkt wel na bij wat hij doet, maar zonder enige bijgedachte. De concentratie is zuiver, de techniek ontspannen. De geest is onbewogen, wordt niet meer afgeleid. We noemen dat ook wel Fudōshin (不動心 – een onbewogen en stabiele geest). Fudoshin is het gevolg van muga mushin. Je staat sterk in je schoenen… pardon, op je blote voeten.

Judo is een weg voor vrije geesten. Mensen zonder ego en zonder beslommeringen. Muga Mushin…

Ik verheug me op...

2012-01-11T11:00:00.000+01:00

Vandaag hoop ik na een afwezigheid van meer dan zeven maanden, weer terug te stappen op de tatami van de aikido dojo in Venray. Hmmm... ik heb een voelbare en gezonde spanning. Ondanks de zorgen van de bloedverdunners, wil ik dit zó graag. Ik verheug me er weer op. Harmonie, schoonheid, zachtmoedigheid en vrede.

En voor mijzelf persoonlijk geldt sowieso: ik moet aan de gang blijven!

Kuzure en kuzushi

2012-01-10T00:00:00.002+01:00

Kuzure kami shiho gatame. Een variatie op een vierpuntscontrole.
Kuzushi. Balansverstoring.

Waar?

Hmmm… Nee.

Zo leren we het misschien wel áán, maar het ís het eigenlijk niet.

Laten we eens kijken naar wat deze twee begrippen gemeenschappelijk hebben.
Ze beginnen allebei met ‘Ku’. En toevallig is dat in het Japans niet toevallig deze keer.

崩れ, kuzure, komt van 崩れる, kuzureru. En dat betekent niet: variëren.
崩し, kuzushi is de toestand na kuzureru. En dat is geen: balansverstoring.

Etymologisch is 崩 het Chinese woord 'bēng', en dat klinkt al lekker agressief, zo van ‘beng’, een dreun. Haha, toevallig is het dat ook. Het betekent namelijk: in elkaar storten, in stukken vallen, kapot gaan.

Kuzushi in judo en aikido is dan ook veel heftiger dan we denken. Het betekent niet dat we uke als zodanig gaan slopen (dat denken veel judoka de hele tijd) maar dat uke niet meer op zijn benen kan blijven staan, dat zijn balans vernietigd wordt, dat hij móet gaan vallen. Balans-vernietiging zou een betere vertaling zijn dan balans-verstoring, dat laatste is véél te tam.

Kuzure in judo, wordt alléén gebruikt bij katamewaza. Logisch als je bedenkt dat het niet ‘variatie’ betekent, maar ‘kapot’. Kuzureru is dus ‘kapot maken’ en kuzushi ‘kapot gemaakt’. In nagewaza is een worp die kapot is, geen techniek meer, maar een fail. Met een kapotte worp kun je niet werpen of controleren. Met een variatie nog wel, dan is het principe namelijk intact en daarom noemen ze dat in het Japans ook geen kuzure. Met een kapotte houdgreep kun je nog wel controleren, en een kuzure kami shiho gatame (崩上四方固) is nog steeds een vierpuntscontrole, maar de gewone kami shiho gatame is helemaal weg, die is kapot gemaakt door je lichaam er half dwars op te leggen met het hoofd van uke vrij in plaats van onder je buikje, of door één been te strekken. O ja, ik snap wel waarom men over een variatie is gaan spreken. De leek ziet het verschil niet hoor.

Laat iedereen het maar vinden zoals ze willen. Als je in Japan Tenki-no-kuzure 天気の崩れ hoort, denk dan niet dat het gaat om wisselvallig weer. De kuzure van de ten (hemel) ki (kracht/geest) is zoveel alsof de hemel over je heen komt. Wat wij een wolkbreuk zouden noemen. Alsof de sluizen van de hemel opengaan en er daarboven niets maar dan ook niets binnenblijft. Op dat moment zegt niemand meer dat zijn 気/ki een softe kracht is, want dan kom je namelijk gebroken thuis.

Kagami biraki 鏡開き

2012-01-08T00:00:00.002+01:00

Zalig Nieuwjaar op zijn Japans is vol van rituelen. Een van de bekende Nieuwjaarsrituelen is "Kagami biraki" (鏡開き, letterlijk: de spiegel openen) en Jigoro Kano maakte van deze oude Samurai traditie in de Kodokan een hele happening.

Van oorsprong is het een religieus ritueel, waarbij er mochi, een soort rijstenkoeken worden geofferd aan de Shintoistische en Boeddhistische goden, maar aangezien judo geen religieuze componenten kent, worden de goden vervangen door de sensei (zonder aan hem iets goddelijks toe te schrijven natuurlijk!) en wordt de dank uitgesproken voor wat men het afgelopen jaar heeft gedaan, en wenst men elkaar veel geluk.
In de Kodokan wordt het ritueel nog elk jaar gehouden op de tweede zondag van het nieuwe jaar (vandaag dus) en daarbij wordt dan ook een demonstratie gehouden. Zoals deze:

Buiten de judowereld, wordt er net als bij ons westerse nieuwjaar stevig gedronken. Er wordt dan namelijk een vat sake (rijstwijn) aangeslagen en tsja… daarna wordt elke kata randori.

Toch heeft het allemaal nog een wat diepere, geestelijke betekenis. De spiegel is een belangrijk element in de kagami biraki. De judoka kijkt in de spiegel en ziet zichzelf. De spiegel openen, wil ook zeggen: de spiegel schoonmaken. Het stof er van af poetsen. Wat is dat stof? Als we kijken naar een jaar wat voorbij is, zien we heel wat zonden tegen de geest van het judo. Ons ego dat in de weg zat. De hardheid die de weg van zachtmoedigheid probeerde te overheersen. Noem maar op. Ga maar bij jezelf te biecht en beter je leven. Het is een moment om stil te staan en je voor te nemen om een betere judoka te worden, niet alleen met meer medailles, maar met de echte eer van een Samurai: een deugdzaam mens die staat voor een zekere moraal. Dat is ook onderdeel van het judo…

Balansverstoring

2012-01-07T00:00:00.003+01:00

Veel judoka denken bij balansverstoring aan wat ze doen bij een ander. Tsurite en hikite. Op de tenen laten staan. En werpen.

Tegelijkertijd lopen we zelf soms op onze tenen om alles perfect te willen doen wat helemaal niet perfect gáát. Niet alleen in competitie... Er is weinig voor nodig om uit ons doen te raken, door angsten, zorgen, frustraties. Dan loopt het op de mat niet meer - mentale kracht - maar ook niet in het leven. Zonder balans vergaat je de zin en val je op je snuit.

Een mooi stukje uit een wereldberoemde film, waar sensei Myagi leert wat we allemaal moeten blijven herhalen, herhalen...

"Balance, not just karate only, lesson for whole life. Whole life, have balance, everything be better."

Dank je wel Mr. Myagi !

Maar hoe zit het met onze kuzushi ? Of zijn wij meer dan we willen toegeven soms de onzekere Daniel-san stuurloos achter het stuur?

Combinaties: renraku of renzoku?

2012-01-04T00:00:00.014+01:00

Veel judoka spreken gewoon Nederlands. Vanuit de cultuur van het Kawaishi-nummer-systeem was het Japanse namensysteem zelfs voor hogere danhouders soms redelijk onbekend.

Als je inzet met worp één en daarop volgt een andere worp twee, dan noemen we dat gewoon een ‘combinatie’. Simpel toch? Alles waarbij tori controle houdt, noemen we ‘combinatie’ en alles waarbij tori de controle verliest noemen we ‘overname’ (counter).

Nou zijn die Japanners weer zo lastig om het niet zo simpel te maken. Ze hebben twee verschillende begrippen die je trouwens in alle budo tegenkomt, in aikido en karatedo…

Renzoku waza （連続技）en renraku waza　（連絡技）

Wat is nou het verschil tussen beide?
Zelfs veel Nederlandse hogere danhouders kunnen het niet exact uitleggen… hmmm…

Jan Snijders bijvoorbeeld heeft op zijn website het volgende staan:

Renraku-waza: de eerst door Tori ingezette techniek wordt geblokkeerd door Uke en vervolgt Tori in reactie daarop met de tweede techniek.
Renzoku-waza: (ook wel opvolgtechniek genoemd) Tori lokt met de inzet van de eerste techniek bewust een reactie van Uke uit die inzetten van de tweede techniek door Tori mogelijk maakt.

Is dat zo?

In het Japans zijn renzoku / 連続 en renraku / 連絡, woorden die bestaan uit twee delen/kanji.
Ren / 連 betekent: een verbinding.

Nu komt het op de twee volgende kanji aan:
Zoku / 続 is: "opeenvolgend".
Raku / 絡 is: "aansluitend".

Het Japans is niet zo gemakkelijk te begrijpen in deze. Een opeenvolgende verbinding klinkt voor ons bijna hetzelfde als een aansluitende verbinding. Wat is het verschil? Wie weet het?

Op het Judoforum en het internet vind je dus van alles door elkaar. De begripsverwarring is compleet. Ik snap wel dat men gewoon simpel blijft spreken over combinaties, of het verschil ‘combinaties’ of ‘verbindingen’ noemt – wat dus niet juist is, want beide zijn combinaties én verbindingen tegelijk!

Hoe dit uit te leggen?

Gewoonlijk wordt het uitgelegd door de richting.

Renraku-waza zijn combinaties in een verschillende richting. Bijvoorbeeld: Ippon-seoi-nage (voorwaarts) naar Ko-uchi-gake (achterwaarts), waarbij uke de eerste worp vermijdt en ruimte maakt tussen zijn benen. Of: Ko-uchi-gari (achterwaarts) naar Morote-seoi-nage (voorwaarts). Als uke de Ko-uchi-gari vermijdt en meegeeft, maakt tori de link naar Morote-seoi-nage.

Renzoku-waza zijn combinaties met behoud van dezelfde richting. Ko-uchi-gari naar O-soto-gari bijvoorbeeld, beide achterwaartse technieken qua beweging voor uke. O-uchi-gari naar Ko-uchi-gari is helemaal duidelijk.

Het geheim zit hem uiteindelijk in de kuzushi. En dus de controle door tori.

Bij renzoku-waza is de continuïteit gelegen in de doorgaande beweging van tori waarbij hij controle houdt in ‘dezelfde’ kuzushi van uke. Uke’s balans wordt ononderbroken verstoord en daarbij heeft tori een fractie méér controle.

Bij renraku-waza is die continuïteit er niet. Tori houdt eventueel controle over uke, maar uke 'herstelt' tussentijds zijn balans, omdat hij blokkeert, of omdat hij teruggetrokken wordt in het oorspronkelijke balans-moment en dan de andere kant op opnieuw uit balans raakt. Dat stukje heen-en-weer bewegen van uke betekent altijd dat uke even terug ‘rechtop’ komt, wat bij renzoku-waza niet het geval is.

Bij renzoku-waza kan het zelfs lijken of de eerste techniek er helemaal niet is, of een snelle schijnbeweging is. De lijn is zeer ononderbroken, terwijl het heen-en-weer gaan van de renraku-waza een verbinding is in discontinuïteit… namelijk van het één naar het ander.

Is het nou duidelijk? Hmmm…

Het gemakkelijkste om te onthouden is: renraku-waza: combinaties in verschillende richting. Renzoku-waza: combinaties in dezelfde richting. Dat daarbij een heel spel van controle en beweging meespeelt, is duidelijk voor elke ervaren judoka. Dat de bewegingen razendsnel zijn en je dus alleen in slow-motion zou kunnen zien waar de controle continu (renzoku) of onderbroken en aansluitend (renraku) is, is dus secondenwerk (of minder).

En beste lezers… klopt dit verhaal? Aanmerkingen graag in de comments ! Dan leren we er allemaal van !

Isao Okano traint

2012-01-03T14:00:00.002+01:00

Twee keer schreef ik op dit weblog al over Isao Okano, op 13 april 2010 een fundamenteel interview 'het hedendaagse judo zal geen meesters voortbrengen' en op 18 maart vorig jaar een tweede interview met deze grote Japanse judoka.

Vanmorgen keek ik met mijn sensei naar onderstaande video, waarover hij laaiend enthousiast was. Hij heeft getraind in Japan onder Okano, en alle het goede wat hij geleerd heeft, kwam weer boven. Een soepele en dynamische stijl, alles ontspannen en met een brede lach... waar is dit judo gebleven? Hij zou het in onze dojo maar wat graag willen oefenen. Inspirerend dus.

Beginnend met een heerlijke taiso, judo in een ruimzittend judogi (waar Okano ook altijd voor pleit!) en vervolgens uchikomi en randori met vloeiende bewegingen, bijna de golven van Hirano... hmmm...

Als je de interviews nog niet gelezen hebt overigens, doen! Via het label 'Okano' gemakkelijk te vinden op dit blog!

Toch idealistich blijven

2012-01-01T00:00:00.027+01:00

Onze geschiedenisboeken staan vol met verhalen over grootse mannen en vrouwen met grootse ideeën, die werden neergesabeld – letterlijk of figuurlijk – door minder grootse mensen. De bekrompen mensen lachten hen uit, sloten hen op of schoten hen neer.

De wereld heeft behoefte aan grootse mensen, mensen die edelmoedig zijn, principieel, toegewijd, mensen die hun kansen grijpen en bij het oplossen van problemen openstaan voor nieuwe manieren van denken en doen. De wereld heeft ook behoefte aan grootse ideeën, ideeën die echt zoden aan de dijk zetten, ideeën die een doorbraak betekenen, ideeën die een verschuiving van het denkkader teweegbrengen. We hebben grote problemen en daar zijn grootste oplossingen voor nodig. We hebben behoefte aan mensen die verder kunnen kijken dan de status-quo, en daar een betere wereld zien.

Maar grote mensen met grootse ideeën zijn bedreigend voor kleine, bekrompen mensen, met een bekrompen manier van denken. … Wat iemand klein of bekrompen maakt is het simpele feit dat hij of zij het leven met een bekrompen blik bekijkt. … Het leven van een klein mens is soms niet veel groter dan zijn directe verlangens, noden en angsten. Eén ding is zeker: een klein mens met bekrompen ideeën zal je niet snel tot hogere prestaties of een betere kwaliteit van leven brengen. …

Grote ideeën hebben echter voor vrijheid gezorgd, levens gered, onze natuurlijke omgeving beschermd, nieuwe vormen van dienstverlening opgeleverd, banen gecreeëerd en gemeenschapszin opgebouwd. Grote ideeën hebben een groot verschil gemaakt. Ze hebben voor miljoenen mensen de kwaliteit van hun leven verbeterd.

Een groots idee – een droom, een ideaal – zal je leven meer zin en betekenis geven. Het geeft richting: je kun je ergens op concentreren. Het geeft je iets om naar te streven. Als je grote idee wordt neergesabeld, pak het simpelweg weer op; je slaat het stof eraf en gaat weer aan de slag. Elke stap op weg naar de vervulling van je ideaal geeft je een enorme voldoening.

De grootste mensen met de grootste ideeën kunnen neergesabeld worden door de meest bekrompen mensen met de meest bekrompen ideeën. Toch moet je groot denken.

Deze woorden komen niet van Jigoro Kano of een grootse judoka, maar van een zekere Kent Keith, die in 1968 zijn 10 paradoxale geboden formuleerde. Een manier om iets positiefs te maken van een wereld vol negativiteit en agressie. Het is een westerse manier om uit te drukken wat Kano deed in zijn toepassingen van het judo. Kano was een man met grootse ideeën – en wat is er van hem geworden?

Ik citeer deze woorden met instemming op dit weblog, omdat ik steeds meer merk dat mensen met ideeën en opvattingen die niet ‘mainstream’ zijn in onze wereld niet worden gewaardeerd, ook in de judowereld.

Ik vraag me heel vaak af wat ik bijvoorbeeld doe op judoforums, waar de mensen die alleen plat en fysiek bezig zijn, met een hele grote mond alle idealisten de mond snoeren. De oprukkende wereld van mensen die alleen maar over sport en winnen nadenken, maar verder geen idealen hebben, geen ideeën... aan de binnenkant hebben.

In het klein zie ik mijn eigen gewaardeerde sensei voor me. Een man met idealen, jong van hart, maar een laatste der idealisten lijkt het soms wel. Een ‘Meester Prikkebeen’ waar Boudewijn de Groot over zong: op het punt te verdwijnen. Ik denk aan Keiko Fukuda, waar Waki laatst over schreef. Een van de laatste sterken die Kano nog persoonlijk heeft gekend. Wat zal er voor terugkomen? Waar zijn de nieuwe opvoeders die de idealen van het judo verder dragen? Ik zie een enkele jonge vriend die dezelfde idealen heeft, hoe houden we het vol?

De aloude vraag van Jigoro Kano komt weer terug: wat kan judo bijdragen aan de verbetering van de samenleving, wat is de perfectie (jiko no kansei) waar judoka naar streven? Waarom blijven we TOCH maar hopen ?

Ik vind dan moed en inspiratie in de paradoxale geboden. Paradoxaal, omdat het niet logisch lijkt. Anyway. Toch. Ondanks alles. Doorgaan. Niet opgeven. O, wat is dat eigenlijk de weg van het judo.

Dit zijn ze alle tien:

1. De mensen zijn irrationeel, onredelijk en egocentrisch. Toch moet je van ze houden.

2. Als je goed doet, zal men je van bijbedoelingen beschuldigen. Toch moet je goed doen.

3.Als je succesvol bent, word je een aantal vrienden en en vijanden rijker. Toch moet je succesvol zijn.

4. Wat je vandaag aan goeds doet is morgen vergeten. Toch moet je goed doen.

5. Eerlijk en rechtdoorzee maakt je kwetsbaar. Toch moet je eerlijk en rechtdoorzee zijn.

6. De grootste mensen met de grootste ideeen kunnen neergesabeld worden door de meest bekrompen mensen met de de meest bekrompen ideeen. Toch moet je groot denken.

7. Mensen staan positief tegenover underdogs, maar lopen alleen achter de topdogs aan. Toch moet je je af en toe voor de underdogs inzetten.

8. Wat je in jaren hebt opgebouwd, kan van het ene moment op de andere dag verwoest worden. Toch moet je blijven bouwen.

9. Een mens kan echt hulp nodig hebben maar naar je uithalen als je hem helpt. Toch moet je mensen helpen.

10. Geef de wereld het beste wat je te bieden hebt en je krijgt een klap voor je kop. Toch moet je de wereld het beste geven wat je te bieden hebt.

De paradoxale geboden richten zich niet op populaire symbolen van succes zoals roem, rijkdom en macht. Ze richten zich daarentegen op zingeving en vervulling; de vervulling die het geeft als je van anderen houdt, het goede doet, eerlijk bent, groots denkt, je inzet voor underdogs, iets opbouwt, anderen helpt en je beste beentje voorzet in de wereld. Elke actie die je onderneemt is zichzelf genoeg, als actie op zich, of er nu iets uit voortvloeit of niet. Wanneer je de paradoxale geboden leeft, is elke actie compleet, omdat elke actie haar eigen betekenis en voldoening met zich meebrengt.

Dit zou elke judoka in zijn hart geschreven moeten hebben. Jiko no kansei door jita kyoei krijgt er een gezicht door.

Als ik één gebroken hart kan voorkomen, leef ik niet tevergeefs. Als ik één leven minder schrijnend kan maken, één enkel verdriet verzachten, één zieltogend roodborstje terug in zijn nest kan helpen, leef ik niet tevergeefs. (Emily Dickinson)

Ja, daar doe ik het allemaal voor! Al kan ik maar voor één mens een echte vriend zijn... dan is het tóch niet voor niets geweest.

Kent M. Keith, de Paradoxale geboden, Amsterdam 2002.

Dit zijn mooie gedachten voor het nieuwe jaar!
Zalig Nieuwjaar aan allen!

あけましておめでとう !

Meester Prikkebeen

2011-12-31T23:00:00.003+01:00

Mooi lied. Zalig uiteinde.

De laatste nacht komt aangevlogen,
De laatste slagen zijn gevallen,
'n Vuurpijl spuit de hemel in

En morgen verdwijnen ze over het land...
Morgen verdwijnen ze over het land...
Het nieuwe jaar is wijd en groen,
Een bloemenwei is leeg en groen

Stats en judo-vuurwerk

2011-12-31T00:00:00.009+01:00

Het jaar 2011 zit er weer bijna op. Dit jaar was ik actiever dan ooit op dit weblog, zeker vanaf de maand mei. Ik had blijkbaar nogal wat inspiratie. Ik weet waardoor dat komt, maar vooruit, dat laat verder maar zo zijn.
Ik dank de trouwe bezoekers, zeker voor de bijna 1900 terugkerende bezoeken. Blijkbaar weet ik bij de lezers een judosnaar te raken. Fijn!
In 2012 ben ik – ijs en weder dienende – in ieder geval van plan de updatefrequentie aan te houden, met zo ongeveer vast op zondag een beschouwend blog, en door de week verslagen van ervaringen of prikkelende columns en/of video’s. Hopelijk maar weer tot genoegen!

Bijgaand de statistieken van mijn trouwe Statcounter. Vanaf dat dit blog bestaat:
34,792 keer een pagina geladen, waarvan 19,240 unieke bezoeken, 16,577 nieuwe bezoeken, en 2,663 terugkerende bezoeken. En dan de graphics erbij met de cijfers van dit jaar en de stijgende lijn:

Judo vuurwerk

Vooruit dan. Met Oudjaar knallend het judojaar uit. Daar past een spetterende judoshow bij. Dit wordt de toekomst van het kata, beste lezers. Olé! Muziekje erbij, mooie bewegingen, soepel en snel... Itsutsu no Kata is er niets bij.

Ahum.

Ik wens alle judoliefhebbers een goed en veilig uiteinde...

Blind judo

2011-12-29T00:00:00.002+01:00

Bij toeval stootte ik op de trailer van een film die al 2 jaar geleden gemaakt werd, maar die helaas niet in onze landen te koop is. Het verhaal van Antonio Tenório da Silva, een B1 judoka (geheel blind) met viervoudig paralympisch goud uit Brazilie.

De documentaire-film is eenvoudig "B1" genoemd en bevat origineel filmmateriaal van Antonio’s succesvolle poging om goud te winnen op de Paralympic Games 2008 in Beijing. (www.b1ofilme.com.br/en/sinopse.html)

Het is een positief verhaal, vol mentale kracht, wat zo kenmerkend is voor alles wat met G-judo samenhangt. "Niet bang zijn, want het leven gaat om de kansen te pakken die je krijgt". De juiste houding is: zelfvertrouwen, discipline, trouw. Het verhaal van de winnersmentaliteit, niet om een ánder te verpletteren, maar om je éigen waardigheid te winnen.

Blind judo. De judoka worden door een begeleider naar hun plaats geleid, en zijn herkenbaar aan de rode stip op hun judogi. De regel is dat ze moeten beginnen vanuit een pakking. Allemaal logisch, paralympisch judo werkt met iets aangepaste regels. Maar dan... Blind judo laat zien waar het om gaat bij judo: puur gevoel voor de partner. Balans en beweging die je niet ziet en hoort - je hebt maar één zintuig ter beschikking: de tastzin. En daarmee kun je volmaakte ippon scoren. Fantastisch.

In onderstaande film zie je een finale van paralympisch judo. Net als alle andere judowedstrijden. Als je de winnende uchimata ziet, zie je bijna geen verschil met het gewone wedstrijdjudo. Veel hard duwen en trekken, dat wel. Maar goed getimed en technisch mooi. Je ziet geen verschil tot je bedenkt dat de winnaar zijn tegenstander alleen had aangevoeld en zonder iets te zien werpt...

Mifune: Judo als een bal

2011-12-27T00:00:00.003+01:00

Voor de dagelijks judo-inspiratie een filmpje van Mifune. "Judo als een bal"

Zalig Kerstfeest

2011-12-24T12:00:00.000+01:00

Verwonder jezelf

2011-12-22T00:00:00.000+01:00

Wat mij misschien nog wel het meeste geholpen heeft in mijn leerschool, was dat er onder degenen waarmee ik omging, mensen waren die een natuurlijk gevoel hadden van ‘verwondering over de dingen’. We wilden leren. Ik denk dat het misschien ook zo is bij degenen die judoforums bezoeken, die spontaan bezig zijn met iets wat niet in het gewone programma plaatsvindt; het is geen onderdeel van de cursus of het examen van hun judo club. Ze kiezen er spontaan voor. Het spijt me dat de meerderheid van de hedendaagse student niet die natuurlijke zin voor ‘verwondering’ heeft, en dat geldt niet alleen voor de judo opvoeding, maar ook voor muziek en academische opvoeding. Waar dat gevoel echter afwezig is, wordt leren een opgave, een klas die je moet uitzitten, een activiteit tot de bel gaat, waarvoor je misschien punten krijgt, maar een actieve en diepe persoonlijke betrokkenheid voor het hoe en waarom en wat en in hoeverre je ‘gegroeid’ bent, is helaas iets van secundaire interesse voor de leden… (Cichorei Kano, 22-10-2011)

Verwondering

Waarom doen we dingen? Waar komt het vandaan? Stilstaan bij wat je doet, het is uitzonderlijk, zoals Kano zegt. Je verwonderen over dingen, het is de basis van de filosofie. Maar de meerderheid van de mensen, ook de judoka dus, leven erg materialistisch, en ze plukken de dag. Gisteren is voorbij en wat de toekomst brengt, dat zien we wel. Ver-wondering wil zeggen: je ziet hoe bijzonder dingen zijn. Je zoekt naar de waarden en betekenissen áchter de dingen. Binnenkant in plaats van buitenkant.

Opvoeding en judo zijn levenswegen, en dat betekent altijd dat er een actief bewustzijn bijhoort. Jigoro Kano benadrukt overal dat judo een doel heeft, en dat doel gaat verder dan alleen een lekker potje trainen op de mat. Wat de toekomst brengt, dat zien we inderdaad, maar dan actief en niet achteraf. Het gaat over je eigen persoon en de wereld waarin je leeft. Harmonie en jita kyoei zijn lange-termijnprojecten die je nooit kunt bereiken zonder er diep over na te denken en je eigen plaats daarin te bepalen. Geen idealen zonder reflectie, geen reflectie zonder verwondering en het stellen van diepe geinteresseerde vragen.

Wat mij, net als Cichorei Kano, in onze tijd best wel verwondert, is dat er ook onder de judoka zo weinig mensen zijn die verder willen kijken dan het fysieke spel. Dit weblog wordt goed gelezen, maar binnen de Nederlandse judowereld is dit alternatieve geluid marginaal. Waarom toch? Waar is de interesse? Waar is de passie? Waar is de levenslange toewijding om te leren? Om dóór te gaan, zoals élke studie een taai project is met hobbels en kuilen? Ook ik verwonder me. Ondertussen hebben we een land vol slimme mensen, die goed kunnen studeren, die van alles weten en soms ook hele theorieën hebben over van alles, maar verder maar zelden echt nadenken of zelfs maar blijvende interesse tonen in het verhaal áchter al die worpen en controletechnieken…

Hebben we zo veel afhakers... omdat we ons te weinig in de diepte hebben verwonderd over het mooie van judo en het leven?

Kansetsu-waza vanuit kesa-gatame

2011-12-20T17:00:00.001+01:00

Kesa-gatame is de eerste houdgreep die elke rokkyu judoka wel kent.
Hoeveel kansetsu-waza kun je doen als voortzetting van deze basis-houdgreep? Ontzettend veel. Een tijdje geleden was ik met een judoka aan het trainen die voor zijn ikkyu-examen wat armklemmen wilde oefenen. Hij kwam op twee variaties vanuit kesa- gatame. Hmmm... Welnu, als hij meeleest met dit blog... hier hebben we nog een paar variaties. Al is hij inmiddels al wel geslaagd voor zijn bruine band.

Eigenlijk zijn kansetsu-waza in het judo niet zo heel spannend (vind ik). Kawaishi maakte een hele serie met nummertjes. Maar er zijn slechts een paar principes, waarvan de rechte overstrekking van het ellebooggewricht een 'centraal motief' is. Als de boven- of onderarm op enige wijze wordt gefixeerd en het andere gedeelte "naar buiten" wordt bewogen, is het prijs. Op welke manier dan ook. De variaties ontstaan door beweging, rollen, de bewegingen van uke. Wáár je uke's arm ook tussen kunt klemmen (benen, knieën, schouder/arm, oksels): fixeer, druk en... aftikken geblazen!

En dan heeft het judo in verhouding nog erg weinig. Aikidoka trainen bij hun taiso/warming up niet voor niets zoveel soepelheid in hun polsen. Uke moet leren van zijn fouten, maar daarbij vooral gewrichten hebben die bewegen als elastiek...
Nee, voor het echte plezier in kansetsu-waza ga ik wel aikido doen... Judo katame waza is mooi vanwege de osaekomi-waza en het spannende spel van de shime-waza. Wat het aikido weer niet heeft. Pûh, zo hebben beide wegen hun eigen charme, complementair.

Kata (5) Veranderingen?

2011-12-18T00:00:00.024+01:00

Na mijn conclusie vorige week, dat de gevorderde kata het niet gaan overleven in het judo als ze verstenen als een stuk dode traditie, vandaag het vervolg, maar dan toegespitst op het Nage no Kata.

Ook de twee randori-no-kata zijn in het judo gemarginaliseerd geraakt. Als gewone trainingsinstrumenten worden ze in feite alleen gebruikt om je voor te bereiden op een technisch danexamen, en verder niet. Zelfs het gebruik van losse technieken vanuit de kata-aanvalsvorm (zoals bij Kata Seoi Nage heel mooi kan) wordt niet gedaan. Ook Nage no Kata is in feite doodgemaakt in de gemiddelde dojo. We trainen liever een Ippon Seoi Nage met de spierbal. Wat we zouden kunnen léren van de kata-vorm… boeiûhh!

Wat moeten we dus verder nog met het Nage no Kata? Rustig laten sterven in de vastomlijnde vorm? Blijven mieren over choreografische details als je weer eens gezakt bent voor een danexamen? Doorgaan met doen zonder te snappen wat de verbinding is met je randori? Lekker blijven dansen en je druk maken over Kodokan-stijl of ‘Busen’?

Eerlijk gezegd: in die vorm is het Nage no Kata natuurlijk ook terminaal...

Experts aan het woord

Het mag verrassend zijn, dat zelfs enkele ‘deskundigen’ al langer pleiten voor verandering. Drastische aanpassing eigenlijk.
Als eerste laten we een van de grootste Britse Koryu-deskundigen van de vorige eeuw aan het woord: Trevor Leggett.

“De eerste techniek van het Nage-no-Kata is een absolute ‘killer’. Het jaagt 90% van de mensen weg die het proberen na die eerste vreselijke ervaring, en het maakt het nogal moeilijk om te doen voor oudere mensen. Ik denk dat iemand met veel ervaring dit kata zou moeten reconstrueren, en ook achterwaartse worpen introduceren bijvoorbeeld, en ook andere aanpassingen doen. Sommige vormen zijn erg ouderwets – Uchi Mata wordt thans nooit beoefend op die manier. Kata moet betekenis hebben voor onze moderne tijd!”

Daar ben ik het nou roerend mee eens. Maar waarom wordt zelfs een echte expert als Leggett niet gehoord? Zijn oproep is al meer dan 25 jaar oud…

“Een van de moeilijkheden met de Japanners is, dat ze niet erg goed zijn in het aanpassen van dingen. Zij maken er eerst een fossiel van en dan heb je opeens een toevallig genie die het hele ding schrapt en dan iets heel nieuws begint.”

Bij de gewenste aanpassing pleit Leggett wel voor prudentie. Niet zomaar iemand iets laten aanpassen. Het verhaal van het kata moet behouden blijven, of een logische lijn bewaren, anders kun je alle technieken ook gewoon loskoppelen. De reden waarom we de rijtjes doen zoals we ze doen, is juist het verhaal – ik schreef daar eerder over.

“Het is niet iets van het aan-elkaar-knopen van een paar trucs. Je wilt een lopend verhaal, een draad. Ik zei al dat er een innerlijke draad in het Nage-no-Kata is, maar je kunt ook een nieuwe draad trekken!”

Leggett vindt wel dat traditie een plaats moet hebben, zolang als de traditie maar begrepen kan worden.

“De laatste twee sets van het Nage-no-Kata zijn bijvoorbeeld gemaakt voor mensen in een harnas, en als je dat weet, is het logischer. Ik herinner me dat ik, toen ik voor het eerst Nage-no-Kata zag, bij die laatste zes technieken dacht dat ze allemaal hetzelfde waren, gewoon iemand die valt en de ander over hem heen laat rollen.”

Dat is helemaal waar. En juist het gebrek aan dieper begrip is het grote probleem. Bij het Nage no Kata is de betekenis en het verhaal nog wel te vinden in de handboeken, maar van de andere kata…?

Tegelijk IS er al zo veel aangepast! De oorspronkelijke kata uit de tijd van Kano zijn met moderne ogen al onherkenbaar, en de meeste kata zijn al gewijzigd en aangepast. Technieken er in en technieken er uit…

Bijvoorbeeld uki otoshi

“Veel mensen merken op dat de plaats van uki-otoshi moeilijk te begrijpen is. Trevor Leggett zegt dat, en de meeste judoleraren ook. … uki-otoshi is eigenlijk onmógelijk op die plaats. Dat is niet alleen mijn opvatting, de worp is de laatste van de 4e kyô in de gokyô en niet zonder reden. Het is heel moeilijk. En dus lijkt de plaats in het Nage no Kata niet meteen zinvol voor velen. Als we eerlijk zijn, moeten we toegeven dat niemand die het moet doen voor een shodan-examen, uki-otoshi goed kan doen op dat niveau. De uke springt of maakt zijn val onafhankelijk van tori. …

We hebben het originele Nage-no-kata met de tien technieken zoals het was ontworpen rond 1885 door Kanô niet meer, die is verloren gegaan. We hebben echter het pre-1906 Nage-no-kata, en zo het kata in zijn eerdere vorm, en toen was uki-otoshi al de eerste worp. Ik weet niet of dat bij het eerste kata ook zo was en eerlijk gezegd weet niemand dat. En als het er niet in zat, heeft Kanô het er expres in gezet op een later tijdstip. Het bizarre van de worp waar mensen mee worstelen, is dat deze worp een apart geval is. In tegenstelling tot de andere worpen in het Nage-no-kata was het er niet in geplaatst op een logische voortgang in moeilijkheid te leren, maar het werd er waarschijnlijk met een ander doel in gezet, namelijk als eerbetoon. … Kanô's belangrijkste inspriratiebron bij het scheppen van de jûdô nage-waza was Kitô-ryû. Uki-otoshi in het Nage-no-kata is waarschijnlijk een manier om respect te tonen voor Kitô-ryû. Later zou Kanô nog verder gaan door het Koshiki-no-kata in jûdô op te nemen, maar dat was nog niet zo in 1885. De worp komt duidelijk van Kitô-ryû's Hiki-otoshi, en er is nog een andere reden waarom deze zo belangrijk was voor Kanô. De worp bestaat ook als de 5e techniek van het Koshiki-no-kata, en heet daar Mizu-nagare. Mizu-nagare is veel meer dan zomaar een naam, maar het representeert Kanô's ideale idee van jûdô: Laat het water stromen. Kanô was geobsedeerd door het beeld van water en dat komt telkens terug in zijn ideeèn en filosofie.” (Cichorei Kano, 18 november)

Het zal wel waar zijn, mooie geschiedenis die ook klopt met het aikido. Ik heb zelf nog een ander verhaal ontdekt en verteld met betrekking tot uki-otoshi, op basis van de lessen van Hanon-sensei. Ik zie de logica zelf nog wél, maar goed, dat is dan dus toch niet zo.

Tegelijk is ook dit dus een element van esoterische kennis in het judo, want geen enkele normale judoka snapt iets van de geheimen van water en Kito-Ryu. De judoka die Nage no Kata doet, wil snappen wat hij doet en dan geen oude verhalen hoeven te verwerken. Wat Cichorei Kano doet, is weliswaar mooi uitleggen, maar als hij er terloops bij zegt dat geen enkele shodan iets van de worp snapt, gaat bij mij het licht dus uit. Daar gaan we weer. Judo als geheime leerschool is geen judo als brede opvoedingsmethode. Judo is geen 'mysteriegodsdienst'.

En dan nog. Als het al waar is dat Kano ons dus nu zoveel jaren na zijn dood nog steeds bezwaart met een erfenis van zijn eigen wortels en hobby’s… snáppen we het dan? Snáppen we iets van die watergolven? Hoeveelste dan moet je zijn om dat te voelen? En áls het al zou kloppen, is het misschien voor Cichorei Kano als leerling van Tokio Hirano ook interessant om te achterhalen waarom deze laatste het water overal zag golven, maar vooral in tai-otoshi, en niet zozeer in uki otoshi. Het is zomaar een vraag hoor.

Terug in de praktijk

Het wordt hoog tijd dat het judo zichzelf beter aanpast aan de judoka van nu. Tradities zijn mooi, maar moeten wel zinvol zijn. We hebben allerlei zaken wél aangepast als de zin en betekenis dat noodzakelijk maakten. Judo moet geen esoterische business worden, maar een praktische leerschool voor het leven zijn. Een weg waarvan de wegwijzers niet verborgen blijven.

Nu zitten we met een judo wat zijn grammatica bijna ziet sterven. Wegwijzers onvindbaar. Het kata marginaliseert en 99,9 % van de judoka weet niet waarom we het doen, tenzij voor het examen. Wordt het dan niet hoog tijd dat de paar judoka die er iets van snappen, hun uiterste best doen om te vernieuwen? Kata opnieuw te ontwerpen, zoals Leggett zegt, de ballast op een logische manier loslaten en er zinvolle grammaticale oefeningen voor in de plaats zetten?

Ik ben het met Leggett helemaal eens. Als we met de Japanse tradities geen nieuwe weg vinden, is het handhaven, zelfs van het integrale Nage no Kata, bijna een kamikaze voor het hele kata. Killing.

Wat er dan overblijft, weten we. Een kaal sportjudo, zonder principes en grammaticale kennis. Een wedstrijdje duwen en trekken, zonder zin. Een weg zonder doel. Een doodlopende weg.

Dit was het laatste deel van mijn kritische serie over kata. Vanaf nu weer gewoon wat je gewend bent: vol positieve inzet blijven werken aan de diepere kennis van het judo.

Tweede gele slip

2011-12-17T17:00:00.002+01:00

Nee, deze keer gaat het niet over mij. Vandaag was ik bij mijn neefje van zeven op bezoek in de dojo. 'Oom Mitesco' is uiteraard een grote fan van zijn judo en dus moet er worden gekeken als hij zijn examens maakt.
Hij heeft nog een heel judoleven voor zich, zullen we maar zeggen, en judo is meer dan banden en graden, maar uiteraard is iedere kleine stap voor een kleine jongen een geweldige sprong. Na de uitreiking van de felbegeerde slip werd er dan ook driftig geprobeerd hoe het zou staan aan zijn witte band...
Het is allemaal geweldig, zoals een hele dojo vol kinderen examen doet. Heel systematisch ook. Alle judoka maken op dezelfde dag examen, voor alle kyu-graduaties en slippen. Voor elke slip een diploma. Elke slip een nieuw stuk band-van-de-rol. Wat een verschil met toen ik jong was, toen waren er niet zulke formele examenssessies, sensei Pardoel keerde gewoon aan het eind van de les een zak met afgeleefde banden en slippen om, en wierp je een slip toe als hij vond dat je die verdiende.

Ik kan me niet herinneren of we toen hetzelfde niveau judo deden, en of ik er meer van snapte toen ik mijn slippen kreeg. De kinderbenadering van worpen is ongetwijfeld leuk, maar voor gevorderde judoka geheimtaal. Gelukkig worden de Japanse namen er bij verteld, maar anders zou ik niet hebben geweten wat 'tuinhekjes' en 'gevangenishoudgrepen' waren. En het vervelende is... helaas kun je het soms bij de worpen die getoond worden, er ook niet uithalen. Ik zie het in onze eigen dojo ook wel gebeuren. Werpen is: oppakken en laten afglijden. Van heup of schouder, met armen en benen. Gelukkig zijn kinderen als ze jong zijn van elastiek, maar de 'spierballenworp' zit toch echt pas lekker als uke ook op de schouder mag - en daar komt hij meestal niet eens. Tsja.

Desalniettemin is oom heel trots op zijn neefje hoor! En ik hoop dat hij nog heel lang met heel veel plezier judo blijft doen. Als hij dat over tien jaar nog doet, zal hij zijn ouwe oom vast op zijn schouder laden en mij laten vliegen. Ik kan niet wachten op die dag, hehe.

Allemaal stapelgek?

2011-12-15T22:30:00.000+01:00

Het kabinet is bezig het mes te zetten in de rugzakjes voor kinderen. Uiteraard is dat ook een bezuinigingsmaatregel, want al die kinderen die in de rij staan bij Bureau Jeugdzorg om doorverwezen te worden naar de psychiater, kosten klauwen geld, nog los van de levenslange psychofarmica (medicijnen) die ze slikken op kosten van…
Maar het goede aan deze maatregelen is, dat we weer ophouden met kinderen al op jonge leeftijd gestoord te verklaren, terwijl ze dat helemaal niet per se zijn. Nu zijn wel veel kinderen op meerdere punten onaangepast en potentieel problematisch, en zeker is dat kinderen soms al heel jong tiranniek gedrag vertonen omdat de ouders niet weten hoe ze met het kind adequaat moeten communiceren, maar...

Het is goed dat we ophouden met de ouders en leerkrachten een excuus te geven waarom het niet aan hén ligt dat kinderen wat druk en lastig zijn.
Want eerlijk is eerlijk: als de (merendeels vrouwelijke) leerkrachten met name de jongens er niet onder houden omdat de kids thuis ook al niet opgevoed worden door ouders die hun verantwoordelijkheid liever afschuiven dan nemen, is niets zo prettig om te kunnen constateren dat het aan het kind ligt, wat ADHD heeft, of autistisch-in-welke-fase-dan-ook is, of Joost weet wat voor andere stoornis. Geef ze een pilletje en een rugzakje en wij zijn er van af. Jaja. Het kind wat géén concentratiestoornissen heeft door alle overkill aan prikkels en veel te weinig slaap, is onderhand de uitzondering - en niet het kind met de stoornis. "Ben jij normaal? Niet normaal, zeg!"

Waarom dit schrijven op een judoblog? Welnu. Elke sportschool en judoles kun je tegenwoordig volstoppen met de kinderen van dezelfde onverantwoordelijke ouders, die hun kinderen afwisselend verwennen/pamperen/doodknuffelen en dan weer aan hun lot overlaten.

En dat gebeurt dus ook. Ook onze sportschool stroomt als je niet oppast vol met allerhande 'rugzakjes'. G-judo is wat anders, maar daar gaat het nu niet om. Kinderen met rugzakjes hebben namelijk vooral extra aandacht nodig, want “Sensei, let een beetje extra op onze … want…” Je wilt niet weten hoe veel kinderen er tegenwoordig instromen waar “wat mee is”. Vlieg toch op! Zijn we nou allemaal stapelgek geworden?

Het wordt tijd dat de sensei ook weer gaat zeggen tegen die ouders: “Beste ouders, opvoeding is een hartszaak van het judo maar vooral ook van uzelf. Wij zijn hier geen dumpplek van uw problemen en wij kunnen in dat uurtje judo ook niet oplossen wat u zelf niet (of te laat) oplost, en uw psychiater kan dat óók niet. Wij doen gewoon judo hier, en wat wij doen draagt zeker bij tot een evenwichtige ontwikkeling van uw kind, maar alléén als u daar zelf thuis óók keihard voor gaat. Wij wensen u veel succes.”

Kinderen zijn niet zielig. Judo is geen psychofarmacon of ADHD-therapie. Laat kinderen vooral gewoon kinderen zijn, plak niet overal een etiketje op en laat ze lekker spelen en volwassen worden zonder ze over het paard te tillen. Maak van een (druk) kind niet meteen een probleemgeval, maar ga aan de slag. Maar maak van een kind ook geen afgodje, alsof het kind niet snapt dat het iedereen om de vinger kan winden als het merkt dat de hele wereld om hen draait.

De regering heeft een goede keuze gemaakt in deze. Leg de verantwoordelijkheid niet bij een ander, de samenleving of de (judo-)leraar, maar gewoon waar die hoort: thuis en bij jezelf. En doe in hemelsnaam normáál!

Judo is never nooit een tovermiddel wat de opvoeding thuis kan vervangen, hooguit aanvullen of bijsturen waar nodig.

Obi no kata 帯の形

2011-12-13T13:30:00.001+01:00

Obi no kata? Wat is dát dan weer?

Hmmmm...
Elke keer als ik naar onze judo-avond ga, verheug ik me uiteraard op het judo wat ik ga beleven, maar we hebben erg weinig reishiki in het algemeen (bijna iedereen loopt zonder zori blootsvoets buiten de mat, en zo meer) en dat geldt ook voor de wijze waarop de obi/judobanden worden geknoopt. Er zijn nog een paar judoka die alleen een slappe judoband van de rol hebben, en die vóelen niet alleen beroerd, maar knópen ook beroerd.
Maar zelfs degenen met een stevige dikke obi, hebben het ding vaak ongeveer zó geknoopt:

O wee, dit ziet niet uit, en zit ook niet goed. Op de rug gekruist en van voren, nou ja... en dan te bedenken dat bovenstaand filmpje door een aikidoka is gemaakt met nota bene een prachtig traditioneel ongebleekt dogi! Tjsa, het aikido is ook niet alleen-zaligmakend. Toen ik mijn eerste stapjes in een aikido-dojo zette en voor de verandering weer eens een witte (ongebleekte) band omknoopte, kreeg ik meteen bewonderende reacties (!) toen ik mijn obi ongeveer zó knoopte:

Ongeveer zo. Want de kern van de zaak is: je wikkelt de obi helemaal rond, zodat er geen kruising op de rug is, én je steekt de uiteinden zoals in de video, dubbel tussen de band, en door de knoop onder de band. De variatie zit hem in waar je begint met wikkelen rond je buik, en hoeveel je dan nog moet draaien.

Ik heb deze mooie knoop óók moeten leren, maar toen ik hem eenmaal zo knoopte, wilde ik niet anders meer. Ik ben niet eens een type van zware randori of shiai, maar alleen al dáárvoor was deze manier de beste... hij gaat namelijk minder snel los. Veel beter dus voor judoka die niet na één minuut al bijna in hun blote bast willen judoën met een obi op de broekband.

O ja, en als je dan na de training je judogi en obi weer meeneemt naar huis... sommigen proppen het dan gewoon in de sporttas, maar ook dáárvoor is een betere manier. Nu moet ik toegeven dat ik dit niet exact zo doe:

...maar het lijkt er sterk op. Het punt is, ik heb een ruime tas en dus hoef ik het geheel niet met de obi vast te binden en zo mee te nemen. Maar ik vouw jas en broek wel ongeveer zo op als in de video.

Voor alles is een kata.
Alles wat 'scripted' is, is kata, weet je nog?
Obi no kata. 帯の形
Gi no kata. 着の形
Niet ongeordend en vrij als een 'randori' je band omknopen en je gi in je tas proppen...

Kata (4) Versteend verleden?

2011-12-11T00:00:00.068+01:00

Ik heb op dit weblog al heel wat bijdragen over kata geschreven. Ik heb van alles bestudeerd van achtergronden, verhaallijnen en technische ins en outs. Om na een jaar of drie studie er achter te komen dat het zo niet werkt…

Ik heb al aangegeven dat dit (lange) vierde deel schokkende conclusies zou bevatten.

Wat was kata ook alweer?

Wat is kata? Wat ik eerder aangaf (6 november jl.: "kata en randori") naar aanleiding van de eye-openers van Cichorei Kano: Kata = alles wat ‘scripted exercise’ is, voorgeschreven en vastgesteld. Dit in tegenstelling tot randori wat hetzelfde judo is, maar dan niet-voorgeschreven, vrij. Eigenlijk moet je het hele judo zo simpel bekijken als het is.

Je hebt een aantal kata die door een instantie als de Kodokan vastgesteld zijn. Alle andere kata, inclusief onze precieze techniektraining, zijn dat niet.

Die conclusie is aan de ene kant simpel en tegelijk heeft het mijn denken over judo en kata steeds meer op zijn kop gezet.

Kata als methode

We moeten terug naar de ontstaanstijd van het kata. Waarom is Jigoro Kano begonnen met kata? Als instrument om judo technieken te kunnen aanleren op een correcte manier. Kata is géén doel in zich, maar instrument, grammatica.

Daarom gebruiken we twee manieren van onderricht: kata (vorm) en randori (vrije oefening). Toen ik de Kodokan oprichtte, ontwikkelde ik een methode die de nadruk legde op randori en waarbij kata op een hele vanzelfsprekende manier aan de orde kwam tijdens de randori-oefening. Het is zoiets als een opstel leren schrijven zonder grammaticaboek, of de grammaticaregels aanleren tijdens het schrijven van een opstel. In de tijd dat er maar een paar mensen deelnamen aan de training was dat niet zo’n probleem, maar toen er steeds meer beginners op de mat kwamen, werd het onmogelijk om kata tijdens randori te leren. (Mind over Muscle, p. 24)

Kata als grammatica-methode (zoals Kano schrijft) is ontstaan in een tijd zonder veel boeken, youtube en internet. In de tijd van Kano was het judo-onderricht nog veelal verwant aan de jujutsu-tijd, en was het echte ‘geheim’ van het judo nog onontdekt. Het werd ook niet doorgegeven, want dat was in het Oude Japan ongepast. Denk je dat er van Kitô ryû een soort ‘compendium’ bestond, een overzichtsboekje van technieken? Welnee!

De vraag van Kano was: Hoe moet de exacte en juiste vorm van de technieken worden doorgegeven aan de judoka van de toekomst? Daarvoor maakte hij een ‘handboekje’ zoals dat altijd in het Oude Japan was gebruikt: een kata…

Voor allerlei vormen van judo waren er daarom 'grammatica-boekjes' / kata, zowel voor de randori (nage- en katame-no-kata) als voor de lichamelijke opvoeding (eerst ju-no-kata en decennia later de seiryoku-zenyo-kokumin-taiiku) en voor het echte gevecht de shobu-kata. En ja, om de oude tradities en principes een plaats te geven de koshiki- en itsutsu-no-kata. Maar daarvan… bleven de geheimen zo diep mogelijk verborgen, zodat heden ten dage eigenlijk niemand meer snapt waar ze over gaan… zie mijn blog van afgelopen week over die jongens die Koshiki no Kata deden.

Is kata nog nodig?

Het klinkt misschien verbazingwekkend als ik als echte traditie-man zeg: ik weet het eigenlijk niet meer… Het doel van kata was/is niet het kata, maar het leren. Wat leren? Gewoon: judo. Judo is geen esoterische geheime school, maar gewoon een praktisch systeem van opvoeding.

Met de klassieke kata gaat het methodisch als met het zwarte schoolbord en het krijtje. Of het boek. Als leermiddel wordt het niet helemaal weggegooid, maar de digitale revolutie heeft niet alleen de gedrukte encyclopedie en het woordenboek bijna achterhaald, maar het heeft ook alle onderwijsmethoden drastisch veranderd. Toen ik studeerde, moest ik nog echt boeken lezen, mijn eerste afstudeerscriptie in 1990 maakte ik nog op een elektrische typemachine, mijn tweede in 2000 volledig digitaal en mijn proefschrift in 2003… bijna zonder boeken. Een vriend die nu een HBO opleiding doet, gebruikt zijn laptop en soms nog die paar boeken die hij moet aanschaffen. Zo gaat dat.

Wij hebben tegenwoordig steeds betere judoboeken, en voor wie verder de exacte uitvoering van judotechnieken wil leren… heeft internet en dvd. Je maakt een video van je eigen optreden of dat van je leermeesters. De boeken en adviezen van grote sensei als referentiekader om te zien of wat men ziet technisch wel klopt (er is veel rommel op het web) en verder… je doet het op de mat. Je leraar leert het zelf ook vaak via digitale middelen. Kodokan judo leer je niet meer via één van de Kodokan-kata, maar via “Wurftechniken des Kodokan” met véél meer uitleg van Daigo-sensei dan ooit denkbaar was. En nog even en ook deze boeken zijn achterhaald door een flatscreen in de dojo, waar een meester het voordoet via wifi-verbinding…

Hebben we methodisch per se een traditionele kata nodig om judo te leren? Nee.
Wél moeten we zeker veel meer ‘scripted’ oefeningen doen in de dojo. Veel meer techniektraining, met exacte uitleg en bewegingen. Dat is ook kata, maar alleen geen Kodokan kata. Kata blijft dus, en móet ook blijven. Maar welke kata?

Waarom is de echte kennis dan toch verloren?

De tweede grote vraag die ik heb bij de traditionele Kodokan kata is, of de kennis die er in verborgen ligt, überhaupt nog toegankelijk is. Nage no kata wordt nog een beetje algemener beoefend, maar de overige Kodokan Kata zijn alleen in beeld voor de hogere danhouders die het moeten kennen voor een yondan-examen of hoger, of het als hobby hebben. Dat zijn er héél weinig.

Het is dan wel heel gemakkelijk om te zeggen dat deze kata onderdeel van het judo zijn, als (bijna) niemand ze beoefent, of ze echt kan snappen…!

Het is wel heel gemakkelijk om deze kata te vergelijken met Opus 111 van Beethoven, zoals Cichorei Kano deed, toen ik de inhoud van dit blog als vraag stelde op het Judoforum. Natúúrlijk is dat een hoogtepunt in de muziekgeschiedenis (toevallig wist ik dat al, CK!) maar hoe elitair ben je als je ook wel weet dat 99,9% van de muziekliefhebbers er niets bij kan bedenken, laat stáán er iets zinnigs over kan zeggen...

Als je de commentaren leest van de zogenaamde kata-experts op de forums, of hoort dat de Nederlandse experts het zelf zeggen heel goed te snappen, maar desondanks op een examen iets heel anders willen zien dan bij een clinic, dan weet ik niet meer in hoeverre dit type kata is gaan zweven of niet.

Zo'n discussie is op het niveau van de piano-liefhebbers die zich bekreunen om het juiste tempo in het 'Allegro con brio ed appassionato' in genoemde sonate van Beethoven. Welke lezer van dit blog snapt wat ik zojuist schreef? Niemand? Luister dan maar terwijl je rustig verder leest, want ik verzin het niet hoor! En neem dan maar van mij aan dat onderstaande uitvoering 'top' is. Zo gaat het dus ook met kata-discussies.

Mijn hoofdprobleem is echter niet eens zozeer dat deze kata een soort elite-kata worden, want er is in ieder onderwijssysteem een niveauverschil tussen beginners en gevorderden. Het gaat niet alleen om de aantallen. Wat ik veel zorgerlijker vind, is dat de inhoud steeds esoterischer wordt. Het gaat bijna om een ‘geheime kennis’ die een judoka menselijkerwijs eigenlijk nauwelijks kan bereiken. En aangezien er niemand écht een openbare en verifieerbare norm kan stellen voor wat nou beantwoordt aan deze geheime kennis, is het zelfs voor degenen die zéggen het te beheersen, maar de vraag óf en in hoeverre ze het echt beheersen – of dat ze zichzelf maar wat wijsmaken. De vergelijking met Beethoven is zo bezien best goed. Ik kom uit een familie waar op hoog niveau over klassieke muziek werd gesproken. Niets is zo discutabel als het oordeel van toppianisten over een bepaalde uitvoering van Opus 111. Wanneer is een uitvoering 'goed'? Honderd pianisten, honderd meningen... het lijkt wel een panel van 'topjudoka'...

Bestáán de kenners nog wel?

Zou er in Nederland iemand zijn die werkelijk kan beleven wat Koshiki- en Itsutsu-no-Kata betekenen? Kán dat anders dan via een intensief contact met een traditionele Japanse sensei? Want boeken en dvd’s, zo zeggen de ‘experts’, kunnen de diepe kennis niet overdragen, die kunnen alleen technieken aanleren, om perfect na te doen. Choreografie en precisie. Daarmee gaat dit geheel in tegen wat judo is. Judo is geen esoterische geheime school, maar gewoon een praktisch systeem van opvoeding. Met net als bij de pianist met veel gevoel en talent. Ik snap het hoor. Maar het doel wordt met deze kata totaal niet meer bereikt.

Kán een Nederlander of Europeaan trouwens werkelijk voelen wat deze kata inhouden, zonder meester in klassiek-Japanse Koryu te zijn? Ik vrees dat er heel wat judoka wereldwijd van alles aan anderen leren wat ze zelf helemaal niet kunnen voelen. Net zomin als budoka kunnen aanduiden wat ‘ki no nagare’ is… Sommige dingen kun je niet pakken of overdragen, die kun je alleen maar beleven. Onder leiding van iemand die het zelf ook beleeft.

Als bijna niemand die meer kan beleven…

Wat moeten we doen met de Kodokan kata?

Waarom zouden we nog Kodokan-kata doen? Judo is immers geen esoterische geheime school, maar gewoon een praktisch systeem van opvoeding. Als die weg door zo weinigen kan worden geleefd, is het geen weg meer, maar een geitenpad.

Kata leren ons een heel aantal zaken die van belang zijn om judo goed te begrijpen. Kata in de ruime zin. Maar als traditionele vorm is het eigenlijk een soort versteend verleden. Je leert je eigen cultuur en land kennen door geschiedenis te bestuderen, musea te bezoeken en kunst op te snuiven. Het heden beter begrijpen door het verleden. We leren over het ontstaan van worpen en beweging onder andere door kata. Hoe we ze kunnen doen. Het verhaal achter judo. Maar verder…

Het is met de Kodokan kata een beetje als met de schildertechnieken van de stukken die we in de musea bewonderen. Of zoals met de bouwkunst van de gotische kathedralen. We bewonderen het allemaal, maar ondanks ons moderne kunnen, kúnnen we niet meer schilderen als Rembrandt omdat we de tijd (het geduld) en de materialen niet meer hebben die voor deze methode nodig zijn. We kúnnen geen gotische kathedralen meer bouwen, we kúnnen geen edelsmeedwerk meer maken zoals een eeuw geleden… het geld is er niet voor, maar om die reden is het ambacht en de kunst ook uitgestorven. Geloof me, ik weet waarover ik spreek.
Met Kodokan kata is het denk ik net zo…

Serieus?

Ja, ik geloof niet dat we veel over zullen houden van de ‘gevorderde’ Kodokan kata, dat wil zeggen: alle kata die niet gebonden zijn het randori, en zelfs van die twee betwijfel ik of ze het gaan overleven zonder drastische aanpassingen (zie het blog van volgende week). Maar voor de andere kata gaat het licht uit. Als ze nog beoefend worden, is het een mooie stijl- en vormoefening, maar die diepe inhoud die vanuit het klassieke judo werd beleefd, is spoedig verloren, áls hij er überhaupt nog is.

Is dat erg? Ja misschien, maar de Kodokan heeft zelf deze ontwikkeling ingezet. Judo is van een klassieke weg, afgedreven naar een sportieve gevechtskunst, en als 99,9% van de judoka wereldwijd díe weg is gegaan, moeten we niet zeuren dat die 0,1% van de judoka de stap van de gevechtskunst die ze hebben aangeleerd naar een hoger plan, niet meer maakt.

Dat is niet een 'zachtmoedige weg', maar een doodlopende weg...

Koshiki no kata door tieners

2011-12-08T22:00:00.000+01:00

De echte experts zullen er best hun mening over hebben, maar ik vind het gewoon geweldig: Koshiki no kata, de meest klassieke kata door jongens met sankyu?

Als we echter naar jeugd-competitie mogen kijken, dan ook hier naar. En ondanks dat je er misschien van oudsher harnassen bij moet denken, vind ik het nog behoorlijk dynamisch judo. Eigenlijk zitten er ook best oefeningen bij die je gewoon als losse judo- en/of aikido oefeningen zou kunnen doen tijdens een normale les. Hmmm...

Kata is niet overal deaud... althans niet in het land waar BJJ groot is geworden. En al ben ik somber over hoe het kata in het Nederlands judo moet overleven, geef ik een bonus aan de eerste tiener die dit kata gaat doen hoor!

Toch... Hanon-sensei feliciteert de jongens en hun leraren en ouders met deze geweldige prestatie, maar kan het ook niet laten om te laten voelen dat ze er desondanks nog weinig van snappen.

"Wat voor soort commentaar wil je horen? Wat we zien aan de oppervlakte van een oceaan is maar een miljoenste van datgene wat onder de golven gebeurt. Om hier commentaar op te geven zou een heel lang en controversieel boek nodig hebben.
...
Er zijn valkuilen bij en het is niet altijd goed voor mijn gezondheid om te schrijven over zulke delicate topics. Dit is een zeer complex, en groot onderwerp om te bespreken."

Ik snap uiteraard niks van Koshiki no Kata, maar als het zo is dat wat deze jongens doen een bespreking van een heel complex boek zou betekenen, dan is het judo een soort 'mysteriegodsdienst' geworden. Aarghh...

Stay tuned. Houd vast wat hier gebeurt als je mijn blog van a.s. zondag gaat lezen, misschien dat je me snapt...

Wedstrijdjudo en levensfasen (2)

2011-12-05T23:00:00.000+01:00

“In het jûdô denken velen dat Kanô een genie was. Volgens mijn eerlijke overtuiging, is dat een overdrijving die niet steunt op feiten. Ik denk dat Kano een aantal opmerkelijke prestaties leverde, maar geen genie was.”
Dit zijn niet mijn woorden, maar die van Cichorei Kano. Maar ik ben het er wel mee eens en ben eigenlijk blij dat iemand het eens zegt.

Ik heb me heel vaak afgevraagd waarom we van Kano ontzettend veel mooie teksten hebben over judo-filosofie en opvoeding, uit heel veel verschillende periodes (waarvan die na 1920 de mooiste zijn) maar ook heel veel tegenstrijdige verhalen over zijn eigen leven.

Kano was een gentleman, een politicus, een carrièreman, maar ook een klein mannetje waarvan iedereen weet dat hij jujutsu ging doen omdat hij eigenlijk niet meekwam. Hij was aanvankelijk gewoon een loser, sorry. Door jujutsu werd zijn ego wat opgepoetst, wat voor elke Japanner belangrijk is. Wij snappen niet half hoe trots dat volk is, ondanks de fraaie rituele buigingen. In elk strak hiërarchisch geordend systeem heb je mensen die heersen en mensen die moeten buigen. In Japan buigt men ritueel en in werkelijkheid. Wel eens een echte ouderwetse sensei ontmoet? Denken we dat een klassieke uchi deshi een aangenaam leven had? Slavernij was een beter woord. Kano wist wat het was om er langdurig onderdoor te moeten. Wat doet dat met iemands karakter?

Wat ik altijd tegenstrijdig heb gevonden, is dat Kano (na het ‘ontdekken’ van de geheimen van het judo, m.n. in Kito-Ryu) en de stichting van de Kodokan, zo competitief was. Judo een ideaal? Nou, in de eerste jaren was het één groot gevecht tussen judoka/jujutsuka en scholen waarbij wedstrijden moesten bewijzen wie de sterkste was. Mopperen we over JBN-dangraden als bonus bij een kampioensbeker? In de tijd van Kano kón je niet eens een technisch judo-examen maken, daar gold alleen het recht van de winnaar. Een graad was het resultaat van het winnen van een rijtje wedstrijden tegen hogere graden. Zo was het tussen scholen, Kodokan vs. Butokukai en zo verder. Het hoogtepunt van het jaar de wedstrijden op het rood-witte toernooi. Ga zo maar door. De Kodokan was (en ís) vergeven van competitie. En niet alleen op de mat. Ook de politicus Kano was altijd bezig te ‘winnen’, zichzelf te bewijzen ten opzichte van anderen. Pas nadat hij zag wat oorlog teweegbracht, kwam hij met jita kyoei, als ideaal van wederzijds nut. En vergeet het nationalisme niet. Diepgeworteld in Japan, maar de wortel is strijd om superioriteit tussen staten. Wij begrijpen daar niets van. Kano lééfde het... Het educatieve verhaal moeten we er dan maar bij-denken.

Kano was vóór competitie

Cichorei Kano zegt op 24 november:

“Deze week las ik een tekst van Kano, en in die tekst schrijft hij over het belang van competitie. Het is belangrijk om dit correct te parafraseren, om hem niet mis te verstaan. In de levensfase waarin hij was, schreef hij dat hij competitie verdedigde. Niet competitie in jûdô, maar in alles. Hij schreef dat competitie goed is, omdat het mensen dwingt om hun uiterste best te doen, beter dan wanneer ze geen competitie zouden doen. Met andere woorden, Kanô betwijfelt of mensen echt het beste van zichzelf geven, en promoot competitie om die extra motivatie te geven. Nogmaals, ik benadruk dat hij dat niet alleen betrekt op jûdô-wedstrijden, maar competitie in alles wat je doet, ogenschijnlijk vooral gericht op iemands professionele omgeving en carrière. Ik weet niet hoe gezond dat is, vanuit een pedagogisch standpunt. Ik weet ook niet hoe volwassen dit is. Het standpunt loopt bijvoorbeeld het risico dat mensen bepaalde ongezonde emoties zoals jaloezie en nijd gaan cultiveren. Als competitie zo belangrijk is, lijkt het dat dit bijvoorbeeld ook gerechtvaardigd zou zijn als het gaat over een het huwelijk en de zaken van het hart. In plaats van dit een volwassen opvatting te vinden, zou ik het karakteriseren als onvolwassen en kinderlijk.

Ik moet daar wel bij zeggen, dat Kanô, als hij competitie promoot, dit duidelijk afbakent in de tijd en het toepast op een zeker deel van je leven. Meer specifiek lijkt hij deze competitie te verbinden met een relatief jeugdige toestand. In dezelfde context spreekt hij bijvoorbeeld ook over kata, en ziet hij duidelijk een perspectief verschuiven in de jûdôka gedurende hun carrière. Hij erkent dat waarschijnlijk randori en competitie zullen verminderen op een bepaalde leeftijd, terwijl bepaalde aspecten van kata minder hinder zullen ondervinden van leeftijd.”

Ik denk dat het bovenstaande erg genuanceerd, maar ook heel erg waar is. Het past bij de geschiedenis van het Kodokan judo. Maar het toont voor mij ook aan, dat de hele ontwikkeling van het judo, voor en na de Tweede Wereldoorlog, al in de oorsprong veel wedstrijdgerichter is geweest dan we graag willen aannemen. Kano was niet tegen wedstrijden. Hij stond zelf aan de wieg van de wedstrijdreglementen die de IJF nu beheert.

“Het reglement voor de Kodokan scheidsrechters kwam tot stand in het jaar na de oprichting van het Kodokan judo, maar pas in 1900 werden de regels definitief, nadat de gemeenschappelijke regels van de Kodokan en de Butokukai waren vastgesteld.” Mind over Muscle, p. 31.

Zeg dus niet: Kano heeft het zo niet gewild. Pas later, toen de geest uit de fles was, wilde hij dingen bijstellen, maar als trotse Japanner gaf hij zijn fouten uiteraard niet toe. Wel gaf hij Tomiki en anderen de duw richting aikido, maar zoals we weten, is dát (Tomiki-)aikido weer het enige aikido met… randori en competitie. Nee, en zelfs nadat hij al die dingen wat bijstelde, bleef het judo en de promoties van danhouders, verbonden met shiai/competitie. In die zin doet de JBN het niet eens tegen de geest van Kano, om bij wedstrijdjudoka dangraden onder de kerstboom te leggen… Aarghh! Ik zou willen dat het niet waar was!

Kano en de mislukkingen van zijn leven

“Een aantal van Kanô's idealen zijn gebaseerd op John Dewey. John Dewey is een algemeen bewonderd pedagogisch filosoof. Zijn werk wordt veel geciteerd en hij kreeg vier eredoctoraten daarvoor. Kanô kreeg er niet één en zijn naam komt niet voor in de meest serieuze werken over kritische pedagogie of pedagogische filosofie. Een aantal van Kanô's idealen zijn gebaseerd op John Stuart Mill. Mill was een pragmatisch filosoof, een utilitarist, en hij staat in de meeste filosofische handboeken. Hij wordt geciteerd door- en verwezen naar hem bij veel andere filosofen. Kanô is bijna helemaal afwezig. Ik kan wel doorgaan zo, maar feit is, dat behalve mensen in het jûdô, geen enkele serieuze filosoof of pedagoog Kanô op zijn lijst zet. Kanô's geschriften zijn matig onderbouwd, herhalen zichzelf, zijn vaak anekdotisch, en de natuurwetenschap die hij gebruikte zat vol fouten (Kanô baseert veel van zijn jûdô op een uke als een stijf object, wat biomechanisch ongezond is, omdat uke geen stijf lichaam is, maar een beweeglijke entiteit met verschillende delen). Mijn bedoeling is niet om een bijdrage te schrijven waarin ik Kanô wil bashen of onderuit haal, maar we moeten tenminste bereid zijn om te zien waar de manco’s zitten in Kanô’s standpunten en theorieën. Ik denk dat zulks een normaal verlangen is. Kanô zelf zag in ieder geval zijn missers en accepteerde die van zichzelf, de reden waarom hij een aantal drastische veranderingen aanbracht gedurende zijn leven.”

Aldus Cichorei Kano.
Waarbij we dan maar even meenemen wat ik schreef in mijn blog over de taiso no kata (27 november jl.), waar blijkt dat Kano langdurig op het verkeerde paard wedde door zijn nadruk op de Seiryoku-zenyō-kokumin-taiiku-no-kata… was hij dan een genie? Ja en nee.

Ik ben het zo bezien niet eens helemaal eens met de conclusie van Cichorei Kano. Drastische veranderingen? Cichorei weet veel meer dan ik, maar ik zie wel degelijk een constante. Jigoro Kano was niet zo idealistisch als wij soms denken. Net zomin als Morihei Ueshiba de verlichte ‘heilige’ is als sommige aikidoka van hem maken. We buigen naar portretten van de Stichters (met hoofdletter) op de Shomen, maar we weten dat ze maar hele gewone mensen waren met hun fouten, net als wijzelf. Zoals Mike Hanon altijd zegt: we moeten hen niet eren als een soort cultus, maar gewoon omdat we dankbaar zijn voor het judo (of aikido) dat we gekregen hebben, en daarvoor zeggen we ‘rei’.

Wedstrijdjudo: deel van een schizofrene erfenis

Als wij dus bezwaren maken tegen wedstrijdjudo vanuit pedagogisch perspectief, kunnen we dat deels baseren op idealen van de Stichter, maar moeten we altijd bedenken dat Kano zelf tegenstrijdige lijnen heeft uitgezet, en dat zijn erfenis derhalve schizofreen is. Judo is een ‘gespleten persoonlijkheid’. Aan de ene kant het ideaal van harmonie en vrede, het niet-competitieve (wat mij meer trekt) maar ook het judo wat wel degelijk een basis heeft voor het moderne gedrocht wat doorgeschoten is in de IJF en het gesportificeerde wedstrijdjudo. Kano heeft beide gewild. Sorry.

Daarmee is voor mij ook een duidelijke streep gezet onder het streven van velen om te komen tot een restauratie van het oorspronkelijke Kodokan judo, als zou dat zonder competitie bestaan. Dat hééft niet bestaan. Het judo splitsen in twee aparte sectoren is daarmee weliswaar lofwaardig om één van de idealen, het pedagogisch-idealistische, te beschermen, maar het is dan geen Kodokan judo meer.

Conclusie

Ik heb mijn keuze gemaakt. Om het leven als zachte en harde weg te aanvaarden en te leren, aanvaard ik het ju-randori als mijn liefde, en het go-randori als mijn lot. Het ene judo is mij dierbaar. Ik ga uiteraard geen wedstrijden doen, maar laat me ook niet meeslepen in de dwaze verdeeldheid van een verscheurde kata-wereld, want ook op dat punt is Kano's erfenis een chaotische boedel. Voor de schoonheid en de harmonie kies ik er gewoon aikido bij. Om aan te vullen wat aan mijn judo nog ontbreekt. Alles bij elkaar heb ik dan de weg van ‘jû’ gevonden. Genoeg te leren om het leven te kunnen genieten. Passend bij mijn levensfase… ofschoon je voor die mindsetzowel zestien als zestig kunt zijn.

Dank voor de belangstelling!

2011-12-05T17:00:00.004+01:00

Op 13 september jl. passeerde dit blog, dat toen bijna twee-en-een-half jaar bestond (sinds april 2009) de 10.000 pageviews. Tsjonge jonge. Nog geen drie maanden verder zijn daar al weer 5.000 hits bijgekomen! Klopt die teller wel? Toch wel. Want samen met hoofdpagina 'Mitesco.nl' telt de statistiek voor dit jaar 2011 tot nu toe al meer dan 15.000 pageviews, waarvan bijna 9.000 unieke bezoekers. Hmmm... dit blog zit écht in de lift, hoe is het mogelijk!

Het is de moeite waard om door te bloggen, en laat het een aansporing zijn voor alle traditionele judoka (en bloggers) in Nederland om te volharden in het streven naar écht mooi judo, in volle harmonie. Er is méér belangstelling voor het judo waar we van houden, dan we soms denken. Gelukkig maar!

Alle (vaste) bezoekers, ook degenen die mij bijhouden via Facebook, hartelijk dank voor de trouwe bezoeken en belangstelling. De lezers, de vaak positieve reacties en de 'likes' op Facebook, maken het bloggen tot een fijne bezigheid.

Kata (3) Shobu-no-kata 勝負の形

2011-12-04T00:00:00.049+01:00

Judo is niet alleen een mooie harmonieuze opvoedingsleer. Soms kan het ook echt een traditioneel-Japanse zelfverdedigingskunst zijn. Dan staat het judo opeens heel dicht bij het ju-jutsu, waarbij niet de weg van jita kyoei telt, maar vanuit de oorspronkelijke bedoeling eigenlijk: de overwinning. Niet de verzoening met je partner, maar de dood van je tegenstander.

Dan ben je op het terrein van de Shiken-shobu-no-kata (真剣勝負の形), dat wil letterlijk zeggen: kata (形) van (の) levensechte (Shiken 真剣) overwinning (shobu 勝負) .

Veelal wordt dit begrip uitsluitend toegepast op Kime-no-kata (極の形) (het kata van de beslissing. Kimeru (極める) is: kiezen, beslissen. Waar het bij dit kata om gaat, is om de juiste beslissing te nemen in een bepaalde aanvalssituatie. Het doel is om de judoka te leren snel te reageren, en het leert tai sabaki en het ontwijken van een aanval in twee posities, knielend en staand.

Anders dan bij de randori-no-kata, gaat het hierbij dan om leven en dood, als de aanval in het echt zou geschieden. Verkeerde beslissingen/verdedigingen betekenen in het kime-no-kata een dolk of zwaard in je lijf, of een dodelijke omstrengeling. Natuurlijk is dit een kata, dus voorgeschreven oefening. Tori weet wat er komt, wat zeker bij de aanvallen van achteren wel prettig is. Het gaat dan ook meestal om aanvalsvormen die in het randori verboden zijn, voorzover daar überhaupt al met wapens gewerkt wordt!
Het kime-no-kata kent twee groepen Idori, waarbij men knielt, en Tachi-ai, in staande positie.

Waar het kime-no-kata vandaan komt, daarover kan men discussieren. Uit het jujutsu, dat is zeker. Maar deze vormen zijn waarschijnlijk nog veel ouder, en het feit dat men in het moderne jiu-jitsu nog steeds dit kata kent, en men in de vaststellingsgeschiedenis van het kata in het judo heel lang heeft geaarzeld omdat men bezig was met de vraag in hoeverre men authentiek judo aan het scheppen was, of gewoon een oude vorm overnam, zegt al iets.

Ja, er zijn verschillende shôbu-no-kata, maar we weten er niet genoeg van af om er veel over te kunnen schrijven. Het is soms verwarrend omdat soms shôbu-no-kata gebruikt wordt om te verwijzen naar kime-no-kata, en dus simpelweg de oude naam houdt voor een nieuwe serie technieken, en soms gebruikt wordt om te verwijzen naar oude en onbekende series. Sommigen hebben ook geschreven dat het kata al klaar was na de Butokukai meeting in 1906, maar dat is niet waar. Terwijl jû-no-kata werd aanvaard zonder commentaar (logisch, want het was een originele jûdô ontwikkeling…), en nage- en katame-no-kata met kleine aanpassingen werden aanvaard, was het kime-no-kata dat erg controversieel was en het meeste werk kostte. … Er is eigenlijk geen echt spoor van dit kata te vinden tussen 1906 en de jaren 20, en waarschijnlijk omdat er na de meeting nog veel werk over was gebleven. De intensiteit van de controverse had deels van doen met het doel om dit kata als een "supra-Kôdôkan kata" te accepteren, dus: een kata die zo ongeveer een soort universeel kata ook buiten de Kôdôkan zou worden. We weten dat ook veel Westerse (gendai) jûjutsu federaties in veel landen, kime-no-kata ook in hun dan-examens hebben zitten. Dat is niet toevallig en laat zien dat dit kata waarschijnlijk de grezen van het Kôdôkan jûdô overstegen. (Cichorei Kano 4-9-2010)

Andere kata

Toch is kime-no-kata niet het enige kata wat onder de shobu no kata gerekend kan worden. Men rekent ook de Kodokan Goshin Jutsu (no Kata) er onder. Kōdōkan-goshin-jutsu (講道館護身術) (Kōdōkan zelfverdedigingsvormen) was een door-ontwikkeling van het kime-no-kata, erkend in 1956. Er zitten verschillende aikido-technieken in, onder invloed van Kenji Tomiki. Het bestaat uit verschillende series verdedigingen tegen ongewapende aanvallen, maar ook met een dolk, stok of pistool. (zie meer hierna)

Voor vrouwen kwam er de Joshi-jūdō-goshin-hō (no Kata) (女子柔道護身法) Jūdō zelfverdediging voor vrouwen. Jiro Nango, een neef van Kano Jigoro, maakte dit kata in 1943.

Kime Shiki 極式 (no Kata) of vormen/stijlen van beslissing, ook opgenomen in de sotai renshu (oefening met zijn tweeën in het Seiryoku Zenyo Kokumin Taiiku, zoals vorige week besproken.

Wat doen we met deze kata?

Eerlijk is eerlijk. Ik houd van judo omdat het traditioneel is, en goed is als educatief pakket. Maar soms heb ik ook niks met het traditionele van het pakket. Bij de zelfverdediging zitten er de principes in die je bij het aikido ook hebt, nl. ontwijken en je uke niet met geweld om zeep helpen. Judo en aikido zijn allebei barmhartig, ook na een ontwapening klinkt er in kime-no-kata hooguit een kiai, maar uke blijft leven.
Maar ik heb wel steeds begrepen wat de moderne judoka zeggen als ze het hebben over de efficientie. Randori-no-kata leren gewoon de grammatica van je alledaagse randori, althans, zo zou het moeten zijn. De shobu-no-kata leren vormen die je nooit kunt/mag gebruiken. Het kime-no-kata al helemaal niet, hooguit kleine onderdelen er van. Het goshin-jutsu is gemoderniseerd kata, maar het gewapende deel blijft – sorry – onzinnig voor de praktijk. Probeer het slotstukje maar niet met iemand die een doorgeladen pistool op je richt! Belachelijk gewoon, tenzij ik het mijn neefjes wil leren als ze met een klappertjespistool spelen. Het ongewapende deel is… aikido.

Het is interessant om te lezen en te studeren over deze shobu-no-kata, zeker. Maar ik heb mijn beslissing (極) gemaakt, en dat is dat ik deze kata niet ga beoefenen. Het zijn mooie stijloefeningen geworden, vér weg van hun oorsprong, en ze horen bij de klassieke traditie van het judo. Maar wat nog meer?
Wel zien we bij de gevorderde taiso- en shobu-no-kata hoe dicht het antieke judo bij het aikido staat.
Misschien dat ik later via het aikido bij sommige oefeningen terugkom. Maar de kans dat ik ze in het judo ooit kan beoefenen is érg klein. Ik heb geen enkele ambitie om een hogere dangraad te gaan halen (als je die al krijgt door een technisch examen...) en sowieso vrees ik dat de echte kennis van de kata dus volledig zal verdwijnen in Nederland.

Kōdōkan-goshin-jutsu

Tegen ongewapende aanvallen (toshu no bu)
Controle van uke in:
 Ryote-dori (Two-Hand Hold)
 Hidari-eri-dori (Left-lapel Hold)
 Migi-eri-dori (Right-lapel Hold)
 Kataude-dori (Single-Hand Hold)
 Ushiro-eri-dori (Collar Hold from Behind)
 Ushiro-jime (Choke from Behind)
 Kakae-dori (Seize and Hold from Behind)

Aanval van uke met afstand
 Naname-uchi (Slanting Strike)
 Ago-tsuki (Uppercut)
 Gammen-tsuki (Thrust-Punch to Face)
 Mae-geri (Front Kick)
 Yoko-geri (Side Kick)

Tegen gewapende aanvallen (buki no bu)

Dolk
 Tsukkake (Thrust)
 Choku-zuki (Straight Thrust)
 Naname-zuki (Slanting Stab)

Stok
 Furiage (Upswing against Stick)
 Furioroshi (Downswing against Stick)
 Morote-zuki (Two-Hand Thrust against Stick)

Pistool
 Shomen-zuke (Pistol at the Abdomen)
 Doshi-gamae (Pistol Held at the Side)
 Haimen-zuke (Pistol against the Back)

Overzicht op: http://judoinfo.com/katagosh.htm
En er is over dit kata een uitstekend boek geschreven door Richard de Bijl en Mas Blonk. Gewoon te koop!

Kyuzo Mifune laat hieronder een mooi stukje ~~aikido~~ Goshinju zien. Ondanks alle praktische bedenkingen: mooi hoor...!

Wedstrijdjudo en levensfasen (1)

2011-12-02T00:00:00.025+01:00

Naar aanleiding van het (wan)gedrag van sommige grote wedstrijdjudoka, zoals Teddy Riner, en zijn voornemen om zijn leven te beteren, is er op de forums nogal wat zinvolle discussie ontstaan over de betekenis van IJF-wedstrijdjudo, de schijnbare tegenstelling met het opvoedingsideaal van Jigoro Kano en de realiteit van alledag. Een tweedelige beschouwing, waarbij met name de gedachten van Cichorei Kano op 24 november de oogjes weer even goed hebben geopend… vandaag deel 1.

Waarom gaan kids judo doen?

Het is gemakkelijk voor een academicus halverwege de veertig om te spreken over judo en de diepere waarden van het judo. Maar welke jongere is daarmee bezig? Eerlijk gezegd, ik ben tot op heden één tiener tegengekomen die mij volledig begrijpt, aanvoelt en dezelfde gedachtegang heeft. Dat is dus de grote uitzondering. Bij de meeste judoka komt het inzicht pas véél later – áls het al komt...

Zelfs ‘Cichorei’ moet eerlijk toegeven hoe het in zijn eigen judojeugd was:

“Er waren allerlei gedachten rond jûdô in mijn hoofd, maar niet: opvoeding. Dat kan geen verrassing zijn. Hoeveel tieners zullen (als je ze vraagt naar de reden waarom ze op school zitten) antwoorden met zorgvuldig geformuleerde pedagogische doelstellingen? Zo werkt het niet. Op die leeftijd word je gestuurd door andere motieven: omdat ik vrienden heb, omdat het leuk is, omdat ik ingenieur / dokter / piloot / koning / bisschop wil worden of het bedrijf van mijn vader wil overnemen. Geen enkele reden is echt verkeerd, omdat alles wat we willen, is dat mensen naar school gaan en de inzichten rijpen wel met de jaren.”

Dat is natuurlijk helemaal waar. De leraren moeten hun lessen voorbereiden, en de doelstellingen helder hebben. Korte- en lange-termijndoelen. De kinderen moeten vaak niet eens weten waarom de meester dit of dat van ze verlangt. We hebben tegenwoordig wel een cultuur waarin we alles willen uitleggen, maar zijn de jongeren daar allemaal aan toe? Jongeren zijn dankzij internet veel eerder slim dan toen ik jong was en je de kennis nog met veel moeite in bibliotheken moest opzoeken. Wat weten jongeren van zestien tegenwoordig veel meer dan ik destijds! Maar wil dat ook zeggen dat ze al die kennis kunnen ordenen en overzien, om hun levensprojecten uit te stippelen? In hemelsnaam nee. Eerder is het waar dat jongeren tegenwoordig overladen worden door de informatielawines die ze niet kunnen plaatsen in hun referentiekader. Heel veel kennis, maar evenzoveel puzzelstukken. Het echte inzicht en rijpheid komt met de jaren, en als ze het nou maar eens volhouden tot ze echt volwassen zijn, ben je al heel ver. Helaas haken de meeste judoka af voor ze goed en wel de diepere voordelen kunnen beleven, en is de zwarte band een eindstation waarna het echte judoleven ophoudt in plaats van begint.

Wedstrijdjudo

Voor veel jonge judoka is wedstrijden-doen een enorme drijfveer. Op dit weblog heb ik me daar meermaals erg kritisch over uitgelaten. Ik ben er van overtuigd dat het competitieve element nogal snel haaks gaat staan op de diepere doelen van het judo. Tegen-elkaar in plaats van met-elkaar, dat kan niet goed gaan. Voedt ook niet op. Terwijl aan de andere kant het volledig afzien van een beetje competitie ook nadelen heeft voor de opvoeding – je moet immers met de judo-mentaliteit het alledaagse leven aankunnen, en daarin moet je ook overeind kunnen blijven staan in tegenstromen. Randori als wettige zelfverdediging... hmmm...

Tegelijkertijd zijn er recent studies gedaan naar het gedrag van jongeren die taekwondo beoefenden op de traditionele (niet-competitieve) manier en degenen die het op een moderne, wedstrijdgerichte manier deden. Wat blijkt daaruit?

“Degenen die aan traditioneel Tae-Kwon-Do deden, lieten minder agressie en angst zien, en maakten voortgang in sociale vaardigheden en zelfvertrouwen. Degenen die aan moderne martial arts deden, lieten meer jeugd-delinquentie en agressie zien, hadden een lager zelfbeeld en minder sociale vaardigheden.”

Hmmm… dit is misschien wel erg scherp gesteld en ik ken gelukkig een heel aantal wedstrijdjudoka waarvan ik het laatste niet zou durven zeggen. Veel is ook afhankelijk van de achtergrond van de judoka. Judoka uit een evenwichtig gezin, komen in mijn ervaring niet zo snel in bovengenoemde problemen. Maar degenen die geen adequate basis hebben… helaas ken ik enkele voorbeelden die het bovenstaande volledig bevestigen! Als een zelfbeeld of sociaal plaatje niet in balans is, maakt competitie het absoluut niet beter. Sterker nog, ik ken een paar succesvolle wedstrijdvechters, die kleine tirannen zijn geworden vanwege hun drive om altijd maar te willen winnen. Bij kinderen uit zwakkere sociale milieus kan traditioneel judo hen enorm vooruit helpen, terwijl wedstrijdjudo dan averechts kan werken. Kán… een studieresultaat zonder foutmarges bestaat niet bij de gedragswetenschappen. Maar de logica zegt, dat iemand die niet van nature gericht is op het welzijn van een ander, bij competitie niet zal begrijpen waar de grens ligt tussen puur egoïsme en de maat van de ander. Wie niet leeft als medestander in het gewone leven, creëert tegenstanders waar ze niet moeten zijn...

Wat beseffen de jonge strijders?

De vraag is, wat de verantwoordelijkheid van de opvoeders en sensei hierin is. Veel judoleraren denken bij ‘succes’ heel snel aan korte-termijnsuccessen, wat vanuit het oogpunt van opvoeding erg beperkt is. Maar de meeste coaches en sensei zijn geen opvoeders met een project, maar eenvoudige mensen met een goed judogevoel. Zij kunnen van jonge mensen medaillewinnaars maken, en dan stellen weinig mensen daar vragen bij natuurlijk. Je kunt het de jonge judoka die door zijn wedstrijdjudo misschien niet uitgroeit tot de prettigste mens, niet kwalijk nemen dat dit zo gebeurt. Jongeren wordt tegenwoordig veel verantwoordelijkheid gegeven, maar kunnen ze die wel aan? Cichorei zegt zelf:

“Ik deed aan competitie. Anderen niet. Waarom deden zij dat niet? Was dat omdat ze slimmer waren en al zagen en voelden wat de diepe opvoedkundige waarden van jûdô zijn? Nee.”

Als ze goed genoeg zouden zijn, waren de meesten dolgraag ook wedstrijden gaan doen, dat is de werkelijkheid. Medailles blinken mooier dan idealen. Simpel.
Een jonge hond wordt ook afgericht met een beloning. Simpel.

Idealen van wedstrijdjudo?

Daarnaast moeten we goed beseffen dat er in het judo twee werelden zijn. De wereld van het pedagogische judo staat in de schaduw van de kleine top waarnaar zovelen streven: het succes van de toernooien, de roem, de medailles en het grote geld, de sponsors, enzovoorts. Dat is waar de IJF zich mee bezighoudt. In die wereld is geen interesse in techniek, daar worden eerder wedstrijdregels bedacht waar technieken worden uitgebannen om tactische redenen. Die wereld heeft niks met de opvoedingsidealen van Kano – wat deze idealen überhaupt waard zijn (zie deel 2 van dit betoog). Cichorei zegt terecht:

“Jazeker, je zult op de IJF website allerlei verwijzingen vinden naar 'respect', etc. De werkelijkheid is echter dat dit alleen maar gebakken lucht is. De IJF draait maar om één ding: succes in medailles en geld, voor zowel de atleten als henzelf. Daarom moeten we iemand als Riner daarvoor niet aanvallen. Wat mensen in hem verafschuwen is niet meer dan een symptoom van het hele kader waarin hij functioneert…”

Kritiek

Het is inhoudelijk waar, als de traditionele judoka vanuit hun volwassen positie kritiek hebben op de dwaze wereld van wedstrijdjudo. Aan de andere kant snappen wij minder van hún wereld, dan zij van de onze. Tenzij we zelf een wedstrijdverleden hebben zoals Cichorei Kano, missen wij het gevoel van de verleiding die van competitie uitgaat. Missen? In zekere zin wel ja… Al Pacino zei al in Devil´s Advocate: "Ijdelheid is absoluut mijn favoriete ondeugd." Het erepodium geeft een kick. Dat ik die kick niet nodig heb, ligt aan mijn eigen keuzes in het leven. De meeste mensen zijn echter niet nederig.

Tegelijk is competitie op hoog niveau iets voor een kleine groep, een elite als het ware. In de Nederlandse wedstrijd-judowereld kent iedereen van top en subtop elkaar. Alles traint ook met elkaar op de verplichte bondstraining en de regionale trainingscentra. Op de grote Grand Slams en WK’s kom je in de diverse gewichtsklassen ook altijd dezelfde namen tegen. Een héle kleine wereld. Een hele kunstmatige wereld ook, die heel vér afstaat van het alledaagse leven in de dojo. Een wereld die hoort bij een bepaalde levensfase, de jeugd, en dan nog slechts voor enkelen. Een wereld die helaas wél het beeld bepaalt van het judo.

Het judo wordt nooit volwassen zo. Maar dat is ook mede de schuld van… Jigoro Kano zelf. Stay tuned. Dinsdag het vervolg.

Nage no kata (20) Kyuzo Mifune

2011-12-01T00:00:00.006+01:00

Onder de bezielende leiding en toeziend oog van Kyuzo Mifune het volgende Nage no Kata.
Let op! Historisch materiaal, dus altijd interessant... een mooi begin van de decembermaand.
Let niet op het commentaar in de video, maar geef liever eigen comments: wat zien we, wat vinden we er van?

Uki Otoshi:

Kata Seoi Nage:

Kata Guruma:

Uki Goshi (helaas zonder aanvalsvorm op de film):

Harai Goshi:

Tsurikomi Goshi:

Okuri Ashi Barai:

Sasae Tsurikomi Ashi:

Uchi Mata:

Tomoe Nage:

Ura Nage:

Sumi Gaeshi:

Yoko Gake:

Yoko Guruma:

Uki Waza:

Met dank aan elcapitanino.

Randori is een microkosmos van het leven

2011-11-29T08:00:00.002+01:00

"In judo doen we randori, en dat heeft iets van het testen van de onderlinge capaciteiten, ideeën en vaardigheden waaraan we hebben gewerkt. Natuurlijk, het gaat om jita kyoei, “jij en ik maken samen progressie” maar het gaat ook over effectiviteit, eerlijkheid en Waarheid met een Hoofdletter. Daarom doen we randori.

Als je alléén maar co-operatief, geven-en-nemen oefeningen doet (yaku soku geiko), leer je nooit om klaar te komen met iemand die alleen maar nemen-en-nemen wil met jou, en daar gaat het dus óók om in gevechtskunsten.

Er zijn gevechts-stijlen die alle competitieve oefeningen hebben verwijderd uit hun curricula. Geen randori, vechten, confrontaties. …

Aan de ene kant heeft het betekenis om de wedstrijdelementen weg te laten...
• De les is een positieve ervaring voor de student, het geeft zelfvertrouwen en brengt liefde en harmonie.
• Het is goed tegen blessures.
• Studenten raken niet zo snel gefrustreerd of vertrekken.

Maarrrr… wat leer je van een gevechtskunst zonder competitief element? Dan kom je terug bij die microkosmos...
• Er komen momenten in je leven dat je een doel wilt bereiken maar dat er iemand je weg kruist en dat wil verhinderen. Je leert door randori om te improviseren, je aan te passen en er overheen te gaan.
• Er komen momenten in je leven dat je iemand anders’ ambities moet verhinderen en randori leert je dat als je daar voor gaat staan en het op tijd beheersbaar maakt, het beter werkt dan dat je het laat sudderen en te laat ingrijpt.

Het is een fijnzinnig balans-zoeken en het is tegelijk een nachtmerrie voor alle leraren met verstand, want je moet gaan voor de juiste balans tussen co-operatief en competitief, frustratie en het opbouwen van de judoka… "

P. Parker

Binnenkort meer hierover en een schokkende analyse van enkele teksten van de Stichter over competitie. Ik ben het echter met de stelling van Sensei Parker wel eens. Ik houd van meegeven en yaku soku geiko (als gezegd) maar helaas is het leven wel eens anders. Wie weten wie ik ben IRL en wat ik doe, snappen dat. Mijn 'makrokosmos' van alledag vraagt alle soepelheid en liefde van yaku soku geiko maar ook de inventiviteit van een steviger randori om staande te blijven als de rest van de organisatie zo onwrikbaar als een betonblok ik. Ook dáárvoor train ik judo en om de hardheid van het 'alledaagse leven' te kunnen tackelen, moet ik óók om kunnen gaan met de hardheid van randori. Niet omdat het dus altijd zo leuk is, maar wel omdat het zo leerzaam en nuttig is.
Judo... een way of life. Goede Tijden, Slechte Tijden... altijd rei, hajime en goede moed.

Kata (2) Taisō-no-Kata (体操の形)

2011-11-27T00:00:00.054+01:00

Taiso?

Als ik aan taiso denk, is het eerste wat in me opkomt: de serie oefeningen waarmee elke aikido-training begint. Je lichaam helemaal losgooien. Eerlijk gezegd een veel fijnere en efficiëntere warming-up dan wat we in het judo meestal doen: een beetje rennen en allerlei stevige oefeningen met elkaar.
Warming up in judo is vaak een vorm van cardio, terwijl taiso op de soepelheid van de spieren gericht is.

Ik ben er zeker van dat Jigoro Kano meer op had met aikido-taiso-oefeningen. Taiso (体操) is in het Japans niets meer dan “werken aan (so) je lichaam en gezondheid (tai)”, kort gezegd: ‘gymnastiek’. Taiso paste volledig in Kano’s idealen van judo als ‘nationale lichamelijke opvoeding’. Het principe van sei-ryoku zenyo was daarbij niet voor niets het leidende motief. Het gaat er niet om dat de mens wordt uitgeput, maar dat hij zijn lichaam zó gebruikt dat het in overeenstemming is met de natuur (jû) en de kennis omtrent het menselijk lichaam. Een evenwichtige lichamelijke ontwikkeling, daar ging het hem om.

Fysiologie

Als je mensen volledig vrij laat, oefenen ze niet automatisch in balans. Dat weet iedere judoka die in de fitness gaat zweten. Een beetje spierpijn is prima, maar overbelasting heeft blijvende gevolgen. Eén verkeerde beweging is soms goed voor weken rust. In het judo kan het er soms ook heftig aan toe gaan, en wie zich daar op voorbereidt, zoekt naar de balans in zijn lichaam. Vanuit hara/ademhaling, maar ook in wat zijn spieren aankunnen. Daarvoor is een oefenprogramma nodig, wat bestaat uit systematiek, coördinatie, controle/beheersing, en wat blessures voorkomt. Kano was zelf een wetenschapper, die zowel filosofie en moraal in zijn judo legde, alsook fysiologie, de kennis van het lichaam.

“De uitvoering van het judo, de natuurlijke bewegingen van het judo, volgen de natuurlijk wetten van fysiologie. Wie alleen de oppervlakkig heftig-lijkende bewegingen van het judo ziet en dit gevaarlijk vindt, heeft helemaal niet begrepen wat judo is.” (Kano, 1906, KJT 2, 138)

Gido taiso

Bij zijn methode van lichamelijke opvoeding, probeerde Kano altijd zo goed mogelijk aan te sluiten bij de alledaagse werkelijkheid waarmee de Japanner bezig was. Zijn gymnastiek oefeningen werden dan ook wel ‘gido taiso’ genoemd, omdat de oefeningen/bewegingen gebaseerd waren op de arbeid van de Japanner. Hij oefende als het ware ‘droog’ wat hij de dag daarop zou gaan doen. Juist ja, wat mr Myagi perfect begreep toen hij ‘Karate Kid’ Daniel-san leerde zijn handen in alle bewegingen te gebruiken: ‘Wax on, wax off”.

De taiso/gymnastiek voor de judoka zou volgens Kano moeten bestaan uit bewegingen die ‘droog’ verband houden met het gevechtssysteem. Aanval en verdediging in de basis-bewegingen brengen.

Wat aikido dan ook doet: alle bewegingen die met tori en uke worden gedaan, alvast helemaal voor-oefenen als het losmaken van het lichaam, is helemaal in de geest van Kano. De video in een eerder blog ‘Aikido basis’ (11 september 2011) beantwoordt daar volledig aan.

Kata

Wie judo doet zoals Kano bedoelde, kan veel hebben aan de drie kata welke door Kano ontworpen werden als judo-taiso:
1) Jū-no-kata (柔の形) vormen van zachtheid
2) Go-no-Kata vormen van hardheid
3) Seiryoku-zenyō-kokumin-taiiku-no-kata (精力善用国民体育の形), vormen van optimaal gebruik van energie.

Op Go-no-kata zal ik later in een apart blog nog eens ingaan. Het Go-no-Kata werd door Kano rond 1887 samen met Ju-no-Kata ontwikkeld, met de genoemde verbinding van lichamelijke opvoeding en het gevecht. Bij beide kata hoeft er geen judogi te worden gebruikt en/of vastgepakt. Het verschil is kort gezegd, dat bij Go-no-Kata eerst met kracht tegen kracht wordt gewerkt, en pas daarna tori met uke´s kracht gaat werken, terwijl bij het Ju-no-Kata meteen harmonie en samengaan van energie voorop staat. Het Go-no-Kata is overigens nooit voltooid. Later meer.

Het Jū-no-kata en Seiryoku-zenyō-kokumin-taiiku-no-kata lijken heel veel op elkaar, en ‘lenen’ ook oefeningen onderling van elkaar.

Waarom kata?

Uiteraard, dat moge duidelijk zijn, kiest Kano voor kata als het gaat om taiso-oefeningen. Taiso is op zich een vorm van kata, omdat het exact wordt voorgeschreven (scripted) en zelfs een principiële systematiek heeft – als gezegd.

Het Jū-no-kata en Seiryoku-zenyō-kokumin-taiiku-no-kata maken duidelijk, dat Kano nog helemaal uitgaat van het bestaan van atemi. Atemi-slagtechnieken zijn helaas bijna verdwenen uit het judo. Als oefening en aanvalsvorm zijn ze eigenlijk perfect, omdat een atemi op een razendsnelle manier een spier intensief belast en volledig losgooit. Kiai!

Het Seiryoku-zenyō-kokumin-taiiku-no-kata bestaat uit twee delen: solo-oefening (Tandoku Renshu) en oefening met een uke (Sotai Renshu). Vergelijk het met een aikido-taiso! Eerst zelf bewegen, dan samen. Heel logisch. In het deel met tori en uke, gaat het om het snel beslissen (kime shiki) en (net als bij ju-no-kata) om het harmoniseren en zachtmoedig samengaan van energie. Daardoor worden de spieren ook getraind zonder iets te forceren.

Vergeten kata?

Het is mij echter geen raadsel meer waarom deze kata in het judo volledig vergeten zijn en het go-no-kata zelfs buiten Japan niet wordt aangeleerd! Ik snap hoe het judo zich zó kan ontwortelen van Kano en zijn lichamelijke opvoeding en daarvoor allerlei fitness-achtige oefeningen in de plaats stelt, zonder enige interesse voor tradities.
Wel heb ik een probleem met de manier waarop wij het judo veel te gevaarlijk maken als we de lichamelijke balans niet meer snappen. We oefenen al bijna niet vanuit onze hara, veel te veel op kracht en competitie, zonder zelfs maar te denken aan wat dit voor het lichaam betekent. Waarom zij zo veel judoka zo vaak geblesseerd? Hmmm…

Niet alleen op het vlak van de interpersoonlijke relaties, maar ook vanwege je lichaam en je gezondheid (!) zou het op zich niet verkeerd zijn om in het judo weer eens te beginnen met de twee zachte taiso-kata te gaan oefenen. O ja, dat is dodelijk saai. Aikidoka hebben iets van een serieuze en toegewijde houding waardoor ze de taiso elke les normaal en nuttig vinden. Judoka moeten dat nog ontdekken, als ze nog willen.

Aan de andere kant moeten we deze kata ook in hun tijd plaatsen en relativeren. En nu komt er een onthutsende wending:

Cichorei Kano zegt namelijk op 18 October op het Makoto-forum:

We kunnen ons best afvragen of Kanô zijn tijd wel gebruikte op de meest effeciente manier. Hij gebruikte bijna al zijn tijd vanaf de eerste wereldoorlog tot 1927-28 om te werken aan zijn Sei-ryoku zenyô kokumin taiiku om te proberen daar de nieuwe standaard voor schoolgymnastiek van te maken. En wat is het resultaat? Een van de dingen die het meest veracht worden in het jûdô. Gymnastiek ontwikkelde zich los van het jûdô. Vandaag hebben we fitness- centra, en moderne wetenschap en communicatiemiddelen als Internet en die maken alle soorten van oefeningen met machines en gewichten mogelijk voor iedereen. Waarom zou iemand, zeker als hij geen judoka is, zich bezighouden met Sei-ryoku zenyô kokumin taiiku? Het kan daarmee niet concurreren. Het is 'passé' op dat niveau. Ik oefen en leer nog steeds Sei-ryoku zenyô kokumin taiiku, maar zeker niet suggererend dat dit nou de meest ideale en complete lichamelijke opvoeding is die we in 2011 kunnen krijgen. Het is waardevol als historisch deel van het jûdô, het is waardevol om beter het denken van Kanô te snappen, het jûdô als een geheel en als letterlijk een lichamelijke en geestelijke opvoeding. Maar het is bijna waardeloos als concurrerende methode hoe we ons lichaam kunnen optimaliseren in 2011.

Afgelopen vrijdag herhaalde Cichorei Kano dat opnieuw, daarin nog een stapje verder gaand:

Simpel, jûdô is niet perfect en heeft zijn gebreken. Je hoeft geen echte expert te zijn om dat te zien. Bijvoorbeeld, vergeet niet dat de 'jûdô-wise' Kanô de laatste 15 jaar van zijn leven bijna alleen werkte aan Sei-ryoku zenyô kokumin taiiku en het lichamelijke-opvoeding aspect van jûdô, iets dat werkelijk afliep op een bijna volledige mislukking.

Oeps. Bekijk het eens van een andere kant. Maar de waarheid is nu eenmaal hard…

Met deze constatering gooit Cichorei Kano echter ook het ju-no-kata éigenlijk in de prullenbak - want dat zit bijna volledig in dit 'mislukte' kata opgesloten (net als kime shiki). Het tweede deel van Sei-ryoku zenyô kokumin taiiku no kata, de Sotai Renshu (samen) bestaat namelijk geheel uit twee andere, bestaande kata! Dat gaat wat ver, al is het waar... niemand beoefent ju-no-kata zoals het bedoeld is, als taiso.
Cichorei Kano beseft echter waarschijnlijk nauwelijks de reikwijdte van zijn eigen kritische judo-wetenschap. Maar hij geeft wel een verklaring waarom ook dit kata nauwelijks wordt beoefend, tenzij – letterlijk – voor de vorm. Er is een aantal traditionele judoka niet blij. Ik ben er al overheen. Maar mijn lezers… au. Hoe voelt dat nou?

Deze serie over kata van mijn kant is echter ook een eerlijke bezinning op wat we met kata als zodanig moeten. Ik ben sowieso al een roepende in de woestijn dat ik me überhaupt voor kata interesseer - eigenlijk is kata in het judo bijna dood - en als dan ook nog eens moet worden nagedacht over de zin of mislukkig ervan... hmmm...

Aan de ene kant hebben we de kata nodig om het judo te begrijpen in zijn oer-vorm en aan de andere kant gaat het ook volledig tegen de principes van de Stichter in om iets te doen wat niet maximaal efficiënt is.

Soms denk ik wel eens: ik stap over naar aikido. Daar zijn de dingen in ieder geval logisch en consequent, inclusief de betekenis van taiso. Maar aan de andere kant ben ik in alles een judoka en heb ik inmiddels ontdekt dat ook in het aikido-wereldje niet alles koek en ei is: net een protestantse kerk waar elke 'dominee' zijn eigen 'Bijbel' heeft, en dus niet elke sensei/dominee doet zijn aiki-taiso zoals het hoort. Dan nog liever het 'katholieke' judo waar eenheid in verscheidenheid is, met alle nadelen van dien. Ik zal dus niemand aansporen het judo maar in te ruilen. Als je het goed doet, kun je ook daarin een levensweg vinden. Zoekt en ge zult vinden.

De beide kata

Hoe dan ook. Goed om wel kennis van de dingen te nemen, deden maar meer mensen dat! De meeste judoka hebben nog nooit van deze kata gehoord, of zelfs hogere danhouders weten niet wat Sei-ryoku zenyô kokumin taiiku inhoudt. Er zijn op internet echter talloze filmpjes met zelfs uniek historisch materiaal van beide kata. Ik ga ze niet allemaal op een rijtje zetten. Wie er nog meer van wil weten en ook op facebook zit (en Duits leest) moet me maar een bericht via Facebook sturen (zie de link rechts), dan voeg ik je toe en introduceer ik je op een Duitse kata-groep onder leiding van ju-no-kata-expert Wolfgang Dax. Voor dit moment even de indeling van beide kata, met Kanji en Engelse vertaling van de technieken. Printen en erbij houden als je filmpjes gaat bekijken!

Classification of Seiryoku-zen'yō-kokumin-taiiku

Tandoku-renshū -単独練習 Individuele oefeningen

1 -Go-hō-ate -五方当 -five direction strike
1.1 -Hidari-mae-naname-ate -左前斜当 -left-front crossing blow
1.2 -Migi-ate -右当 -right side blow
1.3 -Ushiro-ate -後当 -rear strike
1.4 -Mae-ate -前当 -front blow
1.5 -Ue-ate -上当 -upward blow

2 -Ō-go-hō-ate -大五方当 -large five direction strike
2.1 -Ō-hidari-mae-naname-ate -大左前斜当 -large left-front crossing blow
2.2 -Ō-migi-ate -大右当 -large right side blow
2.3 -Ō-ushiro-ate -大後当 -large rear strike
2.4 -Ō-mae-ate -大前当 -large front blow
2.5 -Ō-ue-ate -大上当 -large upward blow

3 -Go-hō-geri -五方蹴 -five direction kick
3.1 -Mae-geri -前蹴 -front kick
3.2 -Ushiro-geri -後蹴 -rear kick
3.3 -Hidari-mae-naname-geri -左前斜蹴 -left-front crossing kick
3.4 -Migi-mae-naname-geri -右前斜蹴 -right-front crossing kick
3.5 -Taka-geri -高蹴 -high front kick
4 ---
4.1 -Kagami-migaki -鏡磨 -mirror polishing
4.2 -Sayu-uchi -左右打 -strike to both sides
4.3 -Zengo-tsuki -前後突 -front-rear strikes
4.4 -Ryōte-ue-tsuki -両手上突 -two-hand upward blow
4.5 -Ō-ryōte-ue-tsuki -大両手上突 -large two-hand upward blow
4.6 -Sayu-kogo-shita-tsuki -左右交互下突 -left-right downward blows
4.7 -Ryōte-shita-tsuki -両手下突 -two hand downward blow
4.8 -Naname-ue-uchi -斜上打 -front-side upward cut
4.9 -Naname-shita-uchi -斜下打 -front-side downward cut
4.10 -Ō-naname-ue-uchi -大斜上打 -large slanting cut
4.11 -Ushiro-sumi-tsuki -後隅突 -rear-corner blow
4.12 -Ushiro-uchi -後打 -rear cut
4.13 -Ushiro-tsuki/mae-shita-tsuki -後突/前下突 -rear/downward blows

Sotai-renshū -相対練習 Oefeningen met tori en uke

Kime-shiki -極式 -forms of decision
5 -Idori -居取 -kneeling techniques
5.1 -Ryōte-dori -両手取 -two-hand hold
5.2 -Furi-hanashi -振放 -shaking loose
5.3 -Gyakute-dori -逆手取 -reverse two-hand hold
5.4 -Tsukkake -突掛 -thrust
5.5 -Kiri-gake -切掛 -head cut
6 -Tachiai -立合 -standing techniques
6.1 -Tsuki-age -突上 -uppercut
6.2 -Yoko-uchi -横打 -side cut
6.3 -Ushiro-dori -後取 -hold from behind
6.4 -Naname-tsuki -斜突 -carotid cut
6.5 -Kirioroshi -切下 -downward cut
-Jū-shiki -柔式 -forms of gentleness
7 -Dai-ikkyō -第一教 -Group 1
7.1 -Tsuki-dashi -突出 -hand thrust
7.2 -Kata-oshi -肩押 -shoulder push
7.3 -Kata-mawashi -肩廻 -shoulder turn
7.4 -Kiri-oroshi -切下 -downward cut
7.5 -Katate-dori -片手取 -one-hand hold
8 -Dai-nikyō -第二教 -Group 2
8.1 -Katate-age -片手上 -one-hand lift
8.2 -Obi-tori -帯取 -belt grab
8.3 -Mune-oshi -胸押 -chest push
8.4 -Tsuki-age -突上 -uppercut
8.5 -Ryōgan-tsuki -両眼突 -strike to both eyes

Classification of Jū-no-kata (柔の形)

1 -Dai-ikkyō -第一教 -Set 1
1.1 -Tsukidashi -突出 -Hand thrust
1.2 -Kata-oshi -肩押 -Shoulder push
1.3 -Ryōte-dori -両手取 -Two-hand hold
1.4 -Kata-mawashi -肩廻 -Shoulder turn
1.5 -Ago-oshi -腮押 -Jaw push

2 -Dai-nikyō -第二教 -Set 2
2.1 –Kiri oroshi -切下 -Downward cut
2.2 -Ryō-kata-oshi -両肩押 -Two-shoulder push
2.3 -Naname-uchi -斜打 -Slanting strike
2.4 -Katate-dori -片手取 -One-hand hold
2.5 -Katate-age -片手挙 -One-hand lift

3 -Dai-sankyō -第三教 -Set 3
3.1 -Obi-tori -帯取 -Belt grab
3.2 -Mune-oshi -胸押 -Chest push
3.3 -Tsuki-age -突上 -Uppercut
3.4 -Uchioroshi -打下 -Downward strike
3.5 -Ryōgan-tsuki -両眼突 -Strike to both eyes

Tenslotte.

"Door zo te doen, is de grammatica van Randori opgenomen in Randori-no-kata; de syntaxis in Kime- en Jū-no-kata, en de expertise op doctoraal niveau tweevoudig gerepresenteerd in respectievelijk Koshiki- en Itsutsu-no-kata, en in zekere zin drukken ze lichamelijk het verhaal en de filosofie van het jūdō uit."

Jigoro Kano: Sakkō 6, 12: 92, 1927

Nage no kata (19) Tokio Hirano

2011-11-24T12:00:00.003+01:00

En dan nu, na al mijn kritiek op het moderne kata, het hele Nage no Kata van een van de grootste judogenieën aller tijden: Tokio Hirano-sensei. Geniet van dit historisch materiaal!

Te-waza

Let op de kata guruma: een vloeiende beweging en beng!

Koshi-waza

Ashi-waza

Ma-sutemi-waza

Yoko-sutemi-waza

Vraag aan de trouwe lezers: vinden we dat dit kata lééft?

Kata kampioenschappen

2011-11-21T00:00:00.019+01:00

Afgelopen zaterdag was ik in Gilze, waar de Zuid-Nederlandse kampioenschappen voor kata werden gehouden.

Ik vind steeds meer dat wedstrijden als zodanig al niet de gunstigste effecten hebben op het judo, en dat kata daarvan net zo gevrijwaard zouden moeten blijven als aikido... Nog los van het dwaze idee dat je een dictee zou houden met grammatica in plaats van hele zinnen, zo voel ik ook niet hoe je van kata een wedstrijd kunt maken.

Wat zag ik?

Wedstrijden. Nou ja, ahum...
Ik neig steeds meer naar de trieste conclusie dat traditionele Kodokan-kata in Nederland (en waarschijnlijk ook de rest van de wereld) dood zijn, en ofschoon ik blij was in Amsterdam in augustus veel kata-vrienden te zien (en komend jaar gaan ze dat herhalen in Amsterdam!) was er zaterdag helaas niets te merken van een opleving.

Nage no kata is altijd nog het meest populair. Daar waren wel elf (!) koppels voor, zes in de kyu-klasse (eerste drie series) en vijf in de dan-klasse (alle series). Leuk om te zien, dat er ook twee koppels met jonge judoka waren in de kyu-klasse, ik schat de jongsten hooguit zestien (foto hieronder).

Wat ik zag, was helemaal geen slecht kata, ook niet bij deze jongeren.

Ik had mijn camera meegenomen, waarvan akte. Bij deze kata guruma zie je een mooie plank, al gruw ik nog steeds van de manier waarop het tegenwoordig 'moet' (wat een onzin dus): met een lekkere pauze op tori's schouders. Pfff... wat een 'guruma', als je op het hoogtepunt een stok tussen het draaiende wiel steekt. (zie hieronder)

Maar verder? Kata? We zagen twee koppels Katame no Kata doen. Twee! Maar goed, daar was nog sprake van enige competitie. Wat niet het geval was bij het Ju no Kata:

Want daar waren Peter Tümmers en Tjeerd van de Put van Judoklub Tilburg de enigen. Eerste prijs, altijd prijs!

Van hetzelfde laken een pak bij het Kime no Kata. Hetzelfde koppel ook eenzaam als eerste geëindigd:

Alles bij elkaar, nog los van de beoordelingscriteria waarvoor de koppels hun punten krijgen (zie foto hieronder) is het natuurlijk een aanfluiting dat er in totaal 14 koppels een kata-kampioenschap doen. Kata leeft dus écht niet, hè!

De komende weken meer over mijn gevoelens omtrent kata...

Kata en danexamens

Daarna waren er danexamens. Hmmmm... ik had gehoopt dat vriend Waki, die als uke meedeed bij een examen, met zijn tori had kunnen slagen. Niet gelukt dus. Zijn blog spreekt boekdelen. Hij heeft helaas gelijk. Er zal heus wel wat op aan te merken zijn geweest en uiteraard is examinator het ondankbaarste vak wat er is, maar ik moet toegeven dat de JBN niet lijkt te weten wat ze wil met het Nage no Kata. Bij Waki en zijn tori werd afgekeurd, wat helemaal niet slechter was dan waar de kyu-jongens eerder op de middag voor streden om de punten. Hadden Waki en partner minder dan "200 punten" of zo? *proest* Wie het snapt, mag het zeggen.

Ik denk dat ik het snap inmiddels. Het is één voor twaalf met het kata in het judo. Dat wil zeggen: met de traditionele Kodokan kata en de vormen. Omdat degenen die het echt snappen en kunnen uitleggen, een uitstervend ras zijn geworden. (Alle kata koppels kwamen van in totaal drie clubs, waarvan JKT in Tilburg de meeste leverde) Kata lijkt toch kopje onder gegaan in een lege strijd tussen Kodokan en Busen, met de hoofdvraag wanneer een kata nu 'echt' is of 'fake'. Objectieve criteria? Vinden we het vreemd dat zo weinig judoka het nog doen? Dit spreekt zo gewoon niet áán, en na het danexamen willen de meeste judoka er ook nóóit meer aan herinnerd worden. Dan doen we dus iets fundamenteel niet goed, toch?

Alles bij elkaar zaterdag een leerzame dag, maar ook één waarbij ik naderhand wat stilletjes naar huis reed.

Kata (1) indelingen en doelen

2011-11-20T00:00:00.013+01:00

Naar aanleiding van het blog van twee weken geleden “Kata en randori” wil ik nu enkele blogs gaan wijden aan kata in het algemeen.
Het is waarschijnlijk goed om enkele onderverdelingen te maken om zo beter te begrijpen waar het bij kata om gaat.

Naar aanleiding van wat Cichorei Kano zegt, moeten we allereerst zien dat alles wat ‘scripted’ (voorgeschreven) oefening is, ‘kata’ mag worden genoemd.
Daarbij kunnen we verder onderscheiden tussen:
- de traditionele en gestandaardiseerde vorm – door een instituut als de Kodokan vastgesteld
de traditionele en gestandaardiseerde vorm – niet door een instituut als de Kodokan vastgesteld
- de “private“ vorm van een leraar
- de ad-hoc-vorm van een leraar

De laatste ‘kata’ zijn bekend. We doen ze namelijk in alle judolessen, alleen nóemen we ze ‘techniektraining’, maar wat de leraar daar leert, is wel degelijk precies voorgeschreven. Toch noemen we dat zelden kata. Verwarrend eigenlijk, want het is niets anders dan dat.

Jigoro Kano had echter een heel duidelijk beeld van wat zijn judo moest zijn. Nooit iets doen zonder heldere doelen!
Daarom had zijn Kōdōkan-Jūdō drie doelen:
-- Methode van aanval en verdediging
-- Lichamelijke opvoeding
-- Geestelijk-morele volmaaktheid

De kata die hij samenstelde (let wel: niet máákte) correspondeerden met deze doelen.
Daarbij ontstaat vanuit de doelen spontaan een nieuwe indeling.

Voor de aanval en verdediging:
1) Randori-no-Kata: waarbij uiteraard ook de lichamelijke opvoeding en de morele dimensie impiciet aanwezig zijn.
2) Shobu-no-Kata: Kata voor zelfverdediging

Voor de lichamelijke opvoeding:
(3) Taisō-no-Kata.

Voor de geestelijk-morele volmaaktheid:
(4) Ri-no-Kata: Kata om de fundamentele principes en theorie beter te begrijpen

De Kodokan kata in deze vier groepen:

(1) Randori-no-kata (乱取の形)
Nage-no-Kata (投の形) vormen van werpen
Katame-no-Kata(固の形) vormen van controleren

(2) Shobu-no-Kata of Shiken-shobu-no-kata (真剣勝負の形) gevechtsvormen
Kime-no-Kata (極の形) vormen van beslissing
Kōdōkan-Goshinjutsu (講道館護身術) kunst der zelfverdediging - nieuwe vormen Joshi-goshin-ho (女子護身法) zelfverdedigingsmethode voor vrouwen
Kime-shiki (極式): beslissingsmomenten

(3) Taisō-no-Kata (体操の形)
Jū-no-kata (柔の形) vormen van zachtheid
Go-no-Kata vormen van hardheid
Seiryoku-zenyō-kokumin-taiikuno-kata (精力善用国民体育の形) Maximum-efficiency nationale lichamelijke opvoeding

(4) Ri-no-Kata (理の形)
Itsutsu-no-Kata (五の形) vijf bewegingsprincipes
Koshiki-no-Kata (古式の形) kata van klassieke/antieke vormen
Deze laatste kata was ook bekend als Kitō-ryū-jūjutsu-no-kata, uit de school van Kitō Ryū dus.
Soms wordt ook Ju-no-Kata tot deze laatste groep gerekend.

Op deze manier werd het wezen van Kōdōkan-Jūdō als een samenhangend systeem voor elk doel van het judo in een praktische vastgestelde vorm gegoten.

Het vervolg van de serie?

Wordt vervolgd... volgende week (27-11): taiso-no-kata, de week daarna (4-12) de shobu-no-kata. Aan de ri-no-kata wil ik misschien later een blog wijden, maar daar moet ik eerst nog hard op studeren. Want het vierde deel van deze serie (11-12) gaat eerst een schokkende conclusie bevatten, ik waarschuw mijn trouwe lezers vast. Namelijk: wat is de zin en onzin van de Kodokan-kata anno 2011 überhaupt? Hebben ze nog zin als systematische trainingsmethode, zoals Kano ze bedoelde? Of is kata dood?

De vraagstelling suggereert reeds een verrassende richting. Het blog van 6 november jl. over kata en randori , de recentste draden op het Judoforum, en het kata-kampioenschap en danexamen van gisteren (zie blog morgen), hebben me een stapel kwartjes laten vallen! Nu ik ze sorteer, blijkt me iets wat ik nooit gedacht had. *oeps*

Stay tuned.

New Kids Judo

2011-11-16T20:00:00.007+01:00

Mishandeling en opvoeding

Vorige week heeft de adjunct-directeur van een middelbare school in Nieuwegein enkele uren in een politiecel doorgebracht nadat de ouders van een 13-jarig kind aangifte hadden gedaan van mishandeling… omdat de adjunct een kind wat meermaals weigerde de klas te verlaten wegens ordeverstoring ‘in de kraag gevat’ had.

Hmmm…

Judo is pure mishandeling, want daar pakken we elkaar voortdurend in de kraag en gooien iemand nog op de grond ook, iets wat deze adjunct niet eens heeft gedaan. Hmmm…

Ik haal dit incident aan, niet alleen omdat de Tweede Kamer zich hierover heeft gebogen en men zich afvraagt of de minister dit soort gezagsproblemen van leraren normaal vindt (niet dus, de minister zegt: “Ouders gedragen zich soms te vaak als consumenten, terwijl ook van hen een rol op school verwacht wordt.”) maar ook omdat dit de kern raakt van de problemen waar het hedendaags judo mee worstelt.

Opvoeding van ‘New Kids’

Judo is namelijk een systeem van opvoeding: lichamelijk, intellectueel en moreel. Opvoeding wil echter zeggen, dat het moet passen binnen een raamwerk van algemene opvoeding in een land. Jigoro Kano wilde judo inpassen in een nationaal systeem van lichamelijke opvoeding in Japan. Niet voor niets. Zonder een context gaat judo ‘zweven’ en werkt het niet. Helder genoeg.

Nu zitten wij in Nederland in een land waarin geïnstitutionaliseerde anarchie de norm is. Dat wil zeggen: doen-waar-je-zin-in-hebt is de norm, New Kids taal is gewoon als je iets niet pikt en ouders zijn niet meer bereid om daarin sturing te geven. Dat wil zeggen: ze stemmen misschien op een law-en-order partij, maar die harde lijn geldt voor buitenlanders en niet voor henzelf. Zoals New Kids Nitro: met zijn allen tegen de homo’s uit Schijndel en de zombies uit Friesland. “Wij zijn de goeien en ze blijven GVD van ons-die-en-die af.”

Judo is bedoeld om op te voeden tot een positieve bijdrage aan de samenleving, waarin mensen een verantwoordelijkheid hebben om zélf te groeien naar een soort perfectie (jiko no kansei naar jita kyoei) en daarin past nooit en te nimmer een houding van ‘ik deug maar anderen zijn k*t’.

Gedrag en falend judo

Als we kijken naar onze jongere judoka, dan zien we in toenemende mate een gedrag wat op zijn zachtst gezegd respectloos kan worden genoemd. Deze week observeerde ik een jeugdles, en terwijl de sensei een examen afnam, zaten een paar ongeveer 12-jarige jongens wat te stoeien aan de andere kant van de mat. Op een gegeven moment begon een nikyu-judoka een yonkyu karatetrappen in zijn maag te geven. En hard. “Jongen, je komt hier om te vechten, judo is vechten”. Daar sta je dan. Ik kijk dan heel dwingend, al heb ik niks te zeggen. Het jong ziet mij kijken, ik schud mijn hoofd en hij stopt. ‘Gelukkig’ denk ik dan. Want waag het niet om echt in te grijpen, dan heb jij het gedaan. Zo gaat dat in dit land. Pak een joch niet in zijn kraag, want je landt in een politiecel.

Maar eigenlijk is het te zot voor woorden. Overal op de mat komt respectloos gedrag voor. Mag je er niks meer van zeggen? Op dat moment denk ik: dan fáált judo in zijn doelstelling. Wij moeten een systeem van totale opvoeding op de rails houden, maar moeten wij dan tevens accepteren dat de samenleving in haar dolgedraaide waanzin ons dicteert dat je niet meer mag opvoeden? Kinderen gedragen zich soms alsof ze de tokkies uit Maaskantje zijn, maar volwassenen hebben net zo weinig respect. Als ik hoor dat ook in judogroepen voor volwassenen gemobd wordt zonder dat er iemand ingrijpt, en zachtmoedige judoka door macho’s worden vernederd en beschimpt, dan snap ik wel waarom de kinderen het ook zo doen. Zoals de voetbalvader uit Sint-Willebrord die een 12-jarige scheidsrechter intimideert en dan nog doodleuk zegt dat de straf die hij daarvoor krijgt te zwaar is. Wat een voorbeeld zeg! De minister heeft gelijk, en niet alleen wat betreft de school in Nieuwegein. Ouders weten niet meer wat hun taak is. Volwassen judoka weten niet meer hoe het hoort en hoe wij mensen met elkaar zouden moeten omgaan vanuit de spirit van het judo.
Volwassenen hebben over het algemeen geen idee dat ze een voorbeeld in de opvoeding moeten zijn. Als ze zich gedragen als een stel losgeslagen pubers, dan moet je niet verbaasd zijn dat de professionals in de opvoeding zich in de kou voelen staan.

Nie leuk jongûh!

Het judo in Nederland is ten dode opgeschreven als de mentaliteit van ons land zich zo verder ontwikkelt. Waar een sensei niets meer te zeggen heeft of hij wordt aangeklaagd, moet je afgroeten en van de mat stappen, want dan is judo alleen nog een vechtsport. New Kids Judo bestaat niet. Dat wil zeggen: het bestáát maar moet niet bestaan.

Volgende maand gaat half Nederland in de bioscoop echter haar rolmodellen weer toejuichen. “Lachen jongûh!” We kunnen onze lol nog op met de judoka van de toekomst. Tokkies met een zwarte band, onopgevoed tot in het kwadraat. Waar ging het bij judo ook al weer om?

Wanneer worden we wakker?

Je kunt de groeten van Mitesco krijgen, de roepende in de woestijn.
Ik zal niet zwijgen. “Echt nie, jongûh!”

Nage no kata (18) Clinic van Daigo sensei

2011-11-16T14:00:00.006+01:00

Toshiro Daigo-Sensei, 10e dan en hoofdinstructeur in de Kodokan, schrijver van de beste handboeken van dit moment, was op 3 november jl. in Cremona (Italie) om een clinic te geven en daarvan verschijnen nu op Youtube filmpjes.

Je moet het geluid wel hard zetten om de instructie met Engelse vertaling te kunnen horen (en dan knalt uke niet alleen op de mat maar ook uit je boxen) maar dan hoor je technische instructies van één van de grootste judomeesters van het moment.

Uki otoshi:

Kata seoi nage: niet ingesloten, maar wel hier

Kata Guruma:

koshi waza:

Is het indrukwekkend? Hmmm... het is interessant en de moeite waard om eens te zien. Wij danken budoitaly voor het delen van de lessen, maar eerlijk gezegd ben ik blij dat ik er niet voor naar Italie ben gereisd. Zoveel nieuws horen we nu ook weer niet - ik was al geen slaaf van de Kodokan-dvd en dat ik daarmee goed zit, wordt wel bevestigd ja.

Drommen mensen zijn er ook niet op afgekomen, zo te zien. Dat zegt wel iets... net als de hele sfeer van de dojo. Ik zie ik zie wat ik overal al zie: judoka staan te kijken met de armen over elkaar. Er is geroezemoes, met alle respect: qua sfeer is het niet anders dan bij de gemiddelde instructie voor automonteur. Ik snap wel dat moderne judoka dit soort lessen niet stil in seiza bijwonen, in Amsterdam was het eind augustus net zo, maar...

Waarschijnlijk leef ik op een grote roze wolk met veel aikido-sfeer.

Zaterdag ga ik in Gilze eens kijken bij de kata kampioenschappen voor Zuid Nederland. Ik ben geen competitieman, en heb na alle discussies op de forums over de (on)wenselijkheid van kata-wedstrijden best een afwachtende houding. We zullen zien, ik ga het meemaken. Een verslag volgt vast en zeker op dit weblog, en ik neem de DSR camera mee, dus verwacht ook een fotoserie. Stay tuned.

Trainingsmethoden (5) Yaku Soku Geiko 約束稽古

2011-11-13T00:00:00.015+01:00

De fijnste judo-ervaring tot nu toe heb ik gehad met een judoka waarmee ik licht ‘dansend’ over de mat bewoog, met een extreem soepele kumikata in de voorfase van de worp, en alleen stevig pakkend bij het werpen. Beginnend in tachi-waza en eindigend in katame-waza. Heerlijk, want: soepel, snel, beweeglijk, en… eigenlijk zonder weerstand.

Ik heb steeds het idee gehad, dat ik met hem randori deed. Nou, dat was ook wel zo. Want ik denk dat randori idealiter zo zou moeten zijn in judo. Judotechnieken met de lichtvoetigheid van aikido. Beweeglijk in plaats van alleen maar sterk. Ju-randori.

Zeldzaam?

Waarom heb ik dat tot nu toe maar bij één judoka zo gevonden? Is dat alleen omdat betreffende judoka net zo wil judoën als ik, ook van aikido houdt en daarom extreem zachtmoedig judoot? Is dat een kwestie van gevoel naar elkaar toe? Ja en nee. Want het mag ook best fel zijn, en worpen zijn niet ‘soft’, ook al houd je je aan het principe van ‘ju’.

Ik heb er vaak over nagedacht, waarom dit zo zeldzaam is en ik dit nooit meer heb ervaren. Tot ik bij toeval ontdekte dat het hierbij gaat om een oefenvorm die in het judo zo ongeveer is uitgestorven. Een hele gewone oefenvorm…

Ju-randori

Het gaat hierbij om Yaku Soku Geiko 約束稽古. Dat is eigenlijk een soort oefengevecht. Letterlijk is yaku soku: “afgesproken, overeengekomen”. Wat spreken de partners af? Dat ze elkaar de kans geven om te werpen, uke geeft geen weerstand, wat niet wil zeggen dat uke dus meespringt. Het is dus in zekere zin een vorm van randori, want het staat niet vast welke techniek men wederzijds gebruikt. Je mag alles op elkaar uitproberen. Maar als tori een techniek toepast, laat uke zich daarmee vrij werpen om daarna snel weer op te staan. Het is dus oefenen als nagekomi/kata, met vrije techniekkeuze, en wederzijds dus gewoon lekker kunnen werpen. Het wordt ook wel ‘ju-randori’ genoemd, en die term is helemaal to the point, vind ik. Randori-zonder weerstand: ju.

Hanon-sensei kent het uiteraard wel. (JF 27-3-2007):

Yaku soku geiko is 'randori' waarbij iedere judoka de ander toestaat om te werpen als hij dat wil. Randori wordt normaal beoefend met weerstand van de judoka, maar geworpen worden is geen verlies. Het doel van randori is om je waza aan te scherpen en nieuwe te leren, en daarmee komt de geest van shiai niet overeen.

Hiermee verwant is Kakari Geiko (掛り稽古), met alleen dit verschil dat uke passief is, en zelf geen pogingen doet om te werpen. Deze vorm wordt veel toegepast als uke bijvoorbeeld veel ervarener is en de lager-gegradueerde tori zijn conditie en mogelijkheden moet testen. In aikido en kendo wordt dit zelfs gedaan met meerdere uke’s, razendsnel achter elkaar. Nee, géén showgevecht, het is allemaal echt! Maar ook allemaal zonder de hevige weerstand die zo kenmerkend is voor het moderne judo-randori.

Elkaar wat gunnen

Waarom is het begrip van yaku soku geiko uit ons judo verdwenen? Net als het kata, hebben we gewoon een enorm probleem met het competitie-element in het judo. Ik vrees dat dit alles verpest. Yaku soku geiko en kakari geiko hebben met kata en aikido gemeen, dat ze geen enkele andere pretentie hebben dan ‘samen’ leren en doen. Sámen, mét elkaar en niet tegenover elkaar. Yaku soku geiko is oefenen en elkaar je techniek gúnnen. Vrij zijn en elkaar laten werpen. Vrij zijn en je lekker láten werpen ook. Je wint niet en je verliest niet. En dat laatste is het probleem: we kunnen niet meer tegen ons ‘verlies’, dan gaan we strak staan en verzet bieden. En wat leren we daar van?

Zo is mijns inziens het ‘ju’ van het judo naar de knoppen. Water is sterk, maar soepel. Het biedt geen weerstand. Weerstand is soms nodig om iets specifieks te oefenen. Hara geven is ook nodig om technieken te laten slagen. Soms moet je jezelf testen in shiai. Maar dan nog: mét elkaar.

Synthese

Mijn denkbeelden tekenen zich steeds sterker af. Door veel te lezen en het te voelen op de mat, kom je achter de kern. Wij moeten de authentieke elementen van training herstellen. Alle trainingsvormen beoefenen. Kata om de principes te verstaan. Mitori geiko, hitori geiko, shugyo. Maar ook de zachtmoedige wederzijdse oefenvormen. Misschien moeten we voorlopig het randori-met-weerstand maar even opschorten, net als shiai. Of het de plaats geven die het toekomt: niet als het hoofdelement van training. Als we vrij willen oefenen, kunnen we beter yaku soku geiko gaan doen. Licht, harmonieus, en tóch totaal intens. Kijk maar naar de video. Niks softs aan. Maar wel vrij.

Ik denk terug aan mijn mooiste judomomenten. Ik weet nu dat dit eigenlijk heel gewoon zou moeten zijn. Konden we het maar realiseren samen… Brian, nota bene degene die mij met de wereld van BJJ liet kennismaken, heeft gelijk als hij zegt:

“Ik denk dat volle weerstand heel sterk moet worden ontmoedigd, in judo en aikido. Het grappige is, dat veel mensen het vaak hebben over of judo effectief is of niet. Het is misschien niet zo rechtdoorzee zijn als judorandori, maar er zijn absoluut goede elementen in ju-randori. En behalve dat, het voelde gewoon goed om het te doen.” (JF 27-3-2007)

Hmmm... is dit judo?

2011-11-12T09:00:00.051+01:00

We kunnen natuurlijk dit weekend naar het NK in Rotterdam gaan zitten kijken en dan zien we een heleboel judo waarvan ik niet echt warm word.
We kunnen ook deze twee alleszins charmante Britse dames gaan bekijken op youtube, die in ieder geval het bekijken waard zijn. Wat ze verder dóen... hmmmm... tsja.... hmmmm...

Kijk, we kunnen in ieder geval zeggen dat ze snappen wat beweging en balans is. Qua beweeglijkheid doe ik het ze niet na, al zag ik liever een mooie ju-no-kata. Hopelijk hebben de lezers van dit blog de geluidsboxen uitstaan, want ik vind het vré-se-lijk als een dojo tot disco wordt. De 19-jarige blonde schoonheid in blauw (met een aardig Engels competitieverleden) verdient geen schoonheidsprijs door op de mat uit een flesje te lurken en dit vervolgens over de mat te slingeren als ze gaat 'trainen', maar ja... reishiki...? Daarvan wisten we al van hoe het ermee gesteld was.

Wat ik wel leerzaam vind is, hoe beide dames vanaf 2:51 een stukje Nage no Kata laten zien, met uki otoshi en kata guruma. OMG dit is bijna cabaretesk! Slechts een beetje minder danspasjes en je hebt precies hoe veel judoka het 'in het wild' ook doen. Dansen en springen. Leerzaam omdat je ziet dat je met een béétje overdrijving gewoon samen aan het ... dansen bent.

Dat deze 'act' eindigt met een slotscene *ahum* die het ongetwijfeld mannelijke publiek behaagt en tot applaus beweegt, past uiteraard geheel in de verwachting. Iets meer drama bij het wegslingeren van de uwagi dames, was dan nóg spannender geweest. Je kunt het ook zó doen dat een van de heren hem opvangt als trofee.

Al met al... voor de lezers van dit blog de poll: Waar kijken wij liever naar vandaag?
1) Sophie Peacock van JC Shishikai die met vriendin Katy dansend over de mat beweegt?
2) De gemiddelde wedstrijdjudoka die vandaag met veel krachttoeren een NK medaille binnentrekt en -sleurt?

De vraag is dus niet: welke van beide is mooi judo, daar weten we het antwoord wel op (hoop ik).

Dojo 道場 en Kamiza 上座

2011-11-09T20:00:00.009+01:00

Vandaag publiceerde Waki een blog over de dojo en de reishiki, het ‘ceremonieel van eerbied en respect’. Waki kiest voor de nadruk op de goede manieren, waar het helaas inderdaad nogal eens aan ontbreekt.

Ik was toevallig zelf ook bezig met na te denken over de dojo als plaats, en daarbij de fundamentele vragen: waarom is een dojo niet zomaar een ‘zaal’? De dojo (道場) is vertaald ‘de plaats van de weg’. De weg… dus niet een sportzaal waar je iets anders wilt doen dan de weg beoefenen. Helaas is dat vaak niet haalbaar omdat in veel sportscholen de ‘mat’ voor alles gebruikt kan worden wat de schoorsteen doet roken. Dat belooft al weinig goeds voor de reishiki 礼式, zoals Waki constateert.

Waarmee we uiteraard al moeten beginnen, is met het respect voor het feit dat judo niet zomaar een sport is, maar dat het een traditionele weg is. Dat betekent dat de reishiki 礼式 in principe ook een Koshiki 古式 (aloud, traditioneel, klassiek ceremonieel) is, en niet alleen als men de daarnaar genoemde kata beoefent... De training in de dojo noemen we daarom ook 稽古 (keiko), het ‘overdenken van het oude, traditionele’. We mogen judo daarom ook best een 古道 (kôdô) noemen, in het Japans: ‘een traditionele weg’. Wie dat niet erkent, snapt niets van al die klassieke gebruiken, de koshiki…

Wat is dan die traditie van de dojo?

Alvorens we begrijpen waarom we allerlei buigingen maken, is het goed om te zien dat de dojo niet een zaal met vier (of meer) muren is. Elke plaats heeft zijn betekenis en traditionele rangorde.

De belangrijkste zijde is de Shomen (正面). Daar staan dan ook de belangrijkste zetels, soms op een kleine verhoging, de 上座 (Kamiza). Zetels? Nou nee, we bedoelen tegenwoordig meer: ‘daar zitten de belangrijkste personen’, hoewel er in Japan soms bewust niemand gaat zitten. Zitten? Ja, het kanji 座 (za) betekent ‘zitten’, bekend van 座礼 (zarei) . Aan die zijde zit dan gewoonlijk de sensei in 正座 (seiza), maar als hij het goed doet, zit hij bij de instructie shomen ni rei toch met zijn gezicht naar de muur. Wat is daar dan waarvoor ook de sensei buigt? Sommigen denken bij de kamiza onterecht aan een plaats met een religieuze inhoud. Dan verwarren ze de kamiza (上座) met de kamidana (神棚) wat in de Shinto-religie een heilige plaats is met een schrijn waarin diverse voorwerpen worden bewaard (kamizane) of soms een Boeddha-beeldje. Maar je ziet al aan de kanji dat kamiza en kamidana taalkundig al niets met elkaar te maken hebben. Kamiza verwijst slechts naar een locatie, de hoogste plaats. Nee, waar men gewoonlijk naar buigt in het judo is… het portret van Jigoro Kano en meestal ook een paar banieren waarop de principes van het judo: 精力善用 en 自他共栄 gekalligrafeerd staan. Niets meer en niets minder.

Hanon-sensei zegt daarbij overigens dat we de betekenis van de rei die we aan de shomen geven niet moeten overdrijven. “De rei naar de shomen is een teken van respect naar wat de traditie geeft, en een simpel dank-je-wel dat je vandaag het judo mag beoefenen. (JF 24-8-2010)”

Als een judoka de dojo betreedt, buigt hij altijd naar de tatami, en daarna naar de shomen. Dat doet hij staande, met een ritsurei (立礼).

Hoe is de dojo verder ingedeeld?

We hadden het al over de kamiza, de belangijkste zetels/zitplaats. Kamiza kan vanuit de kanji ook als ‘jōza’ worden uitgesproken.
Met de klok mee, komt daarna de Joseki (上席) waarin dus het eerste karakter hetzelfde is als bij Kamiza/Joza (上座). Op de belangrijkste plaatsen zitten de hoogst gegradueerden, yudansha en assistent-instructeurs.
Vervolgens de plaats waar ik altijd zit, de shimoza (下座), de laagste plaatsen, voor de mudansha. Vooruit, ik zit rechts, het dichtst bij de Joseki, want ook daarin zit een volgorde: de hoogste mudansha, de ikkyu het dichtst bij de hoogste plek, terwijl de rokkyu en mukyu bij de deur zitten, de shimozeki, de laagste plaats.

Zie daarbij het plaatje van JoseVerson:

Nu hangt het er helemaal van af of een dojo goed gebouwd is. Wij hebben in onze dojo dezelfde indeling. Alleen zit de deur van de herenkleedkamer… links in de shomen en de deur van de dameskleedkamer… midden in de shomen en de deur van het berghok… rechts in de shomen. Leuk idee, van die shomen, maar ga de hele tent maar eens verbouwen! Of zeg maar: 扉 tobira ni rei (buig naar de deur), lol. Onze dojo is een verbouwde kleuterschool, dus tsja… Erger is dat er geen portret van Jigoro Kano te bekennen is. Ik had er ooit een geschilderd voor onze club, maar het portret hangt in het kantoor. Tsja…

Toch ben ik er van overtuigd dat het allemaal verschil maakt. Wij hebben geen traditionele indeling, geen traditionele begroetingen (alleen sensei ni rei en verder niks) en veel judoka lopen op blote voeten naar de wc zonder zori en de mat/shomen groeten…? Ik groet de mat, maar zelf ook niet de lege muur waar alleen drie deuren in zitten… Tsja.

Er is nog veel te doen om de 古式 te herstellen, de juiste 礼式 en zo de 道場 echt tot een plaats van/voor de weg te maken.

Nage no kata (17) Kata en randori

2011-11-06T00:00:00.005+01:00

Kata is dood !

Hoewel ik principieel van kata houd, was mij al langer duidelijk dat we iets fundamenteel verkeerd doen momenteel in judoland. Kata lééft niet, in geen enkel opzicht.
-- Het leeft niet bij de gemiddelde judoka die het alleen beoefent als het moet en niet omdat het zinvol is om te leren.
-- Het leeft niet omdat de uitvoeringen bijna altijd dood en formeel zijn…

Hoewel ik dus van kata houd, houd ik er soms ook weer niet van. Ik heb uiteraard alleen een beetje ervaring met Nage no Kata, maar zelfs dán heb ik soms het gevoel alleen iets te doen volgens het boekje - terwijl de Tilburgse instructeurs in Amsterdam er duidelijk bij zeiden: het moet je eigen kata worden. Maar het voelt desondanks alsof je eigenlijk – sorry – tóch geen levensecht judo aan het doen bent. Ik mis de dynamiek, en ik mis dus iets.

Ik heb niks met de hele Nederlandse strijd tussen Kodokan en wat ze ‘Busen’ noemen, want linksom of rechtsom gaat het om dezelfde kata met verschillende interpretaties. Waarom is het ene goed en het andere niet? Allemaal ‘schriftgeleerden en farizeeën’ om het maar eens Bijbels te zeggen: letterkloverij en muggenziften. Waar gáát het allemaal om? Snappen we wel wat kata is?

Cichorei Kano

Cichorei Kano is het pseudoniem van een man die op de judoforums afwisselend bewonderd en verguisd wordt. Ik ben blij met alle kennis die ‘Kano’ wil delen met de wereld en onderstaande bijdrage op Makoto Judoforum (13-10-2011) was dan ook een echte eye-opener voor me. Let op, als het goed is, snappen we na aandachtige lezing meer van kata en randori dan ooit tevoren.

"Laten we kata doen!" "Je probeert me te slaan met een oi-zuki [een rechte stomp, m.], en ik zal naar links stappen, mijn hoofd naast dat van jou brengen en dan zachtjes in je oor blazen". We hebben nu vastgesteld wat we zullen gaan doen. Dat is dus anders dan wanneer ik hetzelfde doe zonder eerst uit te leggen wat je gaat doen en hoe ik ga antwoorden. Daarom is het voorbeeld dat ik geef ‘kata’, en dat is verschillend van een spontane (un-scripted) versie, wat randori is. Dit is kata in zijn bredere betekenis. Voor een Japanner is dit het woord 'kata' (形) zoals het wordt gebruikt voor een bepaald soort activiteit. Het is niet eens beperkt tot deze betekenis, want kata heeft veel betekenissen, en de meeste hebben wel te maken met een model of vorm, maar niet allemaal. 'Kata' is bijvoorbeeld ook één van de kanten van een oude Japanse munt.

De zin 形だけする [kata dake suru] bijvoorbeeld betekent "gaan door bewegingen " of "iets doen puur omwille van de vorm". En 形づくる [kata zukuru] betekent "iets modelleren/kneden/vormen ". Maar nogmaals, in andere constructies wordt de term in een bredere betekenis gebruikt. 形が崩れる [kata ga kuzureru] betekent "uit vorm raken".

Daarnaast wordt in jûdô, kata gebruikt in een striktere betekenis, verwijzend naar de grammaticale regels van het jûdô, namelijk: series van zorgvuldig voorgeschreven oefeningen welke door Jigorô Kanô werden vastgesteld. 'Vastgesteld’ (established) of 'gemaakt’(founded) moet worden begrepen in de Chinese en Japanse betekenis. Dat verschilt van de betekenis die het woord in de westerse wereld heeft. In het historisch China/Japan betekent de term ‘auteurschap' (authoring) vaak meer ‘uitgeven’(editing) en ‘verzamelen’ (compiling). Met andere woorden, als we zeggen dat Jigorô Kanô iets heeft geschapen (created), wil dat niet zeggen dat het is zoals we in het Westen denken. Hoe dan ook, als we kata aldus verstaan, betekent de strikte betekenis in jûdô, dat deze uitgeschreven oefeningen ofwel origineel door Kano werden gemaakt of geïmporteerd werden in het jûdô en vastgesteld als de grammatica van het jûdô. In die zin bestaat een kata ook uit kata. Zo bezien is uki-otoshi het eerste kata van nage-no-kata, welke het eerste randori-no-kata is. Met andere woorden: kata verwijst zowel naar de hele serie als naar elk van de afzonderlijke technieken.
…
Vroeger werd kata niet uitgevoerd zoals tegenwoordig in de Kôdôkan, en derhalve bestond de scheiding tussen randori en kata zoals we die nu kennen, niet. Dat kan niet echt een verrassing zijn, aangezien velen onder ons vaak hun teleurstelling hebben uitgedrukt over hoe tegenwoordig Kôdôkan kata zijn verworden tot oppervlakkige nep-oefeningen. Velen drukken die teleurstelling uit door het te vergelijken met hoe de oude Butokukai sensei het deden. Als we nog wat verder teruggaan in de geschiedenis, was het verschil nog veel sterker en bestond de scheiding randori/kata helemaal niet zoals tegenwoordig. Om een voorbeeld te noemen: een van de grootste geheimen voor veel senior jûdôka is, dat ze niet snappen hoe Kitô-ryû jûjutsu (sommige takken althans) slechts 21 kata heeft – en verder niks doet. Hoe kan je jezelf nou verdedigen met zoiets? Nou, die kata werden totaal niet uitgevoerd zoals de Kôdôkan nu doet. Ze werden gedaan op een manier die we ‘midare-dori’ noemen, en dat is de voorloper van het randori wat we tegenwoordig kennen. Het betekent dat de tegenstanders in de kata echt tegenstand gaven en vochten om niet geworpen te worden. Met andere woorden, deze kata in hun originele vorm beoefenen, was net zo serieus als randori. Dit zie je nog steeds in de oudste jûdô kata die nooit veranderd werd, alleen wat bijgeschaafd. Dat is gô-no-kata die wordt gedaan met hevige tegenstand, waarbij de mensen alle kracht gebruiken om de actie van de ander te weerstaan.

In jûdô zijn deze manieren ontwikkeld tot ‘zoetere’ oefeningen, waarschijnlijk vanwege Kanô's nadruk op opvoeding, vriendelijkheid (gentleness) en het beste gebruik van energie, hoewel zelfs Kanô nooit had kunnen bedenken dat op een dag mensen sommige kata helemaal nep (fake) zouden doen, niet eens meer geworpen worden, en gewoon zelf op de grond gaan zitten zoals we nu vaak zien in de huidige Kôdôkan versies van sommige kata, vooral Koshiki-no-kata.”

Tegenstelling tussen randori en kata?

Nee, er zou geen tegenstelling mogen bestaan tussen beide.
Uit het verhaal van Cichorei Kano wordt duidelijk dat het judo volgens Kano gewoon bestaat uit twee facetten:
Voorgeschreven technische modellen – en dat is allemaal kata.
Spontaan judo met dezelfde technieken – en dat is allemaal randori.
Zo simpel is het eigenlijk.

Waarom toch van randori een soort free-fight maken, waarbij we weliswaar ‘spontaan’ doen en er geen technisch spel meer van maken, maar een wedstrijdje? Het verschil tussen technisch spel en wedstrijd hoef ik niet uit te leggen (hoop ik). Het eerste gaat over twee partners die mét elkaar werken, het laatste over twee mensen die tégen elkaar vechten. Zo simpel is het. Het eerste maakt vrij en vrienden, het tweede maakt onvrij en tegenstanders van elkaar. Zo simpel is het meestal.

Waarom toch van kata een soort strak vormenspel maken, een aantal series afwerken, waarbij de details belangrijker zijn dan de verhaallijn (van elke afzonderlijke techniek en het kata als geheel), de stapjes belangrijker zijn dan de totale beweging, de regeltjes belangrijker dan de judoka die het doen? Waarom niet snappen dat iedere vorm van voorgeschreven (scripted) techniek, of het nu uchi komi, of het oefenen van combinaties, of het doen van een serie aikido-technieken, allemaal in de categorie ‘kata’ vallen? Ja, het aikido kent geen kata. Maar wat men doet is allemáál kata, althans, het aikikai-aikido. (Tomiki aikido kent randori vormen.) Elke techniek die niet spontaan tot stand komt als spontane verdediging tegen een spontane aanval is… kata.

Waarom toch randori en kata tot twee verschillende vormen van judo maken, waarbij randori sommigen gaat tegenstaan omdat het te wild is, en kata gaat tegenstaan omdat het te mak is? Terwijl zeker de randori-no-kata (nage- en katame no kata) dus oorspronkelijk veel meer de power van het randori in zich droegen en dus niets zouden moeten hebben van een gestileerde na-aperij van een of andere sensei op een dvd. Terwijl randori niet zo’n soort mini-competitie zou moeten zijn, maar… een vrije toepassing van diezelfde dynamische en krachtige technieken die in kata worden geoefend in een ‘scripted’ vorm.

Concreet

Allereerst moet in het randori eigenlijk alles aan bod kunnen komen wat in het kata ook bestaat. Wedstrijdregels of niet, tradities of niet, maar een beetje atemi-aanvallen (shomen uchi/yokomen uchi) moet je kunnen hebben. Zolang we dat niet willen, is een groot deel van het nage no kata sowieso al deaud.

Wat betekent dat in randori elke aanvalsvorm kan worden beantwoord met exact dezelfde techniek als in het kata, alleen dan – zeg maar – in willekeurige volgorde, en uiteraard alle worpen van de Gokyo, en niet alleen de vijftien van het nage no kata. Nage no kata is aldus beschouwd slechts één kata-vorm. Terecht om de randori-kata van bijvoorbeeld Hirano ook te trainen, of het Go-no-sen kata van Mifune.
Wat ook betekent dat in het kata de dynamiek van randori een plaats zou moeten hebben. Een aanval is een échte aanval, een worp is een échte worp. Tori en uke weten allebei wat ze moeten doen, want de techniek is ‘voorgeschreven’. Maar meer dan dat weten ze niet. Beentje zus, voetje zo? Hmmm… energie laten stromen en één worden, daar gaat het dacht ik om. Al is er dan een groot verschil tussen het 'harmoniëren' van de kracht tegenover het 'weerstaan' van de kracht.

Wat dus betekent dat in kata en randori dezelfde harmonie en zachtmoedigheid zou moeten overheersen, het gevoel van ‘ju’ en dus de balans tussen weerstand en meegeven. Wat uiteraard betekent dat randori en kata geen van beide competitie worden, maar partnerschap.

Stout idee

Om dit te oefenen, zou men – het is maar een idee – eens kunnen beginnen op de danexamens het nage no kata te ‘shuffelen’. Eerst de series laten zien zoals ze in het boekje staan, en dan de technieken op afroep in willekeurige volgorde, links of rechts. Probeer dat maar eens: Uki Otoshi rechts – Ura Nage links – Uchi mata rechts – Kata Guruma links – Tomoe Nage links. Of gooi er maar eens een techniek doorheen die niet in het nage no kata voorkomt! Haha, zoiets kúnnen judoka misschien helemaal niet, althans niet braaf-correct zoals de kata-jury wil zien! En daarna de technieken in randori-vorm, dus zonder de stappen- en buigingsprotocollen, maar op afroep en met meegeven/weerstaan. Als het góed zou zijn, zouden tori en uke in alle gevallen exact dezélfde judotechnieken laten zien… maar wat denken we wat het wordt?

Zolang dit niet zo gebeurt, blijft de kloof tussen kata en randori. Blijft de dwaze situatie bestaan dat judoka lekker kunnen vechten zonder de grammatica te kennen. Blijft het kata ‘dood’ en randori ‘op leven en dood’. En ondertussen zien we de échte judoka, de mannen die met hart en ziel willen doen waar het judo voor staat, afhaken op hun trainingen die totaal niet geven wat ze ten diepste verlangen. Als we echte vooruitgang willen boeken, zouden alle judoka even veel moeten houden van kata en randori. Omdat beide exact hetzelfde judo zou zijn, met alleen de betrekkelijke vrijheid als verschil. Zoiets…

Hoe ver te gaan?

2011-11-03T13:00:00.004+01:00

Ik ken judoka die geen trek (meer) hebben in het ruige aspect van judo. Ik kan het me voorstellen. Judoka zijn over het algemeen geen vechtersbazen in de negatieve zin van het woord, maar je hebt er bij… in elke club lopen een paar gasten rond die weinig respect tonen voor hun partners en het voor sommigen verzieken. Niet alleen omdat ze een te dik ego hebben, of fysiek te sterk zijn, maar gewoon omdat ze hun grenzen niet kennen. Hoe ver te gaan?

Grenzen worden bepaald door de ander

Grenzen-kennen in judo heeft vooral te maken met: hoe versta ik mij tot een ander? Ben ik in mijn hele houding er op gericht om het mijn partner naar de zin te maken? Als je randori gaat doen, zou altijd de vraag moeten zijn: wie heb ik voor me, hoe is zijn/haar dag vandaag, en waar moet ik bijzonder rekening mee houden? Als ik met iemand randori doe, stel ik me voor wat die ander leuk zou vinden, ik pas me wel aan. Wil een wedstrijdjudoka gripfighten? Vooruit dan, moet eens kunnen. Laatst had ik een judoka die me vertelde dat hij eigenlijk linkshandig is. Ik wisselde meteen van pakking, gewoon om hem een plezier te doen, en zelf ook eens links te werken is ook goed. Nog belangrijker is het, dat je aanvoelt hoe ver een ander wil gaan. Niet alleen letten op iemands obi (alsof een ikkyu per se graag keihard zou willen gaan!) maar op het hele plaatje. Zachtzinnigen met zachtheid tegemoet treden, harde bikkels met zachtmoedige maar overtuigende aanvallen, en in alles de juiste maat.

Jigoro Kano zegt:

"bij de training moeten beide partners, terwijl ze zich om het welzijn van de ander bekommeren, ook aan hun eigen welzijn denken. Als een partner echter alleen zijn eigen doelen nastreeft bij de training, zal de ander dat ook doen, en het zal onvermijdelijk tot strijd komen. Vooruitgang is dan niet mogelijk." (Kano 1931, KJT 3, 401)

Verantwoordelijkheid

Helaas lukt dit sommige judoka niet. In onze club is er één nikyu-judoka met een beperking, die heel weinig kan aanvoelen. Op geestelijk niveau juist wel, hij wil niets liever dan goed met je omgaan, maar op fysiek niveau kán hij zijn grens niet voelen. Dat is de beperking: verantwoordelijkheid op de grens van onverantwoord… zoals dat bij G-judo soms kan voorkomen. De meeste judoka in onze groep lopen een beetje weg voor hem. Ik voel me ook niet even gemakkelijk met hem, hij heeft me al een paar keer nog nét niet geblesseerd door onbeheerste technieken. Zou zo’n man geen judo mogen doen? Ik weet het niet. Het is wat gevaarlijk. En toch voel ik me geroepen om met hem te trainen en hem niet af te wijzen, en als iemand dat dan moet doen, moet ik het als ikkyu doen – en niet een veel zwakkere yonkyu-judoka… verantwoordelijkheid is een delicate afweging, ook binnen een groep. Maar eigenlijk verdienen deze judoka meer gerichte aandacht van meerdere trainers die weten wat G-judo is. Eén sensei met 12 G-judoka op de mat zonder assistenten, kan ook op de grens zijn.

Nage otoshi?

Anderen houden bewust hun grenzen niet in de gaten, en dat is erger. Mijn idee is: dat zijn geen echte judoka en ik denk zelfs dat (als die zich niet beteren) je ze er uit moet schoppen. Helaas scoren zulke lieden vaak goed in competitie, en dus blijven ze. Er zijn zelfs clubs die tactisch trainen op grensoverschrijdend judo… alles zolang de scheidsrechter het niet ziet... walgelijk! Mensen die werkelijk menen dat iemand met een bruine band een soort proefkonijn is voor lomp duwen en trekken – elke techniek ‘nage otoshi’- hebben er niets van gesnapt. Wie zo ongeveer door de mat heen geknald wil worden, kan dat tevoren aangeven als hij dat leuk vindt, maar zonder een uitdrukkelijk verzoek van de ander om hem keihard te smijten, dóe je dat gewoon niet, en zelfs áls iemand het zou vragen… wilde ík in ieder geval weten waarom hij daar iets van zou denken te leren. Want… judo is altijd gericht op wederzijds welzijn en zachtmoedigheid, en zonder dat is er geen klik, geen harmonie, geen judo.

Dat geldt nog sterker bij de ‘gevaarlijke’ technieken, zoals de kansetsu- en shimewaza. In het G-judo worden die technieken om reden van het gevaar zeer beperkt of niet toegepast, maar ook bij sommige ‘gewone’ judoka zou ik me er niet graag aan overgeven. Bij een worp kun je in het ongunstigste geval iets blesseren als een krachtpatser je macho-hard gooit en jouw ukemi dat niet aankan, of als je gewoon ongelukkig terecht komt. Accidents can happen. Maar iemand die een armklem of verwurging te hard aantrekt, breekt er wat, of zelfs erger…

Harmonie

Nee, judo heeft alles te maken met grenzen en het juiste aanvoelen. Wat je eigen grenzen zijn, maar vooral die van je partner. Misschien is dát wel één van de heerlijke dingen van judo-harmonie. Als je elkaar als persoon zo goed aanvoelt, dat je wéét wat de ander wil en niet, kun je ook de uiterste grens opzoeken. Geven en nemen tot elkaars limiet. Ik ben zelf terughoudend in het doorzetten van technieken omdat ik zwaar ben, ik wil altijd beschermend werpen en controleren. Praat te veel misschien, zo van ‘gaat het zo?’ Mijn manier van doen. Tegelijk is het heerlijk als je weet dat het wel gáát en de ander dat van jou ook weet. Zo deed ik deze week gyaku juji jime in de 'guard', en hadaka jime in twee varianten voor aan een jonge nikyu-judoka, wetend dat uke - mijn kata partner, een volwassen man van mijn leeftijd en postuur - dat goed kon hebben. Dan kun je het écht helemaal doen zonder terughoudendheid. De jonge nikyu gebruikte mij daarna als uke voor alle kansetsu-waza die hij kende. Heerlijk om dan zelf ook tot het uiterste te worden gecontroleerd, in de wetenschap dat je partner jou nooit te ver zal laten gaan. Dát is judo. Grensverleggend beheerst. Wederzijdsheid ten top.

Ik las op één van de forums een mooi stukje daarover van een ikkyu-judoka uit Florida:

Ik zou iemand zeker kunnen doden met okuri eri jime. Ik zou hem tot de dood kunnen wurgen met een judotechniek (eigenlijk denk ik dat okuri eri al eerder bestond dan het judo, maar laat ik maar even doen alsof het een judotechniek is omwille van het argument). Ik zou dan echter GEEN judo doen, alleen een lichamelijke techniek die ik in mijn judo training heb geleerd, in een niet-judo toepassing. Ik zeg niet eens dat het goed of verkeerd is, maar alleen dat judo wordt beoefend in een dojo, met de regels en principes van judo, inclusief wederzijds welzijn (mutual welfare). Buiten dat, we kunnen dan wel toepassen wat we hebben geleerd, maar we doen geen judo. We zouden het zelfs kunnen doen met een mooie toepassing van jû, maar ik denk niet dat iemand dood wurgen de ‘levensweg’ is die Kano in gedachten had.

Wederzijds welzijn kan echter wél een stevige, ruige behandeling inhouden. Elkaar duwen is onderdeel van het plezier in judo. Die vreugde ontspringt aan de authenticiteit van onze training. Wederzijds welzijn geeft me de ruimte om mijn partner HARD te pakken en soms ook RUIG te zijn, en met helemaal te geven in mijn training. Wederzijds welzijn zegt tegen de partner: "Ik zal je helemaal opjagen tot de lijn, maar als een judoka, dus zal ik je niet over de lijn duwen." De ‘lijn’ is voor iedere judoka verschillend. Daarom is het tori's verantwoordelijkheid om zich bewust te zijn van deze (on)mogelijkheden. Als ik op leven en dood zou vechten, waarbij de grenzen van de ander er niet toe doen, tellen alleen resultaten. Geen regels. Geen welzijn. Geen judo. (bythesea, Makoto 31-10-11)

黄源の舞 Asturias - Japanse muziek

2011-11-01T00:00:00.020+01:00

Iets heel anders van Mitesco. Japan is niet echt het land waarbij we denken aan een interessant muziekland.
Toch... ik ben zelf een enorme liefhebber van klassieke en moderne symfonische rockmuziek en dan is Japan juist wél een topland. In de top 40 vind je nooit iets uit Japan, maar in het alternatieve circuit des te meer. Neem nou dit fragment van een werkelijk geweldig (instrumentaal) album dat pas uit is:

黄源の舞 Dans van de gele bron, vertaald als 'Dance in Gold Highland'. Ik heb het hele album van Asturias 'Legend of Gold Wind' (2011) in mijn speler zitten en de muziek danst lichtvoetig als judoka over de tatami, zoals elk album van deze groep (ik heb uiteraard de discografie compleet). Het bovenstaande fragmentje is een deel van het tweede nummer op de CD, en de mystiek aandoende hoes staat in het plaatje. Het stukje in de video, dat vind ik nou kippenvel-muziek, de Oosterse pendant van mijn favoriete Westerse groep After Crying (Hongarije). Terwijl andere albums een stijl hebben die meer aansluit bij de jaren-70 symfonische rock van Camel en Mike Oldfield.

Japan is een land waar ik graag nog eens naar toe zou willen, samen met een andere judoka of zo. Niet alleen om de Kodokan te zien, maar ook om de cultuur te proeven, die méér is dan thee-ceremonies en werken op de tatami.

Het geheim van kumikata (4) het ideaal van Kano, deel 2

2011-10-30T00:00:00.008+02:00

Vervolg van vorige week. Ik pak de draad op bij het tweede punt van mijn betoog:

2) De verschillende aanvalsvormen van de oorspronkelijke weg worden verengd tot één vorm.

Om dat te snappen moeten we beseffen dat judo oorspronkelijk ook atemi kende, aanvalsvormen van slaan en stoten, en het gebruik van wapens als katana (zwaard) en tanto (dolk). In de kata is dit nog aanwezig, denk bijvoorbeeld aan de aanvallen in Nage no Kata bij ippon seoi nage, uki goshi en ura nage. Kime no kata zit vol van verdedigingen tegen gewapende aanvallen. Het aikido definieert elke techniek vanuit een bepaalde aanvalsvorm, waarbij het weinig fantasie behoeft om in de aanvallende ‘atemi’-hand een wapen te denken. Welnu, iedereen snapt dat je bij een aanval met een klievend zwaard recht op je hoofd (shomen uchi, vgl. de aanval van ippon seoi nage in Nage no Kata) niet moet denken aan een gespierde pakking, maar alleen aan snelle controle waarbij stijve kracht een nadeel kan zijn…!

Ergens is het jammer dat de atemi-aanvalsvormen verdwenen zijn in het “sport randori”. Net als inmiddels zoveel andere aanvalsvormen, zoals het grijpen van de benen. Allemaal omdat de judoka het zelf verpest hebben met hun krachttoeren en stijf voorovergebogen judo. De competitie-judoka krijgen een koekje van eigen deeg: hoe sterker ze hun judo doen, hoe minder ze mogen, en hoe beperkter het judo dus weer wordt. Wat een armoede!

Compleet judo is derhalve niet louter een judo wat werkt vanuit een basispakking en áls dat zo is, dan nóg moet die pakking zó licht zijn volgens Kano, dat de soepelheid en beweeglijkheid nóóit in gevaar komt!

Kritiek van Kano op zijn tijd

Kano heeft kritiek op de manier van randori van zijn tijd. (Hij moest nú eens een dojo binnenlopen overigens!) Drie punten uit een periode van dertig jaar:

• Ik zie dat sommige judoka hun buik intrekken, spanning zetten op hun armen, en terugvallen op verdediging, alleen maar om een nederlaag te vermijden. Zo’n manier van doen is niet alleen nadelig voor hun pogingen om te winnen, maar is ook niet goed voor hun lichamelijke groei. Als je alleen maar concentreert op de verdediging, kun je niet aanvallen, en bovendien, je zult ook niet in staat zijn om je te verdedigen als de noodzaak er eventueel zou zijn. [Kano: An admonition to judoka. Judo, (1918) Vol. 2, pp.3–4].
• Omdat een judoka kan steken [met een tanto, M.], werpen en armklemmen kan doen, moet hij niet zo ver van zijn tegenstander verwijderd staan als een bokser. Hij kan naderbij komen om de kleding of hand van de tegenstander te pakken, of zijn nek. Dat moet hij ook doen als hij op zijn benen moet balanceren als hij zich verdedigt tegen het stoten en slaan van zijn tegenstander. [Kano: How to redress an evil practice, In: The collection of Jigoro Kano’s writings (Vol.3, 1927), p.54].
• Als je in een echt gevecht verwikkeld raakt, is het nadelig als je houdingen aanneemt met de benen wijd uit elkaar, bang doet (“getting cold feet”) en je hoofd naar voren steekt in de strijd, want dan is het gemakkelijk om een klap tegen je gezicht of hoofd te krijgen. Bovendien is het met deze houding moeilijk om je lichaam snel te bewegen, en om te gaan met de aanval van de tegenstander [Kano: An admonition to judoists who practice at dojo (1), Judo, (1936) Vol. 6, p.4].

Toen in 1934 de Kodokan haar gouden jubileum vierde, vond Kano het nodig om aan te sturen op verbeteringen, en bijzonder het aanpassen van randori aan de oorspronkelijke bedoelingen. [vgl. Kano: The first priority tasks that Kodokan should purse after its 50th anniversary, Judo, (1934) Vol. 11, p.2]. Al in 1927 zei hij echter:

“Als we denken aan de meest effectieve manier van randori, zowel als lichamelijke opvoeding als het echte gevecht, moeten we terugkeren naar de randori uit de vroege dagen van het ontstaan van de Kodokan”. (Kano: My life and judo, Shin-jinbutsu-oraisha, p.77)

Wat wilde Kano dan wel?

Kano wilde in zijn latere jaren (hij stierf immers al in 1938, 4 jaar na zijn hervormingsideeën!) eigenlijk een nieuw systeem van randori opzetten, waarbij hij op basis van de soepeheid, flexibiliteit en snelheid van het ‘ju’, de verschillende vormen van aanval en verdediging kon herstellen. Zoals het was in de eerste tijd van de Kodokan.

Daarbij noemde hij twee vormen, die beide verband houden met het bestaan van atemi en gewapende aanvallen. De eerste, uit een oudere tekst, lijkt een verbinding te maken naar kendo:

Ik heb gedacht over een kata voor jonge judoka waarbij de ene judoka een mes pakt van rubber of kunststof, in plaats van een bamboe zwaard, en probeert zijn trainingspartner te steken of te klieven, waarop de partner de aanvallen moet vermijden. Kortom, ik wil een kata toevoegen die ontwikkeld wordt uit het kendo, toegepast op judo oefening [Kano: A discourse regarding the three stages of judo: upper, middle, and lower. Judo, (1918) Vol. 7, pp. 4–5].

De andere variant lijkt meer op wat we nu kennen vanuit het aikido, en wat niet toevallig ook in het Tomiki aikido tot randori-aikido is ontwikkeld – Tomiki en Kano werkten samen aan deze vernieuwing, die Kano dus niet meer meemaakte.

De benadering is als volgt: de ene judoka grijpt de rechterpols of -mouw en trekt er aan. Dan stapt hij vooruit naar de rechterzijde van zijn tegenstander, zodat de tegenstander niet kan aanvallen omdat men zijn rechterpols vastheeft. De linkerhand van de tegenstander is vrij, maar de positie is veiliger vanwege de langere afstand van de linkerhand van de tegenstander. Dat geldt ook voor het linkerbeen van de tegenstander, die ten overvloede, veel moeilijker in staat is om ashiwaza toe te passen. Een judoka moet randori benaderen met dit soort overwegingen, en niet zomaar zonder nadenken werken. [Kano: My life and judo, p.77].

Toepassingen

Deze gedachten betekenen veel. We kunnen uiteraard niet het hele judo op zijn kop zetten. Het huidige judo is evenwel al genoeg in verwarring door de strijd tussen sportificatie en traditie.

Wel is het goed om te beseffen waarom men zou moeten pleiten voor een soepele en flexibele kumikata, en dat maken deze studies wel duidelijk.

Op het moment dat we beseffen dat de standaard-kumikata slechts één van de vele mogelijke aanvalsvormen van het judo is – ook al zijn de meeste andere vormen alleen bewaard in het kata – beseffen we beter waar het om gaat. Morele opvoeding, partnerschap, en dus zachtheid is één facet, maar zelfs in technisch opzicht is flexibiliteit, soepelheid en beweging belangrijker dan kracht, om alle mogelijke aanvallen soepel te kunnen pareren. Het voorbeeld van Saigo laat dat ook zien, en daarbij is de mindset van ‘ju’ en het vermijden van competitie weer belangrijk. Mentaal en fysiek judo liggen altijd in elkaars verlengde!

Op het moment echter dat de judoka meer de nadruk gaat leggen op soepelheid dan op kracht, komt er automatisch ook meer nadruk op balans, de werking van de hara, en het aanvoelen van fijnzinner beweging bij de partner. Logisch, wie alleen sterk is, voelt niks meer. Wie evenwel anders leert ‘voelen’, heeft niet meer een hele nabije pakking nodig (om heel hard te duwen en te trekken) maar voelt ook al heel fijnzinnig hoe de partner beweegt, als hij alleen een pols voelt, of een slag ‘voelt’ aankomen. Let op: waarneming van atemi is méér dan alleen ‘zien’! Wie gevoelig judoot, neemt meer waar dan alleen zien en zwaartekracht.

Afstand en nabijheid

Op deze manier gaan judo en aikido elkaar toch raken. Want puur judo zou – aldus beschouwd – veel meer open kunnen staan voor wat uke doet, in plaats van altijd te denken vanuit tori die pakking wil hebben en dan gaat werpen, en soms/vaak dus aanvalt in plaats van verdedigt! Judo zou (net als aikido) moeten uitgaan van wat uke doet. Slaat hij? Wil hij steken? Wil hij duwen en trekken? Wil hij een deel van je lichaam grijpen (arm, hand) of wil hij je benen onderuit vegen? Wil hij naar je benen duiken? Met dan vooral de vraag: hoe gaat tori die aanval van uke pareren? Op iedere aanval een gepast antwoord. En daarbij in alles soepelheid bewaren, en als het mogelijk is: met zo min mogelijk fysieke energie controleren.

Dus: niet op elke aanval met dezelfde pakking reageren en veel kracht er in stoppen, maar nadenken wat het juiste antwoord is. Nage no kata en de andere kata laten zien / leren hoe dat werkt en waarom… maar ook het aikido, dat heel vaak kiest voor de subtiliteit van een pakking op een zekere afstand, of alleen een lichte aanraking en een duw/trekbeweging, of zelfs: pakking door je te láten pakken en dan met heel je lichaam te bewegen – en aldus te werpen vanuit je hara!

Dat laatste is zeer de moeite waard om in overweging te nemen. Aikido is een veel effectievere manier van zelfverdediging dan men soms spottend denkt, als men het over ‘dansen’ heeft. Een aikidoka die het goed doet, heeft een moment van vederlichte pakking, waarin hij alles voelt van zijn partner en door soepel en licht in te spelen op wat uke doet, is zijn ‘kumikata’ soms niet meer dan contact-houden en bewegen.

Judoka die de eigen judoworpen toepassen, zouden dat laatste moeten vasthouden bij hun pakking. Niet alleen denken vanuit ‘ik moet werpen en winnen’, maar ‘ik controleer met mijn hele lichaam en ik heb contact’.

Geheimen van kumikata?

Het geheim van kumikata is in deze twee blogs weer een beetje meer ontrafeld. Met hulp van de teksten van Kano.
1) Goede kumikata is vederlicht en ontspannen, zonder kracht.
2) Goede kumikata is voelbaar uitdrukking geven aan een niet-competieve mindset (open om ukemi te nemen) en zo mentaal ontspannen te worden.
3) Goede kumikata speelt in op de verschillende mogelijke aanvalsvormen.
4) Goede kumikata is niet altijd een kwestie van nabijheid, maar kan ook vanuit een zekere afstand ‘pakken’ en controleren.
5) Goede kumikata werkt met de handen als antennes om het hele lichaam en vooral de hara de techniek te laten uitvoeren.
6) Goede kumikata… probeert zichzelf te minimaliseren, zodat er nooit méér contact en energie is dan strikt nodig.
7) Goede kumikata is principieel zelfs mogelijk als de partner gevoeld wordt op afstand, maar dan zijn we volledig in het aikido beland…

Kortom: judo volgens Kano is een snel en soepel judo, beweeglijk en ju als water, en daarbinnen is de zachte en flexibele basis-kumikata slechts één van de manieren om een aanval te pareren, of een techniek uit te voeren.

We moeten dit zo snel mogelijk vernieuwen. Anders zal het judo in waarde verminderen, zowel in het echte gevecht, als in de lichamelijke opvoeding …[Kano: The aim of a special course of randori to be arranged in the near future. Judo, (1937) Vol. 6, pp.2–3].

Okuri ashi barai anders

2011-10-28T00:00:00.005+02:00

Als we aan okuri ashi barai denken, hebben we meestal toch de bekende vorm uit het nage no kata voor ogen. Tori en uke 'dansen' zijwaarts en dan: hoppa, de beenveeg, waarbij uke mooi door de lucht vliegt.

Een iets andere vorm van okuri ashi barai door Osawa Yoshimi:

Je ziet dat Yoshimi zijn partner niet meteen zijwaarts duwt (wat in randori ook meteen wordt opgemerkt, dan weet iedere geoefende judoka: nu komt-ie dadelijk met een beenveeg!) maar achteruit drijft. Vanuit die beweging kun je van alles doen, en afhankelijk van uke's misstap heel veel beenworpen.

Wat uiteraard wél moet gebeuren, is de verandering van richting. Je kunt okuri ashi barai nooit doen zonder de achterwaartse beweging om te buigen in een zijwaartse. Dat sturen doe je met je armen, en bij een linkse techniek vooral met je linkerarm, om uke naar tori's rechterkant te manoeuvreren.

Als je goed kijkt, zie je Yoshimi een paar opvallende dingen doen. Eerst: de versnelling bij het naar achteren duwen, zodat uke al heel goed op zijn balans moet letten. Dan duwt hij uke links-rechts heen en weer, hoog boven de elleboog waar hij de hikite- pakking had bij het duwen. De balansverstoring is daarmee 'in een bochtje', en dan komt de juiste timing voor de veeg.

Interessant!

(N.B. Over okuri ashi barai in Nage no Kata schreef ik eerder een blog op 14 mei 2010)

Judo zonder gi?

2011-10-26T00:00:00.003+02:00

Op sommige plaatsen wordt ook wel eens judo gedaan zonder judogi (judopak), zeg maar: 'in je blote bast' of met alleen een t-shirt en een korte broek aan. Is dat nou echt judo? Anders gezegd: heb je per se een judogi nodig om judo te oefenen?

Geen gi nodig?

De voorstanders zeggen dat je zonder judogi op een heel andere manier leert te werpen, balans te zoeken, een ander gevoel voor elkaars lichaam krijgt. Dat je leert anders vast te pakken. Ja, uiteraard.

Het is zelfs zo, dat judo oorspronkelijk helemaal niet werd beoefend met de judogi zoals we die nu kennen. De mouwen waren korter en men had bijna een korte broek aan - zie de foto van Jigoro Kano hiernaast. Ju no kata kan helemaal zonder judogi worden beoefend, en heel veel technieken van nage no kata ook. Dus: judo zonder judogi is mogelijk. De zeer gevorderde judoka kan zelfs ontdekken dat balans en balansverstoring helemaal niets te maken hebben met kumikata, maar met je hara. Maar ja, nu zijn we er... wie komt er in die hoogste fase? Is dat dezelfde als degene die in aikido kan werpen zonder elkaar aan te raken, puur met de kracht van je 'ki'...?

Voor de doorsnee-judoka is de vraag: is judo zonder judogi nog echt judo, of is het dan een soort worstelen? Natuurlijk kun je prima eens een andere gevechtssport doen – zoals worstelen – om je judotechnieken wat te testen of zelfs te verbeteren. Zoals ik ook eens BJJ ben gaan doen, en dolgraag aikido weer zou oppakken. O ja, je kunt zeker ook aikido zonder gi doen, omdat je tóch vooral de polsen controleert en dan de uwagi (jas) bij voorkeur wat kortere (of opgerolde) mouwen moet hebben – grijpbare en blote onderarmen? Waar heb je bij aikido nou eigenlijk een gi voor nodig? O ja, heel veel BJJ is toch ook zonder gi mogelijk, verwant aan het submission grappling en MMA? Ja, allemaal mogelijk. Maar is het dan nog judo (of aikido)? Waarom hebben we eigenlijk die lastige dikke judogi aan?

Wel een gi nodig?

Los van allerlei vragen van hygiëne, bescherming en tradities, ben ik er van overtuigd dat we de judogi om twee belangrijke redenen hebben. Waarbij ik er van uitga, dat beide judoka niet op het niveau van Mifune of Hirano staan.

Tori heeft een heel arsenaal aan technieken ter beschikking, waarbij hij alleen álle worpen uit de Gokyo kan doen (op de manier zoals die thans door de Kodokan worden aangewezen en beoefend, bijvoorbeeld in nage no kata) als hij de juiste pakking heeft, en dús is de uwagi een wezenlijk instrument die hij nodig heeft voor de balansverstoring en alle worpfasen. Bij de meeste technieken komt het er écht op aan waar tori exact aangrijpt, tsurite en hikite in samenspel. De zubon (broek) zou eventueel gemist kunnen worden volgens sommigen, zeker als tori eigenlijk vooral het been grijpt, slechts enkele uitzonderingen in nagewaza en sommige kanteltechnieken daargelaten. Maar de uwagi? De voorstanders stellen dat je in newaza ook heel veel zonder gi kunt. Ja, een aantal osaekomiwaza. En kansetsuwaza. Maar hoeveel shimewaza doen we zonder de kraag te grijpen? Hadaka jime en sankaku jime? Tori is gewoon gehandicapt zonder uke’s uwagi! Het is judo voor minder dan de helft! Gesteld dat je al kunt werpen, dan slechts met beperkte controle: je kunt alleen shimekomi doen met een pakking om rug en hoofd, maar een goede hikite is dan bijna onmogelijk! Althans, als ik goed geïnformeerd ben moet tori een pols van elastiek hebben, wil hij dezelfde trekkende beweging maken als hij niet de mouw maar de pols van uke op de judomanier moet controleren! Dan kan tori maar beter beginnen met een uitgebreide taiso voor de training...

Maar het argument is vooral… uke. En daar had ik eigenlijk nooit zo bij nagedacht… Maar denk maar eens goed na! Waarvoor heeft uke een gi nodig? Niet als harnas bij het vallen, want zo dik is zijn uwagi nou ook weer niet (hoewel?). Maar toch wél voor de veilige ukemi. Goede ukemi is namelijk alleen mogelijk als tori goede controle kan houden over uke. En dát is zonder controle over de mouw bijna ónmogelijk voor de gemiddelde judoka. Het feit dat uke nog een beetje kan schuiven in zijn uwagi betekent dat er controle is, maar ook net die flexibiliteit die nodig is. Dat geldt ook in newaza, als uke in zijn gi kan schuiven als hij tegen de mat wordt gedrukt, is er veel minder kans op ‘brandplekken’. Al is het voordeel van de judogi in newaza vooral voor tori.

Okano-sensei zegt daarom ook:

Het verschil tussen gevechtssporten als sambo, sumo en Perzisch worstelen, vergeleken met judo zit hem in wat je aantrekt. De kleding maakt het grote verschil in de soort technieken die je kunt toepassen.

Veiligheid

O ja, ukemi is heel goed mogelijk zonder tori. Zo oefenen we het ook in de dojo. En dan zou de judogi dus achterwege kunnen blijven. Ja, inderdaad, net als bij de warming up en zeker bij de spelletjes op de tatami. In het aikido zijn er heel veel worpen en controles waarbij uke wél valt, maar zonder dat tori uke's gi vasthoudt. Allemaal waar. Maar dat is anders dan een judoworp! Probeer uke maar eens met kata guruma te werpen zonder zijn mouw te controleren. Gooi hem maar gewoon zo door de lucht. Is dat judo? Is dat jita kyoei, zorg voor elkaar? Voor de gemiddelde judoka is het gewoon veiliger, mét judogi.

Daarom ben ik het helemaal eens met ‘Tafftaz’ die op een van de judoforums zegt:

Ik vind persoonlijk dat zonder een gi er geen sprake is van judo, maar alleen een vorm van submission wrestling. Ukemi wordt een probleem omdat tori veel minder controle heeft over zijn uke. De gi is integraal onderdeel van judo. Zonder-gi lijkt op worstelen. Met-gi lijkt op judo. Beginners werken niet alleen met de kraag/mouw pakking om de waza te leren, maar ook om hun partners ukemi te leren. Beweren dat afzien van de judogi voor hen gemakkelijker zou zijn, is contra-productief omdat kuzushi en kake totaal verschillend zijn bij de meeste technieken met en zonder judogi.Er is niets op tegen om te worstelen met aangepaste judo-bewegingen, noem het alleen geen judo. (Makoto 12-10-11)

Judo is opvoeding

De dieperliggende gedachte daarbij is natuurlijk, dat judo een methode van complete opvoeding is, en daarbij kán de judogi een uitdrukking zijn van principes, maar het staat er in zekere zin ook los van. Een vent die in zijn hart BJJ of MMA wil doen, of keihard competitie wil doen en de 'tegenstander' met trekken en sleuren wil platkrijgen, kan het mooiste en witste judopak aantrekken dat er is, maar dat maakt hem geen judoka.

Uiteindelijk zit judo van binnen, en dus kan een judoka zonder judogi soms méér judoka zijn dan een wildebras zonder respect met judogi. Uiteindelijk toont de judoka wie hij is door met respect voor sei-ryoku zenyō en ji-ta kyō-ei alles te doen wat bijdraagt tot heil en gezondheid van zijn partner, alles te doen om blessures te vermijden. Het besef daarvan zit niet in je judogi, maar in je hart.

Dan lig ik liever drie minuten te worstelen in kesa gatame onder een judoka in zijn blote bast met zijn hart op de juiste plaats (en wat ik dan ook vóel kloppen) dan tien seconden platgedrukt of gesmeten te worden door een vechter zonder judohart in het duurste IJF-judopak...

Mike Hanon weet nog een andere reden om de judogi er in te houden: “In termen van Olympisch judo of modern judo is een gi belangrijk, want hoe moet je anders vijf minuten doorkomen waarbij je niets anders doet dan aan elkaars jas te trekken en te sleuren?” Daar is nog wat op te voeden soms... Lol.

Het geheim van kumikata (3) het ideaal van Kano, deel 1

2011-10-23T00:00:00.005+02:00

Dit tweedelig blog is een vervolg op twee eerdere blogs uit februari en april van dit jaar. Maar zoek vooral op het label ‘kumikata’ (kolom rechts) om even in te lezen alvorens dit deel 3 te lezen.

Uitgangspunt: partnerschap

Kern van alles in het judo, en ook als het gaat over kumikata, is wat ik eerder schreef: Letterlijk betekent Kumi-kata 組方 niet zomaar ‘vastpakken’, maar: “Een manier om je met de ander te verenigen”. Judo is een methode van zelfverdediging, maar ook zelfverwerkelijking en dus vereniging met anderen in harmonie. Dit mag nooit uit het oog worden verloren, opdat we niet blijven steken op wat Jigoro Kano noemt: het laagste (fysieke) niveau van judo.

“We plaatsen het eerste – de training om je tegen een aanval te verdedigen – onderaan, en we noemen dat: judo op het laagste niveau. Laten we de training en cultivering, wat bijproducten zijn van de training voor de verdediging tegen een aanval, judo op midden-niveau noemen. De studie hoe iemand zijn energie ten dienste kan stellen van de samenleving noemen we judo op het hoogste niveau.” Jigoro Kano, Mind over Muscle, p. 95.

Als we spreken over kumikata, dan is het ideaal dus niet: pakking om te vernietigen, maar pakking om te leren en te groeien in harmonie. Dit kan niet voldoende worden benadrukt.

Sport randori

In het moderne judo is kumikata in randori echter een hele andere weg gegaan. Normaal gesproken gaan judoka bij hun technieken uit van basis-kumikata, dat wil zeggen: één hand aan de kraag, één hand aan de mouw. Vanuit die pakking worden alle gewone technieken ingezet, maar wordt ook elke techniek voorbereid door te voelen, te sturen, uit balans te brengen en uiteindelijk in te zetten en te werpen. Ik heb al eerder onderscheid gemaakt tussen een zachte, verkennende pakking, en een steviger pakking als de techniek is gekozen en wordt ingezet, de schepping van de techniek: tsukuru 作る. De handen als scheppingsinstrumenten… of het hele lichaam?

Kano zag echter al in het begin dat de judoka dit onderscheid niet meer maakten, en dat betekende dat zij zich gingen focussen op het ontwikkelen van spierkracht om vanuit de pakking te kunnen domineren. Vastpakken en pas loslaten na de feitelijke worp. Hij vond dit een verarming, om twee redenen:
1) Het principe van ju verdwijnt in het afvoerputje
2) De verschillende aanvalsvormen van de oorspronkelijke weg worden verengd tot één vorm.

Wat als gevolg daarvan overblijft is een arm judo, een ‘sportjudo’ wat in randori en wedstrijden alleen nog werkt met kracht en een beetje gevoel, in plaats van veelzijdig te zijn als methode van aanval en verdediging. Het competitieve element van de ‘krachtmeting’ in sportrandori betekent tevens dat de vrije oefening een gevecht wordt om te winnen. Helemaal fout volgens Kano (zie hieronder!) en het gevolg is dat Kano al rond 1918 (!) inzag dat de judoka in die tijd al slechts een klein deel van het judo beoefenden… niets is veranderd…

1) Het principe van ju

Jigoro Kano zei dus in 1918:

In de Kodokan doet iedereen randori door zijn tegenstander bij de kraag en de mouw te pakken. Dat moet je doen bij beginnelingen om hun vaardigheid te verbeteren, maar die methode is niet de uiteindelijke (the ultimate one). Als je de kraag en mouw van je tegenstander vastpakt, moet je dat extreem zacht (softly) doen, en zonder kracht (without strength). Anders kun je niet snel genoeg meer bewegen. (Kano/Otaki (uitg.): Kano Jigoro: My life and judo, Shin-jinbutsu-oraisha, p.76. Oorspronkelijk in Sakko 1927-1930.)

Dit laat al zien wat ik boven aangeef: het principe van ju moet aanwezig blijven in de pakking/randori, en… er zijn méér vormen van randori/aanvalsvormen. Daarbij past, dat hij pleit voor snelheid en beweeglijkheid.

Het voorbeeld van Shiro Saigo

Een van de grote voorbeelden van Kano was Shiro Saigo, een van de vier ´Devas´ (“godenzonen”, de bijnaam van de sleutelfiguren in de vroege Kodokan), die al in 1885 wedstrijden deed toen de tegenstanders nog allemaal jujutsuka waren. Kano zei:

Shiro Saigo was vooral een briljant beoefenaar. Maar hij was een judoka die waarschijnlijk het meest van allen geworpen werd als hij oefende. Hij was een meester in slimme ukemi en hij leerde om de technieken van zijn tegenstanders te ontwijken met lichaamsbewegingen, en zo kon hij uiteindelijk geworpen worden zonder enig probleem. Veel beoefenaars proberen hun tegenstander aan te vallen terwijl ze terughoudend zijn, bang om zelf geworpen te worden. Saigo keek daar niet naar en was in zijn gevechten dus louter aanvallend, terwijl zijn tegenstanders afgeleid bleven worden door hun verdediging. De consequentie was dat de tegenstander het voor Saigo gemakkelijker maakte om een techniek toe te passen. [Kano: An admonition to judoists who practice at dojo (1), Judo, (1936) Vol. 6, p. 4].

Kano stelt dat Saigo sterk werd omdat hij niet geobsedeerd was door winnen… en daarom werd de man soepel. Hij kon zijn lichaam totaal gebruiken om te vallen, te verdedigen maar ook aan te vallen, zonder de angst van “ik mag niet vallen of verliezen”!

Je moet oefenen met de juiste houding (correct posture) zonder je druk te maken over victorie of verslagen-worden… integendeel, als het je niet uitmaakt of je geworpen wordt en er aan denkt om de ukemi te nemen als de techniek van de tegenstander voldoende effectief is, zul je uiteindelijk bekwaam worden en niet in moeilijkheden komen. Als je erg goed wordt, zul je in staat zijn om een techniek te doen terwijl je wordt geworpen, en de technieken van je tegenstander ontwijken, en opstaan. Je zult in staat zijn om je lichaam licht en vrij te maken door deze manier van oefenen. Zo’n lichaam is een superieur lichaam, goed getraind. [Kano: The special course of randori to be arranged in the near future. Judo, (1937) Vol. 7, p.4].

Zo zien we hoe dodelijk het competitie-element is voor het begrijpen van judo als ju-do, de soepele weg – en randori zoals het bedoeld is, van inhoud verandert.

Dit alles heeft vérstrekkende gevolgen voor de kumikata. Wat ik eerder heb aangegeven, wordt nu ook door deze teksten van de stichter aangetoond (NB ik kende deze teksten toen nog niet!). Alles in onze oefeningen moet vederlicht zijn, om soepel en snel te zijn, en volledig te kunnen inspelen op wat je partner doet. Alleen dán kan kumikata en techniek beide judoka ook bij elkaar brengen en verenigen. Mooie en zachte techniek kan dan óók betekenen dat je gaat genieten van ukemi, sterker nog: je wordt pas goed in judo als je je vrijmoedig durft te laten werpen…

Wordt vervolgd… in deel 2 van dit blog over de verschillende aanvalsvormen, ofwel: het geheim van kumikata is, dat het slechts één aspect van contact tussen tori en uke is. Stay tuned!

Nage no kata (16) plezier in kata krijgen

2011-10-21T13:00:00.003+02:00

Op het Judoforum loopt een draad (13-10-2011) over ‘hoe krijgen we judoka weer aan het kata’, hoe maken we kata populair. Daarbij gaat het gewoonlijk niet over ‘hoe leren we een groene band itsutsu no kata’, maar gewoon over het nage no kata.

Een goede vraag. Want Nage no Kata wordt pas ‘populair’ als men de hevig gewenste zwarte band niet met een vrijstelling op wedstrijdpunten weet te verkrijgen. (Gelukkig wordt deze vrijstelling volgend jaar vervangen door een gedeeltelijke vrijstelling d.w.z. van de sutemi-waza.)

Kata-training zit in de marge, ik wil net niet zeggen: in het verdomhoekje. Maar wees eerlijk. In de meeste dojo IS er helemaal geen kata in de reguliere training. Kata wordt apart gedaan, voor de ‘gevorderden’ en dan kunnen de ikkyu die voor hun shodan trainen apart terugkomen. Is het dat? Moet zo het kata weer populair worden, moeten judoka er zo van leren en er plezier in krijgen?

Jigoro Kano heeft zijn judo ontworpen met kata en randori als bouwstenen, met respectievelijk kogi en mondo als de bijbehorende theorie-peilers. Kata en kogi (echte theorieles – waarom en hoe) zitten er niet vanaf het begin bij. Waarom toch?

Ik ga de komende maanden intensiever met kata verder. Niet alleen persoonlijk, nu ik in onze eigen dojo een trainingspartner daarvoor heb (hoera), maar ook met de theorie.

In de draad op het Judoforum las ik echter een paar belangrijke punten om te bedenken, en die gelden niet alleen voor kata-training.

1. Geef de judoka de ruimte!

De Kodokan-dvd standaard is sowieso al een probleem. Technieken worden niet geleerd volgens het algemene principe en op de persoon toegespitst, maar volgens het boekje gedaan. Geen spontaniteit, geen begrip, geen vrijheid. Dat stoot mensen af. Je bent wie je bent en je lichaam is gewoon gemaakt voor bepaalde manieren of niet. Dat voelt elke judoka aan en als dat niet kán in kata, dan kappen ze met kata. Natuurlijk moet iemand die geen hara kan geven als uke bij Kata Guruma of Tsurikomi Goshi gewoon buikspieroefeningen trainen, of hij nu lang of kort, dik of dun is. Maar verder… het moet wel judo blijven en je kunt een goede techniek op een miljoen verschillende manieren doen. Geef elkaar de ruimte!

2. Doe niet alles ineens!

Als judoka een goede ‘uitvoering’ op dvd zien, willen ze zelf ook meteen zo’n goede ‘uitvoering’ doen. Dat kán niet. Dat weet ik uit eigen ervaring. Ik weet best een paar dingen van de theorie, maar als je het dan zelf gaan doen, vergeet je tig procent op dat moment. Dat is normaal. Je kunt niet op alle details tegelijk letten en daarom moet je eerst de grote lijn helder hebben, het verhaal en de grootste misstappen eruit halen (of de dingen die helemaal niet wérken). Sommigen blijven zo lang hangen in tsugi ashi dat de lol om te werpen over is voor men weet wie tori en uke gaat zijn. Taigyo, een ervaren judoka uit Oregon zegt:

“een van mijn leraren gebruikt het voorbeeld van een ui pellen, laag voor laag. Laat ze eerst het algemene gevoel krijgen voor het kata voor je gaat inzoomen op de details. Laat ze het op die manier ook maar even verkeerd doen, voor je de details gaat corrigeren. Als je het in een latere fase gaat bijschaven, blijkt dat ze het doen en het ook opeens werkt…”

Begin dus bij de hoofdzaken!

3. Geef positieve kritiek!

Ook dit geldt in het algemeen bij judo onderricht. En daar lopen veel judoka op stuk, niet alleen bij kata: de mopperleraren. De eerder geciteerde Taigyo zegt:

“Iets anders dat mensen wegjaagt is als men in het begin te kritisch is. Ze krijgen het hele kata er niet eens in, omdat ze om de oren worden geslagen met zoveel kritiek en aanwijzingen, dat het lijkt als één brij van negativiteit voor hen.”

Kata-deskundige Heiko uit de US zegt daarover:

“Een van de redenen waarom mensen geen kata doen is een massa negativiteit. Komt er een student iets proberen wat hij nooit heeft gedaan, wordt hij gebombardeerd met negatief commentaar. Geen enkele kata zal perfect zijn, maar dat kun je niet snappen als je constant negatieve feedback krijgt. Je moet een hond soms ook een botje gunnen!”

Dús mopperkonten: gooi het roer om en stimuleer de judoka (en niet alleen bij het kata)!

4. Integreer kata onderricht!

Uiteindelijk wordt het met kata niks als het in de marge blijft hangen natuurlijk. Heiko zegt:

“Mensen moeten kata onderricht ervaren als onderdeel van de gewone judo training en als gewoon leermiddel. Het feit dat ze kata doen, is de helft. Ze kunnen het dan plaatsen als onderdeel van hun leerervaring. Hun kata zal beter worden omdat ze het dóen en daarom zal hun judo beter worden, wat in wisselwerking ook hun kata weer beter zal maken…”

Werk aan de winkel

Er is in heel veel dojo nog een hoop te doen. Om kata weer een plaats te geven, maar ook om het onderricht als zodanig positiever en doordachter te maken. Daarmee kunnen ze de goede judoka ook vasthouden die nu soms afknappen op een negatieve atmosfeer waarin alleen maar wild gerandoried wordt zonder veel fundament en hartelijkheid. Alles moet weer in harmonie raken, wil het judo en het kata het overleven. Denk ik…

Ukemi en toonladders

2011-10-19T13:00:00.000+02:00

Chopin

Vroeger, toen ik klein was, leerde ik piano spelen. Dat kon je op de muziekschool doen, waar de leraren aardig waren en je leuke lesmethoden kreeg. Speels leren spelen, en zo snel mogelijk een stukje van Beethoven kunnen spelen.
Mijn vader dacht daar een beetje anders over. Hij was zelf een begenadigd pianist en wist waarover hij sprak. Zijn visie was: “al die leuke muziekleraren leren je geen piano spelen, maar klooien. Piano spelen is hard werken en heel, héél veel saaie vingeroefeningen doen.”
Achteraf had hij uiteraard gelijk. Als je ooit iemand Chopin hebt zien spelen, weet je dat dit niet gaat met een beetje leuk doen, maar met heel veel gevoel voor de toetsen en dat leer je alleen door afschuwelijk veel oefenen, totdat je vingers en de toetsen van het klavier met elkaar vergroeid zijn. En dus leerde ik – net zoals hijzelf bleef doen – toonladders en eindeloos-saaie oefeningen van een Franse componist ‘Hanon’ genaamd, met alleen dit verschil dat mijn vader na een uur vingeroefeningen vloeiend Chopin en Bach speelde en ik… nou ja…

Leuke judolessen

Ik moet daar aan denken naar aanleiding van één van de comments op mijn blog over kogi en mondo in de praktijk, over de jeugdles van mijn neefje. Geen echte systematische ukemi-les. Nee. En ook geen uchi-komi drills. Toevallig sprak ik er ook over met mijn eigen sensei en ook hij ziet het probleem van de ‘leuke’ judolessen van tegenwoordig. De judolessen zijn net als die leuke pianolessen op de muziekschool. Snel met grappige boeken, zonder veel oefenen, ‘Für Elise' kunnen spelen. Net zoals veel judoka denken dat ze snel even judo kunnen leren met veel spel en ‘fun’ en dan meteen een toernooitje doen. Ja ja.

Volgens de kenners is één van de judoka die begon met 'leuk doen', ook onze eigen Anton Geesink geweest. In die tijd begon het oefenen van valbreken als zelfstandige oefening steeds meer vervangen te worden door valbreken-in-spelvorm of gewoon als onderdeel van de judo-oefening. Met uiteraard sneller resultaat en meer plezier voor de kinderen.

Liefde voor vervelende dingen?

Judo en muziek hebben wel wat gemeenschappelijk. Muziek is niet iets wat je leert genieten en beoefenen zonder passie en héél veel oefenen. Het lijkt allemaal zo gemakkelijk, maar doe het maar eens echt goed! En als je leert muziek te beoefenen, dan wordt het een levensvervulling. Het gevoel van een judoka met een partner is heerlijk, zoals ook het gevoel van een pianist op de toetsen een zaligheid is. Licht, dansend, klanken toverend, met gevoel, O ja, piano spelen is net als judo púúr gevoel – wie het doet, weet het! Een gevoel wat je alleen krijgt door toonladders, Hanon, en vreselijk veel uithoudingsvermogen en tijdsinvestering.

Judoka die echt goed judo willen leren, moeten eigenlijk beschikken over een gevoel voor vervelende dingen. Jazeker, ze moeten gaan houden van stomvervelende en saaie oefeningen. Fitnesstraining is al saai, maar wat iedereen het meeste háát, lijkt wel ukemi. Wie wil er nou graag vallen? En wie wil er de eerste maanden van zijn judoleven nou alleen maar vállen? Toch is dát wat ze bijvoorbeeld in Japan doen. Een nieuwe judoka mag daar leren zijn band te knopen en verder alleen te vallen, honderd, duizend keer. Werpen? Welnee! Eerst uke zijn, en dan snap je pas wat je als tori moet doen! Veilig vallen gaat vooraf aan veilig werpen. Ukemi-oefeningen en uchi komi zijn het meest saaie wat er is. Het zijn de toonladders van het judo. En toch… wie een goede judoka wil zijn, moet er doorheen. Elke les opnieuw. Eerst vallen, dan werpen. Eerst toonladders, dan Chopin.

Waarom doen we het niet?

Ik geloof (net als mijn sensei) dat er morgen geen judoka in onze sportschool meer over zijn als we écht zouden gaan judoën zoals het zou moeten. En zeker niet bij de jeugd. Dat is dus een probleem. We maken het leuk, we houden het leuk. Banden, slippen, diploma's, wedstrijdjes, medailles - het is net als de stapjes van 'Mijn eerste pianoboek', mijn tweede, mijn derde, etc...
Dus leuke spelletjes doen. Aan een lege mat heb je ook niets, denken de meeste sportschoolhouders. Maar het is op de lange termijn een weg van middelmatigheid.

Zelfs een gerespecteerd Duits judoka zegt:

Ik heb persoonlijk de laatste jaren geleerd, dat de zeer traditionele weg die ik zelf gegaan ben, niet meer past bij de tegenwoordige tijd en de verwachtingen van de kinderen en jeugdigen. En dat het in de vorm die ik heb beleefd, ook niet nodig is. Maar ik heb ook ingezien, dat men voor een deel het kind met het badwater heeft weggegooid. Iets meer klassieke ukemi-training en iets meer zorgvuldigheid bij het aanleren, zou velen helpen om beter en sneller judo te leren dan nu vaak het geval is. (Tutor, DasJudoforum.de, 14-10-11)

Tsja… zo gaat het dus. Het is niet goed, maar het komt niet meer terug. We willen het samen niet meer. Het hedendaagse judo zal geen meesters meer voortbrengen, zei Okano al eerder (kijk bij de labels voor het interview). Meesterschap willen we niet meer, we willen plezier maken.

Hoeveel piano’s staan er dus in Nederlandse huizen voor de sier, of worden matig bespeeld? Hoeveel procent van de piano’s zullen ooit de klanken van Chopin voortbrengen?
Het is misschien wel het lot van alles wat topklasse is: velen zijn geroepen, maar weinigen uitverkoren.

Hoe dat komt? Misschien omdat we te gemakzuchtig, te oppervlakkig zijn? En te weinig gedisciplineerd en te zwak van wil...

Kiotsuke ! 気を付け

2011-10-16T00:00:00.062+02:00

Er zijn nog steeds dojo waar men echt aandacht heeft voor de ceremonies en dojo-etiquette. Helaas lijkt het allemaal wel op zijn retour. Veel sportscholen en judoclubs beschikken niet (meer) over een eigen dojo, en men is al blij als men voorafgaand aan de les de matten in de zaal heeft liggen. Moderne sportcomplexen hebben wel eens een vaste dojo die door een vereniging kan worden gebruikt of gehuurd, maar dan heb je hooguit matten en een spiegelwand, maar geen portretten van de stichter of scrolls met de kalligrafieën met judo principes. En de mat is dan een soort sportvloer voor judo, aikido, maar ook aerobics, boksen, of andere sporten. Wat soms te zien is…
Buigen voor de mat als je de dojo betreedt? Wie doet dat? Ik ben in mijn club geloof ik bijna de enige… maar wat zou je ook buigen voor een mat die bijna - sorry - een soort 'hoer' is voor alles wat niet de 'weg' is...?

Hetzelfde geldt voor de begroetingsceremonie. De meesten kijken alle kanten op, praten door elkaar heen, en dan even een seconde geconcentreerd als de hoogst gegradueerde ‘senseeei’ roept en iedereen buigt en bromt ‘ni reeeei’. Dat is het althans bij ons. Fijne club, maar ik vind het ceremonieel mager… ik ben zelf meer dan eens degene die de ceremonie van onze les mag leiden. Ik zou zo graag nog wat toevoegen...! Zoals:

Mokuso

Op 1 december 2009 schreef ik al een blog over Mokusō 黙想 , vertaald: meditatie, contemplatie. Moku 黙 = zwijgen, stil zijn. So 想 = denken, concentreren. Wie mijn blogs volgt, kan zien, dat ook in dit kanji de basis bestaat uit de radicaal ‘shin’心, wat het hart, het gevoel betekent.

Het zou goed zijn als men in de dojo weer aanleerde dat het écht goed is om even de muiltjes dicht te houden en in zijn hart te keren: stil zijn, concentreren op waar we mee bezig zijn.

Kiotsuke

Daarnaast wordt ook nogal eens een ander Japans commando gebruikt: Kiotsuke. Dat kan klinken als een oproep om inderdaad de muiltjes te sluiten en heel veel mensen vertalen het met ‘attentie’.

Kiotsuke (気を付け) bestaat in de basis uit twee kanji ki 気 and tsuke 付 en die betekenen: ki = 'geest(en)' (enkelvoud/meervoud?) ; 付 = tsuke, en dat betekent: “blijven bij, je geven aan, je wenden tot, je hechten aan, je verenigen met.”
Om het moeilijk te maken, wordt het kanji 付 in het Japanse overigs zelden uitgesproken met ‘tsuke’ van het werkwoord ‘tsukeru’, maar bijna altijd met ‘fu’, zoals in het mooie woord 付和 fuwa: “iemand volgen in totale overgave”. Grappig is de combinatie waarin wel ‘tsuke’ wordt gezegd: uketsuke 受付, wat inderdaad het kanji voor onze ‘uke’ (受) bevat, en wat in samenstelling betekent: “het aannemen van een bestelling, het ontvangen, en ook: de receptie, de portier van een instelling” of zo.

Plat vertaald betekent kiotsuke dan ook letterlijk: wend je tot je geest, geef je aan je geest. Ofwel: attentie, concentratie.

Wat is dan het verschil met mokuso eigenlijk nog? Beide woorden iets van: treed in je binnenste, concentreer je, in gewoon Nederlands: ‘even mond dicht'?

Verbind de geesten

Ik voel daarom veel voor de uitleg die mijn judovriend Waki begin dit jaar gegeven heeft:

“Kiotsuke (気を付け) wordt in deze context meestal vertaald met "attentie", maar het heeft ook een diepere betekenis die vrijwel de meeste judoka niet kennen, namelijk: verbind de geesten.

Dit klinkt misschien als een spreuk die je in een gelukskoekje zou kunnen aantreffen; ik moet toegeven dat het wel mysterieus klinkt. Maar eigenlijk gaat Kiotsuke heel goed samen met de judo idealen Seiryoku Zenyo en Jita Kyoei. Ga maar na: Met 'verbind de geesten' wordt bedoeld dat de judoka onderling als één moeten gaan functioneren. Samen werken aan technieken, samen uitwerken wat de beste manier is om technieken toe te passen. Met andere woorden: Jita Kyoei.

Daarnaast wordt vaak gedacht, als deze leus al überhaupt gebruikt wordt, dat Kiotsuke alleen geldt tijdens de ceremonies. Maar voor degene die de échte betekenis kent en begrijpt, geldt Kiotsuke overal. Of je nu thuis zit met familie, of judo traint in een dojo. Ik vind dat Kiotsuke net zo belangrijk is voor het judo als Seiryoku Zenyo en Jita Kyoei.”

Ik ben het daar roerend mee eens. Maar Waki staat niet alleen in deze uitleg, al waren de haantjes op het Judoforum er als de kippen bij om de geestelijke betekenis de grond in te boren toen het daar ter discussie kwam. Soms zijn judoka zó oppervlakkig...!

Verdiepen van het begrip

Judoka kunnen soms wat leren van andere martial arts, en wat de betekenis van ‘verbind de geesten’ betreft, is er een kempo-studie van dr. William Durban “Kiotsuke: Attention, Join Spirits” waarvan ik een deel hier vertaal:

Als studenten worden opgeroepen tot attentie, moet de nadruk liggen op bewustzijn (awareness), wat begint met hun lichamen. Als in Kiyojute Ryu Kempo Bugei scholen de oproep Kiotsuke wordt gegeven, volgen de studenten de leraar door hun voeten bij elkaar te brengen en hun vuisten voor hen op het niveau van ‘Itten’, in één punt recht vooruit. Hun ogen zijn gefocust, strak voorwaarts, niet naar iets speciaals kijkend, maar proberend om zich bewust te zijn van alle niveaus van wat ze zien. … Maar het bewustzijn van Kiotsuke gaat verder dan alleen het bewustzijn van je lichamelijke positie.

Het bewustzijn moet ook uitgaan naar de andere studenten en de leraren. Ki betekent ´geest´. Het verwijst naar iemands persoonlijke geest, de geest van het leven, en de Universele Geest. Tsuke betekent: verenig je of hecht je. Zo bezien betekent de opdracht Kiotsuke voor alle mensen in de dojo: 'verenig je geesten', de een met de ander en met de Universele Geest. Het mooie van de opdracht is, dat het een open statement is die iedereen de kans geeft om te antwoorden overeenkomstig hun eigen gevoelens en godsdienstige overtuigingen. In veel Kiyojute Ryu Kempo Bugei Dojo, zijn er meer verschillende geloofsopvattingen. Op sommige trainingsmomenten zijn er katholieken, protestanten, boeddhisten, hindoes, Sikhs en moslims – allemaal samen om te trainen. Op het moment dat de opdracht Kiotsuke klinkt, zetten allen hun verschillen aan de kant en nemen deel aan de broederschap van de Kempo training. Zo zou het moeten zijn in alle dojo. Studenten zouden verenigd moeten worden in de eenheid van een gemeenschappelijke geestelijke kracht, toegewijd aan leren en groeien door de training. Als dit wordt gedaan, zullen alle studenten sneller en diepzinniger leren. De leraren zullen hun eigen kennis verdiepen omdat ze niet alleen hun eigen intellect gebruikten om de studenten te onderrichten, maar ook hun geesten. De nabijheid ten opzichte van de studenten zal vooral vruchtbaar zijn voor de leraar als een diepe band van liefde hen verenigt in een verbond van fysieke, mentale en geestelijke groei.

Deze eenheid van geest is ook belangrijk bij de training voor serieuze zelfverdediging waarbij de studenten groeien in het begrip van universele principes van vechten. Bijvoorbeeld, het principe van ‘gentleness’ wordt ook wel ‘Juho’ genoemd, en is een zeer belangrijk gevechtsprincipe wanneer men een grotere tegenstander heeft. Het principe van Ju is fundamenteel: ‘duw als men trekt, trek als men duwt’. (…) Dat gevoel bij de waarneming komt door de eenheid van geest bij degenen die werkelijk Kiotsuke praktiseren, vanaf het begin van de les.
Een goede leraar kan altijd zeggen wanneer een student in de geest verenigd is tijdens de les, door de manier waarop hij/zij omgaat met de partners. Soms kan een leraar iemand opmerken met wie niemand schijnt te willen werken. Als hij dan goed oplet, zal hij over het algemeen zien dat deze niet deelneemt aan de geestelijke eenheid van de anderen in de klas. Die persoon heeft vaak een ‘chip’ op zijn schouder en is onbenaderbaar. Als twee mensen samenwerken in harmonie, helpt het hen beiden om sneller te leren omdat zij eindigen met elkaar te helpen door de bewegingen en technieken. (…) Als Kiotsuke echt wordt gevolgd, en een geestelijke eenheid ontstaat, zijn studenten open om te leren, en worden de leraren enthousiast om te onderrichten. (…)

Als vandaag de dag alle verschillende leraren van de gevechtskunsten hun scholen tot aandacht oproepen, is het te hopen dat zij en hun studenten zich zullen verenigen in de geest, om betere mensen te worden, ontwikkeling in zelfverdediging, lichamelijke fitheid, geestelijke oplettendheid, en spirituele verlichting. Dit alles vraagt een echte liefde van zowel de leraren en studenten voor elkaar en de kunst.

... en dus de harmonie van de geesten

Hier kan ik alleen maar 100% mee instemmen. Het is triest dat in de judowereld zo weinig aandacht is voor deze diepe lagen van ons dojo-leven. Maar goed, beter bij andere gevechtskunsten en -wegen iets leren, dan stilstaan.
Deze harmonie van de geesten (wa 和 – ki 気) is iets om na te streven, in de dojo, en altijd. Het maakt van judoka échte vrienden, en open naar alle mensen die je dagelijks mag ontmoeten. Ik streef deze eenheid en harmonie volledig na. Kiotsuke!

Over balans gesproken

2011-10-13T00:00:00.004+02:00

Een Arabische jongeman mist zijn onderbenen en voeten. En op zijn 'stompen' lóópt hij niet alleen, maar geeft hij ook een vechtsportdemo.

Wat mij boeit is, hoe deze man zonder de steun van zijn voeten zo perfect balans weet te houden! Wat knap... zijn zwaartepunt ligt heel anders dan bij mensen die de volle lichaamslengte hebben. Waar is zijn hara? Gewoon net onder de navel? Dan is het bovenlichaam topzwaar en hoe dan goede technieken doen? Dát vraagt training!

Bovendien... wij hebben onze voeten zó nodig voor onze balans. Als onze grote teen geblesseerd is, kunnen we al bijna niet lopen. Probeer maar eens te lopen op 'ministelten' die je voeten vijf centimeter van de grond tillen. Wij kunnen dan geen judo doen. Mijn mond valt dus open als ik dit zie:

Hoe deze man er in slaagt om ondanks zijn gemis aan balans op de voeten toch een soort de ashi barai te maken (1:52) en een zeer effectieve seoi nage met idioot hoge nekpakking (1:59), een vliegende ippon seoi nage (2:22) en zelfs een heuse ura nage (2:25) is spectaculair. Vooral die ura nage is helemaal perfect judo! Gemakkelijk om onder uke's hara te duiken als je zo 'klein' bent, maar kijk maar in slow motion... uke geeft alle energie bij zijn aanstormende beweging en de kleine tori neemt het helemaal over. Hmmm...

De uitdaging van G-judo/Special Needs is, om te zien wat een mens nog wél kan. Q.E.D.!

Leren van je randori

2011-10-11T17:00:00.011+02:00

Het is heerlijk om weer op de mat te staan en gewoon je zelfvertrouwen terug te vinden na een moeilijke periode met lichamelijke kwalen en ongemakken. Heerlijk om gewoon ukemi te nemen, zoals ik het zo graag doe. Voorzichtig blijven en tegelijk vrij zijn. Hmmm... ik verheug me al weer op vanavond, want dan is het weer judo-avond!

De laatste weken heb ik verschillende soorten randori gedaan. Eén sessie is me erg bijgebleven, die met een sterke en jonge wedstrijdjudoka van onze club. Het was erg fijn, moet ik zeggen, want het geeft even de gelegenheid voor deze oude man om zijn krachten te testen en staande te blijven. (Meer dan dat zelfs...) Leuk om zo te doen, en aangezien betreffende judoka een aardige kerel is die zijn judo kent, zal ik ook in de toekomst geen enkele randori met hem weigeren. Toch las ik ook afgelopen week deze wijze woorden van Neil Ohlenkamp:

Randori is moeilijk voor ons allemaal. De perfecte ippon zonder veel krachtsinspanning is al zeldzaam als je werkt met judoka die sterk zijn en van gelijk niveau, maar helemaal als ze meer vaardigheden hebben. Alleen als je de beste van de klas bent, kun je misschien gemakkelijker succesvol werpen. Toch kun je daar alleen komen, als je oefent met meer ervaren mensen en aandacht hebt voor je fouten, je zwakheden en je timing. Als je na iedere sessie evalueert wat je zou kunnen verbeteren en ze dan met toewijding oefent… het is een lang proces omdat er zoveel kansen zijn om een worp te laten mislukken.
Eén ding dat kan helpen, is de weerstand (resistance) in randori te verminderen tot het punt waarbij jij en je partner elkaar gemakkelijker kunnen werpen. Dat geeft je de kans om een worp ook eens af te maken en dat is één van de dingen die je nodig hebt om vooruitgang te maken. Als je nooit eens echt kunt werpen… misschien zijn jij en je partner dan niet echt bezig om samen te werken om elkaar te helpen om te leren… (JF 8-10-11)

Het is de vraag wat wij – ik en de jonge wedstrijdjudoka – beiden leren als we elke week alleen maar wedstrijdgericht randori zouden doen. Want eerlijk is eerlijk: ik kán dat wel, maar is het nou zo leerzaam, tenzij voor je conditie en je gevoel voor balans? Nee. Ga ik wedstrijden doen? Um Himmels Willen, Nein! Ben je echt aan het werpen? Nee, het is zoals altijd: een paar techniekjes, de rest láát je wel. Is het echt een vrije oefening? Nee, je staat beperkt te doen.

Misschien zou het juist bij deze gevorderde judoka interessant kunnen zijn om af te spreken, het niveau van spierkracht eens op de helft te zetten bij het gevecht om de pakking, en als een van beiden inzet (en inzetten is dan niet zo’n halve beenworp!) ook slechts lichte weerstand te bieden. We zijn toch niet bang van een beetje ukemi? En dan ook doorgaan in (korte) grondcontrole om zo ook beiden te leren hoe je dat doet in een ‘levensecht’ gevecht? Ik ben er zeker van dat ik nog veel te leren heb, maar die andere jongeman ook! En dat kunnen we alleen ontdekken als we elkaar ook laten werpen en dan zien waar we onze misstappen maken (letterlijk of figuurlijk). Elkaar kansen geven, zonder ze cadeau te geven. Uke zijn zonder mee te springen en tegelijk mee te geven.

Uiteindelijk kun je met een trainingspartner alles afspreken wat je wilt. Je wint allebei het meest als je leert. Soms win je dan meer als je allebei tien keer keihard op je rug landt in een grondcontrole. Pas dan leer je waar je verdediging zwak was, waar je krachtenverdeling mislukte, waar je voeten verkeerd stonden, waar je handen waren waar ze niet moesten zijn, waar je nét iets te laat was, kortom: wat je echt waard bent op de mat zonder de dekmantel van je sterke armen en benen…

Trainingsmethoden (4) Shugyo 修業

2011-10-09T00:00:00.013+02:00

Adem in: intentie
Adem uit: intensiteit
Train in de diepte
Shugyo

Shugyo is extreme keiko/training. Dieptetraning. Dat wil niet zeggen, wat veel judoka daaronder verstaan: zo diep gaan dat je komt op het punt dat je moet overgeven van uitputting en uitdroging. Dat is eigenlijk een combinatie van lichamelijke afmatting en mentale onoplettendheid, waarvan je alleen kunt zeggen: je bent niet goed wijs. Op die weg vind je alleen matige techniek en lichamelijke blessures. Training moet altijd intens zijn, geconcentreerd, met een ontspannen lichaam en een kalme geest, heel diep in eenheid raken met jezelf.

Shugyo ( 修業 ) is uiteraard een Japans woord dat bestaat uit twee kanji. Shu 修, betekent: jezelf verbeteren, beheersen, leren, cultiveren. Gyo 業, betekent: roeping, bezigheid, werk, maar ook Go : karma. Het kanji wordt ook uitgesproken als waza maar mag niet verward worden met 技 wat we onder judo-waza verstaan, bijv. 立技 tachi-waza.

Daarmee is echter wel duidelijk dat de gewone vertaling met ‘studie’ ontoereikend is, shugyo betekent meer iets van werken aan verbetering, een roeping en activiteit om tot perfectie te komen. Dat is meer dan alleen een tijdelijke activiteit, dat is een trainingsmethode die het leven omvat.

-- Intentie: doelgericht met aandacht, gefocust op een einddoel
-- Intensiteit: vastbeslotenheid; concentratie; er totaal voor gaan

Intentie en intensiteit is altijd bewust en behelst alles: geest en lichaam. Shugyo is een discipline voor alle gevechtskunsten en ‘do´ als zelfdiscipline, zelf-onderzoek, zelf-ontdekking en voortdurende zelf-correctie op een weg naar perfectie en volmaaktheid in alles.

Enkele voorbeelden…

De beroemde "vader van modern karate-do", Gichin Funakoshi stond er om bekend dat hij buiten ging trainen, om het voordeel te hebben van de storm voor zijn training. Je moet weten, dat stormen zeer hevig kunnen zijn rond zijn thuis, het eiland Okinawa. Men zegt dat hij een tatami mat vastpakte om weerstand te creëren terwijl hij in vliegende storm op het dak ging staan, om zo te testen of zijn staande posities wel sterk genoeg waren. De betekenis van dit verhaal voor de discussie over shugyo is niet om te vertellen hoe excentriek Funakoshi was en zijn voorliefde om te trainen bij extreem weer, maar wel omdat het goed illustreert hoe vastbesloten hij was om onder elke omstandigheid de ware natuur van zijn studie te begrijpen, de weg van karate in dit geval.

Chito-Ryu-Karate-stichter Tsuyoshi Chitose, kreeg van zijn eerste leraar, Arakaki, de opdracht om dezelfde kata (standaard routine van karate technieken), Seisan , zeven jaar lang onafgebroken te studeren alvorens een andere te mogen leren. Degenen die niet bekend zijn met shugyo zullen ongetwijfeld onder de indruk zijn door de diepe toewijding en concentratie van Chitose… hou daarbij even in de gaten dat Chitose, Funakoshi en al die legenden van de gevechtskunsten in feite niet zo bijzonder waren. Integendeel, allen waren gewone mensen, net zoals ieder ander in alle aspecten, uitgezonderd speciale omstandigheden, zoals taal, nationaliteit etc. Wat zou betekenen dat ieder ander persoon dit zelfde zou kunnen doen. Inderdaad, met de juiste ‘mindset’ kan iedereen hun daden herhalen en navolgen. Eigenlijk is het enige wat deze ‘grootheid’ van de massa onderscheidt, het feit dat ze hard hebben gewerkt én het onverwoestbare geloof dat ze hun doel zouden bereiken. Belangrijk is hierbij, dat men niet moet focussen op glorieuze prestaties, met het risico ze te verafgoden, met als gevolg dat iedereen die niet voldoet aan het ideaal tekort wordt gedaan – we zijn immers allemaal stervelingen. Het is belangrijker om de wil te hebben deze meesters na te volgen, ze proberen te begrijpen, hoe ze hun grootheid bereikten, en dat is zonder uitzondering door shugyo.

Jigoro Kano en shugyo

De voorbeelden van Funakoshi en Chitose laten een fysieke manifestatie van shugyo zien. Wat is de relevantie van shugyo voor de intellectuele en geestelijke dimensies van onze psyche? Daar kunnen we een voorbeeld nemen aan Jigoro Kano. Kano, een levenslang opvoeder, was ten diepste vertrouwd met het taalgebruik van Bunbu Ryoudo ( 文武両道 ), Culture and Martial Power, Both Ways Together . Deze uitdrukking belicht het ideaal van een harmonie tussen intellect en kracht, wat impliceert dat de afwezigheid van het ene, het andere onmogelijk maakt. Kano geeft veel voorbeelden van deze intellectuele shugyo in woord en daad. De inwonende studenten, Uchi Deshi ( 内弟子 ) van Kano waren verplicht om dezelfde tijd aan het bestuderen van boeken te besteden (filosofie, politieke wetenschappen, economie en psychologie) als die aan de lichamelijke training werd besteed. Talrijke voorbeelden van de bunbu relatie, worden duidelijk als je kijkt naar waar de grote meesters nog meer in uitblonken. Chitose was arts, terwijl Kano en Funakoshi hoog aangeschreven professoren waren. De grootste zwaardvechter van Japan, Miyamoto Musashi, blonk uit in kunst en poëzie. Je ziet daar een patroon.
Na lange dagen werken, zag men Kano zelf vaak nachten lang studeren. Kano zei: "We moeten niet specialiseren in een soort training zonder te bedenken waar die training voor bedoeld is. " (Trevor Leggett, The Spirit of Budo Old Traditions for Present-day Life p.110) Deze gedachtegang is een bevestiging van het Confucianistische gezegde "De echte man is niet slechts een werktuig. " Het is duidelijk dat de karateka en budoka die nalaten hun intellect te ontwikkelen en de capaciteit om na te denken, zichzelf overleveren aan een spel van mimiek, alleen in staat te reproduceren wat hen is verteld, zonder te begrijpen of wat ze hebben geleerd wel waar is. Je lessen beperken tot de dojo is hevig nadelig voor je eigen leven, zoals Kano benadrukt "Zoek de toepassing van judo op je leven en praktiseer niet alleen op de mat." (ibid. p. 118)

Misschien is wel het beste voorbeeld van iemand die spiritueel shugyo beleefde en de voordelen van een leven op zoek naar het goede daarvan, de stichter van het aikido, Morihei Ueshiba. … Ueshiba wijdde zichzelf gelijkelijk toe aan de studie van het lichamelijke, intellectuele en spirituele. Als je wil begrijpen wat de band is tussen spiritualiteit, shugyo en de gevechtskunst, hoef je alleen maar te kijken naar Ueshiba's meest herhaalde aansporing, "Aikido is de studie van de geest! Het goddelijke kent geen grenzen." (John Stevens, Three Budo Masters, p.136.) Vanwege een inherente gevoeligheid en complexiteit van het onderwerp, is spiritualiteit misschien wel het moeilijkste aspect van shugyo…

Overal trainen

De term shugyo impliceert dat er geen vastgestelde trainingstijd is, dat een flexibele geest altijd oefent en overal mogelijkheden ziet om te trainen, in alles, in wezen dat het hele leven kan worden beschouwd als één grote kans om te studeren en te oefenen. Daaruit volgt dat het leven een serie van kansen is om alles wat is bestudeerd en geoefend, ook toe te passen, in alle dingen die er zijn, en dat shugyo het mechanisme is waardoor al die kansen worden benut. Misschien is het juist daarom dat we zeggen dat wie dit doet, de weg/do zal zien in alles wat hij doet…
De ultieme vraag, "Wat is shugyo?" lijkt tot onze teleurstelling meer vragen dan antwoorden op te roepen. Iedere poging om tot één betekenis te komen, is vergeefs, aangezien het concept van nature volledig subjectief is. Het zit in ieders persoon, en elke definitie is in ieder geval niet compleet als niet wordt vastgehouden aan grote lichamelijke, intellectuele en spirituele rigorositeit, gepaard aan een resolute gevoel van volharding.” Craig Cox - Tasseikan dojo, Oatley, NSW, Australia, 2004

Dit is wat judo zou moeten zijn

Op deze manier wordt de training exact wat judo beoogt te zijn. Een opvoeding op alle aspecten van het menszijn. Met de innerlijke deugden die we eerder deze zomer behandelden in het kader van de blogs over de Chinese krijgsmoraal: wil en wilskracht, moed en volharding.

Mij bevalt het woord ‘roeping’ en ‘dieptetraining’ wel. Weg met de oppervlakkigheid, weg met de vrijblijvendheid. Wie judo beoefent, gaat een weg van het leven. Je bent begonnen, je kunt niet meer stoppen. Het is een deel van het leven, het wordt je leven. Geen enkel deel van je leven kan er van worden losgemaakt. Wie écht wil leven, doet dat met een vaste intentie en grote intensiteit.

Lesson not just karate only, lesson for whole life. Whole life have a balance, everything be better. Understand?
Mr Miyagi, The Karate Kid (1984)

Judo drama

2011-10-08T09:00:00.013+02:00

Eén miljoen Yen is de boete die een Japanse judoleraar moet betalen, voor het uit de hand gelopen ukemi onderricht aan een zesjarige jongen (!) in een private judoschool in Osaka. Aldus de berichten in de internationale media.

Volgens het bericht gooide de 36-jarige 'leraar' het kind zo vaak (en kennelijk zo hard) dat het kind uiteindelijk hersenbeschadiging opliep en stierf...

Uiteraard weet ik niet meer dan wat de media brengen, maar het lijkt er op, dat dít nu precies het gedrag was wat Jigoro Kano probeerde uit te bannen toen hij het judo introduceerde. Dit militaire, leren-door-eindeloos te repeteren zonder je verstand erbij te gebruiken, was zo ongeveer wat in de oude jujutsu scholen bestond.

Nu kunnen we uiteraard denken 'dit is Japan zoiets gebeurt bij ons niet'.
Pas op! Wij zijn weliswaar o zo zuinig op kleine kinderen en bij ons worden kinderen min of meer gepamperd zo van 'wee degene die aan mijn kind komt' en dat verder geen weldenkend judoleraar een kind van zes honderd keer keihard zal gooien, is duidelijk.
Maar ik hoor aan de andere kant net iets te vaak mensen die in de competitiewereld zitten, zeggen dat judoka keihard moeten zijn. Er wordt in ons land goed op de hersenen gelet en de veiligheid staat hoog in het vaandel, maar onder invloed van de hardere gevechtssporten, hebben we in bijna iedere dojo wel een jongen die géén echte judo-mentaliteit heeft in de zin van 'zachtheid' en 'rekening houden met de ander' in diens fysieke toestand. Ik ken een succesvol wedstrijdjudoka waarmee andere jongeren niet graag randori doen, "want hij schopt je helemaal kapot" en daar komt de grens in zicht...

Dit soort horrorverhalen laten zien, dat 'jû' en 'dô' nog steeds dingen zijn waarvan we ons bewust moeten zijn. Niet overdreven krachtig willen doen. Altijd het welzijn en de gezondheid van een ander op de eerste plaats. Zeker iets om ook in onze dagen nog steeds waakzaam op te zijn.

Persoonlijk ben ik daarnaast verbaasd dat deze 'leraar' daarmee zo wegkomt in Japan. In Nederland zou dit (waarschijnlijk) niet met een boete worden afgedaan, maar gelden als 'dood door schuld' (WvS 307) en daarop staat ten hoogste twee jaar gevangenisstraf. Zeker in de situatie dat het hier om een zesjarig kind gaat, zou hij die maximumstraf in Nederland mogelijk best krijgen... en ik vind dat zéker een judoleraar zich bewust zou moeten zijn van veiligheid en jita kyoei. Altijd!

Antwoord op het raadsel: hikite...

2011-10-06T00:00:00.020+02:00

Twee weken geleden had ik het blog "onze grootste zwakte" over een jongen die zijn linkerarm miste en toch één worp heel goed kon doen, waarmee hij toernooien kon winnen. Geen basis-kumikata mogelijk en tóch effectief judo. De koetjesreep voor degene die het juiste antwoord kon geven.

De winnaar was mijn eigen sensei, Eddie. Hij wist het meteen, hoefde er niet langer over na te denken dan het snappen van de vraag. Ervaring... met G-judoka. Wat niet wil zeggen dat alle andere antwoorden, zoals dat van Jacob in de comments, niet zouden kloppen, er zijn wel zeker meerdere mogelijkheden.

Maar de linkse ippon seoi nage die Eddie inbracht, klinkt voor mij erg plausibel. In ieder geval moet het gaan over een schouderworp, want daar heb je in principe genoeg aan de trekkende arm (hikite) en de juiste tai sabaki om je schouders onder uke te draaien...

Dit is de logica van het judo ten voeten uit, en uit het voorbeeld blijkt ook het belang van de hikite beweging (van 引く: hiku = trekken, en 手: te = hand). Bij kata guruma en seoi nage is het in principe heel goed mogelijk om de techiek te doen met één hand, de trekkende. De andere hand is bij deze worpen alleen nodog om uke een beetje netjes op de schouder te controleren, maar wie het goed doet, kán zonder. Vandaar ook dat de verwijten tegen de IJF bij de laatste regelwijzigingen, alsof men kata guruma nu zou hebben afgeschaft omdat men de benen niet mag grijpen, onzin zijn. Je kúnt het been grijpen, maar het hóeft helemaal niet, als je maar perfect kunt trekken. Ik heb het zelf ondervonden en gedaan, het werkt gewoon! Misschien in shiai alleen als je héél bedreven bent, maar ja, daar train je voor...

Toevallig zag ik zaterdag jl. in de jeugdles van mijn neefje (zie het blog van gisteren) dat deze leraar dit exact zo demonstreerde bij zijn uitleg, een variatie van ippon seoi nage vanuit 'kikkerstand'. Kijk goed naar de foto hieronder (helaas wat vaag, inzoomen met een iphone is niet alles...) en let op de los hangende rechterhand. Deze jongen vlóóg hoor, zonder tori's rechterarm te gebruiken. Ja, ook deze leraar kende het belang van hikite en dat legde hij zó uit. Ik dacht op dat moment aan het raadseltje van de G-judoka zonder linkerarm. Hmmm...

Kogi en mondo in de praktijk

2011-10-05T00:00:00.025+02:00

Afgelopen zaterdag zat ik mitori geiko te doen in Waalre, waar mijn jongste neefje van zeven de judodraad weer oppakte waar hij gebleven was: met een gele slip aan zijn witte band. Het manneke had er zich de hele week op verheugd en uiteraard moet de grote judo-oom dan komen kijken.

Hmmm... ik heb de leraar na de les een compliment gemaakt dat hij de kinderen weet te boeien met een onvervalst lesje Kodokan judo. Ik ben erg tevreden over onze eigen sportschool in Helmond, maar gelukkig is er op andere plaatsen ook goed judo.

Met onvervalst Kodokan judo bedoel ik, dat er na de warming up een duidelijk en doordacht lesprogramma volgde, waarbij de leraar het vraag-en-antwoordspel helemaal toepaste. Kogi en mondo in de praktijk. De technieken worden nog een beetje aangeduid met de kindertermen als 'spierballenworp', maar de Japanse namen wordt bij alles geleerd. Nota bene: het oudste kind was negen. Bij alles wordt uitgebreid verteld waaróm dingen werken of ook niet. Met foefjes om ze te leren snappen waar het ook níet om gaat. Bijvoorbeeld: op een gegeven moment moesten de kinderen allemaal een andere judoka vastpakken in een ura nage-achtige tilpakking. Wat uiteraard alleen bij enigszins gelijk gewicht werkte. Och arme, mijn kleine neefje zuchtte en steunde, als de kleinste en jongste... Daarna de vraag: "bij welke worpen moeten jullie de andere judoka nou tillen?" Je hoorde de hersenen kraken. De enige die het snapte was een wat oudere nikyu-judoka die erbij was als uke/assistent, en die er alles aan deed om met gebaren de kleintjes het goede antwoord te laten geven - vergeefs overigens.

Het vraag-en-antwoordspel wat volgde, was een uitleg waarom het bij judoworpen niet aankomt op tilkracht, maar beweging en balansverstoring, waarop een kleintje het moest demonstreren bij een grotere.

Wat mij positief verbaasde was de tijd die deze leraar besteedde aan theorieles. Alle kinderen in seiza aan de matrand, en luisteren en vragen stellen of beantwoorden. Zelf leren nadenken en snappen en dan gaan judoën. Opvallend véél theorie-tijd. Dat zoiets kán, prima! Het moet gezegd worden dat je aan de kopjes wel kan zien dat Waalre een braaf dorp is met gemiddeld meer academici per vierkante kilometer dan Helmond. Daar wordt thuis misschien ook meer kogi en mondo gedaan aan de ontbijttafel. Kan zijn. Maar het was voor mij alleraardigst om te zien dat het in ons land in de praktijk wél blijkt te werken. Judo voor kinderen met een degelijk theoretisch fundament. Het enige wat ik miste, was een systematische les ukemi. Hmmm... maar dat is misschien volgende week wel een onderdeel.
Leerzaam dus, voor mijn neefje en voor mij.

Trainingsmethoden (3) Hitori Geiko 独り稽古

2011-10-02T00:00:00.005+02:00

Kun je judo in je eentje doen? Op het judoforum zijn daarover al heel wat discussies gevoerd. Basisgedachte is, dat je voor judo altijd twee personen nodig hebt. Judo is nooit ‘solo-training’. Je kunt jezelf niet werpen, althans… ik heb wel vaker judoka door de lucht zien vliegen als ze zichzelf ‘wierpen’ als ukemi-oefening, maar ja… is dat judo?

Principieel is judo voor mij altijd partnerschap, een band met de ander. Dus nooit solo. Maar ja, zelfs de meest zachtmoedige 'dô' kent het begrip Hitori Geiko, dus wat moet ik dan zeggen?

Vanuit het Japans

Ik herhaal nog een keer dat het kanji 独り (hitori) niets te maken heeft met 見取 (mitori) of het bekende woord 取 (tori). Het is tricky om het Japans te verstaan vanuit de rômaji, de klanken omgezet in westers schrift. 独り (hitori) is een apart woord, en zonder de Japanse toevoeging り op het authentieke kanji, spreekt men 独 uit als ‘doku’ en het betekent hoe dan ook gewoon ‘solo’, ‘alleen’.

Toch kennen de Japanse 道/dô’ allemaal hitori geiko als systematische trainingsmethode. Waarbij opgemerkt moet worden dat wederom het aikido de sterkste nadruk legt op deze naamgeving. Judoka op het judoforum hebben er nooit een woord over gezegd, maar de inhoud is wél bekend. Hoewel?

Toch is het interessant genoeg om op dit blog een poging te wagen om de solo-training een plaats te geven in het judo, en het gewoon – zoals het hoort – de Japanse naam te geven. Terug naar de basis.

Twee soorten training

Ik zou bij hitori geiko het onderscheid willen maken tussen de twee trainingselementen die een judoka altijd al kan trainen: fysieke en mentale training.

Fysieke training

Uiteraard kun je – behalve fitness met apparaten en conditietraining – ook heel gerichte judo-oefeningen alleen trainen, elke dag. Als je een mat en ruimte hebt, kun je ukemi doen, zoveel je wilt. Zonder die ruimte, kun je overal waar je bent tai sabaki maken, zowel die van judo als die van aikido (tenkan), beide oefeningen zijn even nuttig. Verder kun je eindeloos ippon seoi nage trainen met een rubberen band of een doorgeknipte fiets-binnenband aan een paal of verwarmingsbuis, en op de grond van je (slaap)-kamer heen een weer kruipen in ebi. Opdrukken, sit-ups, alles kun je thuis oefenen. Basisbewegingen, maar ook ademhalingsoefeningen, balansoefeningen op één been, strekoefeningen, de warming up van aikido met al je ledematen losgooien, of een mooie taiso, alles kun je ook thuis alleen doen. Allemaal hitori geiko wat – als je het consequent zou doen – een enorme winst voor je judo betekent.

Het enige probleem wat elke judoka ongeveer heeft is dit: het is zo ontzettend saai… je moet heel erg gedreven zijn, tolerante onderburen hebben, anders doe je dit een dag, twee dagen… en het is weer voorbij. Zo staan er op zolders (en Marktplaats) heel wat dure fitnessapparaten te verstoffen. Gebrek aan zin en discipline. Een Amerikaan merkte daarom eens op: “wat is het dan fijn als je thuis een broertje hebt.”

Mentale training

Daar hebben we misschien meer aan. Want uiteindelijk blijkt al uit het bovenstaande, dat een gebrek aan innerlijke discipline de solo-training vaak opbreekt. Eerlijk gezegd, ik geloof dat heel veel wat ik boven schrijf mogelijk is, maar in de praktijk vaak mislukt omdat we fysiek sterker zijn dan mentaal. En als die onbalans in onze training sluipt…o wee. Niet alleen bij shiai in judo is mentale sterkte het leeuwendeel van de ippon, maar ook bij elke gewone training. Wie slap of ontmoedigd is, wordt al kuzushi in zijn hoofd, voor zijn voeten de mat hebben geraakt.

Dat heeft te maken met wat bij het aikido en andere 道/dô heel goed begrepen wordt, nl. dat je moet leren concentreren vanuit je hara. Spiritueel ingestelde aikidoka zullen het snel hebben over hun 気/ki’ en willen toewerken naar de ideale techniek waarbij de ‘ki’-energie gaat vloeien (ki no nagare), het op één na hoogste stadium van aikido-training. Hmmm… dat hebben judoka dus niet. Maar wat hebben ze wel? Hebben ze gevoel voor hun diepe innerlijke balans? Is hun energie-baan wel vrij? Heel veel judoka zijn zo stijf als wat. Enorme spieren, soepel als het nodig is, maar wel een strak lijf wat niet zo los zit zoals je bij een taiso je handen en voeten letterlijk laat ‘wapperen’. In staat om uren te rennen, maar niet om als het ware over de mat te zweven in een zachte dansbeweging. Goed in balans als ze met een ander staan te duwen en trekken, maar geen idee wat er onder de navel gebeurt.

Mentale training is in feite een permanente bewustwording van je lichaam. Het heeft iets van ‘zen’, waarbij je heel actief in het nu leeft, ademt, waarneemt, geniet, concentreert. Een judoka zou veel meer moeten mediteren en zichzelf leeg leren maken. Dat ontspant, dat maakt vrij en dat geeft het lichaam de kans zich met zijn geest te verenigen en een innerlijke balans te (her)vinden. Oefeningen om dit te bereiken doet de judoka ipso facto alleen. O ja, je kunt met meerdere judoka een zaaltje huren en samen stil worden. Maar dit soort oefeningen moet je eigenlijk… de hele dag doen. En vanuit die bewuste ademhaling en concentratie ontstaat vanzelf een heel diep gevoel voor je hara en de innerlijke kern van je balans.
Wie vanuit die houding fysieke oefeningen gaat doen, zal merken dat hij die anders doet; je moet dat voelen om het te beseffen. Het is ook de basis voor een ontspannen kumikata, de golven van Hirano en andere legenden. Je hele lichaam is los, ontspannen, en vanuit die mentale setting kom je terug op het fysieke niveau.
Dan is het doen van tai sabaki in je slaapkamer een balansoefening in diepe concentratie en totaal vanuit je hara. Dan is elke beweging die je maakt bewust. Dan léér je bij elke stap die je zet, leer je je lichaam kennen en kun je na langdurig zo trainen, echt over de mat glijden en ‘ben’ je je judo in plaats van dat je het ‘doet’.

Hitori geiko, een must

Ja, niemand kan een echte judoka worden of zijn, als hij niet op het niveau van zijn ‘zijn’ getraind is. Zijn innerlijke balans heeft gevonden, zijn hara beheerst, zijn adem kan genieten en zo zijn omgeving kan opnemen in zijn techniek. Het is ook de basis van harmonie, die dus eerst ontstaat in jezelf, en pas vanuit die innerlijke eigen harmonie kan groeien naar harmonie met anderen. ‘Wa’ is iets wat diep in je hart begint, een mentale groei die naar buiten gaat stromen. Een persoonlijke interactie van twee energiestromen, die vloeien van mens tot mens. Dit moet je zelf kiezen, zelf bewust worden, zelf leven. Judo wordt dan werkelijk een weg, een dô. Jouw persoonlijke perfectie waarvoor je de ander nodig hebt om mee te oefenen, maar waarvoor je de basis legt in je eigen ziel. Zelf te trainen.

Judo for Peace in Zuid Afrika

2011-09-29T00:00:00.016+02:00

“Laten we werken aan een betere samenleving”

"Johannes van der Horst is al meer dan 15 jaar judocoach en beoefent judo sinds 1974. Nu, ondanks de leeftijd en de moeilijkheden, heeft hij nog steeds het vuur en het verlangen om een boodschap te communiceren met zijn judo onderricht. Drie keer per week zorgt hij voor zijn kleine club, de Eersterivier Judo Club, in de buitenwijken van Kaapstad, waar ongeveer vijftig kinderen en jonge mensen in de leeftijd van vijf tot twintig jaar, samenkomen om te genieten op de mat en de beginselen van onze sport te leren. Natuurlijk is het nodig om de tatami neer te leggen en op te ruimen, elke les opnieuw, want de kleine ruimte wordt niet alleen voor judo gebruikt. Tevens is het zo dat niet alle kinderen een judogi hebben en zelfs de coach, de sensei zoals ze hem noemen, heeft geen standaard judo- uitrusting. Ondanks dat, is de geest die er hangt in de multifunctionele dojo, zonder enige twijfel in overeenstemming met de opvoedingsidealen van Jigoro Kano. Het maakt niet uit hoe de outfit is, zolang de mensen de geest maar hebben … en de geest van het judo is daar, vast en zeker!

De manier waarop de judo trainingssessie plaatsvindt is interessant, ook omdat het een goed beeld geeft van de veelbelovende judo ontwikkelingen in de regio en Zuid Afrika in het bijzonder. Kenny Rinquest, de Judo South Africa Development Director, zal dit niet tegenspreken, want hij plant een project, gebaseerd op Johannes' ervaringen, een project dat judo wil introduceren in het nabijgelegen township Macassar, waar meer dan 220.000 tot 250.000 mensen samengepropt zijn in de arme omgeving van Kaapstad, en waar slechts zes scholen ongeveer 10.000 leerlingen hebben. Onvermijdelijk dat het stedelijk geweld, dat de hele samenleving teistert, wordt gevoed door de onrust en sociale gevolgen van een veranderend land, sinds het einde van de apartheid. Sport en judo in het bijzonder, kunnen een nuttige en noodzakelijke bindende factor zijn.

Het werk van de IJF comité´s ("Judo for Peace" en "Judo for Children") heeft tot doel om een betere samenleving te bouwen, gebaseerd op de opvoedkundige waarden van het judo in streken waar sociale wanorde heerst. Daarom is het voorbeeld in Macassar echt interessant om na te volgen op meerdere manieren. Maar wat allereerst pakkend is, is dat door heel het land, op initiatief van Judo South Africa, er een stevige beweging is om judo te gebruiken als een effectief middel tot ontwikkeling. Begin juli 2011 werd in Kaapstad een eerste "Judo for Peace" seminar georganiseerd met groot succes en begin September 2011, vond er een nieuw "Tournament for Peace" plaats in de stad Port Elizabeth (Eastern Cape Province). Het ´Nelson Mandela Bay Judo for Peace Tournament´, georganiseerd door Judo South Africa en de Judo Eastern Cape Province, met de sterke support van de gemeente Nelson Mandela Bay, was een groot succes, wat een goede illustratie was voor het werk dat de federatie ter plaatse deed. Bijna 200 jonge mensen van 13 clubs in de stad, waren samen op een prachtige lentedag (zuidelijk halfrond!) voor een sportief evenement waar de vriendschap op de voorgrond stond. In townships, waar het geweld helaas aan de orde van de dag is, is de fundamentele vraag: hoe kunnen kinderen van verschillende sociaal-economische achtergrond harmonieus samenleven? Bijvoorbeeld, door hen een judogi te geven, door hen respect te leren voor onze morele code en door hen te leren hoe ze de oefeningen kunnen genieten in een ontspannen atmosfeer, waar allen de echte kwaliteiten tellen – dat zijn zomaar enkele antwoorden.

Van 10:00 tot 17:00 werden de wedstrijden gehouden in de New Brighton's venue, Port Elizabeth, en hoewel de overwinningen en de verliezen elkaar opvolgden, werd niet één enkel protest gehoord. Respect voor de plaats, de tegenstanders, de scheidsrechters hoorden erbij, alles in een warme atmosfeer, ondersteund door een enthousiast publiek dat gedurende de dag alleen maar meer werd.

Maanden en jaren geleden kwam het judo naar de Zuid-Afrikaanse Townships en hielp de mensen die in de problemen kwamen door werkloosheid en armoede. Hoewel de trainingsmogelijkheden soms beperkt en moeilijk zijn (onveilige ruimtes, geen elektriciteit, matten leggen en veilig opbergen, geen judogi ...), is het desondanks waar dat de populariteit van judo toeneemt. Het meest mooie voorbeeld is die van een school New Brighton (Port Elizabeth), waar Sondisa werkt met een groep van visueel beperkte kinderen. Het is wonderlijk om te zien hoe de ‘verschillen’ tussen deze jonge kinderen helemaal verdwijnt als ze hun judopak aanhebben. "Plotseling worden ze als andere kinderen, met dezelfde verlangens, angsten en verdriet, maar ook dezelfde vreugde", benadrukt meneer Temba Hlasho, President van Judo South Africa, die het tournament for peace bijwoonde. Op dit evenement had je de lach moeten zien die straalde van de gezichten van deze jonge mensen toen zij een adembenemende demonstratie gaven aan de honderden toeschouwers en officials.

Judo was primair bedoeld als middel tot opvoeding. Het is niet Sondisa en zijn jonge studenten met visuele handicaps, die Jigoro Kano tegenspreken. Net zo min als bij de kinderen die geen beperkingen hebben, als ze geconfronteerd worden met de blinde judoka op deze wedstrijddag. Bij gelegenheid van deze grote dag van Judo for Peace, in de buitenwijken van Port Elizabeth, konden zij respect en nederigheid leren, wederzijdse hulp en voorspoed, als de schitterende echo van een van de principes of de stichter… "

Nawoord

Ik heb deze schitterende tekst gevonden via Facebook. De wereld van het judo kan ruimer en mooier worden als we via dit soort sociale netwerken leren naar elkaars ervaringen te luisteren. Zeker als je zelf traint in een groep met G-judoka, word je gevoeliger voor het mooie van het leven met beperkingen. Niet de beperkingen op zich uiteraard, maar de mens die je mag ontmoeten, die kostbaar is op zich. Je moet je soms open stellen voor anderen, heel bewust, om te ontdekken dat de wereld groter is dan je eigen wereldje, en dat judo werkelijk mensen bij elkaar kan brengen.

Zoekt en ge zult vinden...!

Trainingsmethoden (2) Mitori Geiko 見取稽古

2011-09-25T00:00:00.030+02:00

Vorige week gaf ik deel 1 van mijn blog over mitori geiko. Dit tweede deel gaat over wat er nu concreet gebeurt bij mitori geiko, in de praktijk en in je hersenen.

Met dus een stukje neurobiologie, iets wat me toevallig extreem interesseert… Maar eerst een diepgaand stuk met ervaring uit de aikido-wereld:

Een aikidoka schreef eens over Mitori geiko:

“Je kijkt naar de les en probeert je te herinneren wat er gedaan werd die dag. Laat de informatie die van je ogen komt, naar je lichaam gaan en probeer je hersenen er buiten te houden. Belangrijk: wacht niet op de uitleg die al dan niet komt. De volgende les, probeer je oren dicht te houden, en je ogen wijd open. Kijk naar alles wat de sensei doet met ontspannen aandacht en let op de details. Probeer de bewegingen in je spieren te voelen als je ze ziet. Denk niet na, kijk alleen en voel. Als je dat kunt doen, probeer een beeld van de beweging in je hoofd te houden zodat je het kunt reproduceren. Plaats geen woorden in het beeld, hou alleen het beeld vast. Als je daar goed in wordt, wordt het leuk! Stel een vriend laat je een techniek zien die je nooit hebt gezien. Hij demonstreert hem en je zegt: “wow, cool, doe nog eens”. Hij voelt zich veilig, doet het, en dan doe jij het perfect na. Dan spreekt hij een paar dagen niet meer met je!
Er wordt vaak beweerd dat je een gevechtskunst niet kunt leren zonder leraar. Dat je niet kunt leren zonder "kuden," het mondelinge onderricht. Dat kan waar zijn als het gaat over de geschiedenis van de weg, de school, de filosofische betekenis van de beweging of zelfs de reden voor een handomdraai, maar de specifieke lichaamsbewegingen gebeuren voor je ogen om ze te ‘roven’. Dat is de reden waarom veel oude tradities weigerden hun kunst te demonstreren. Iedereen die door te kijken de technieken kon ‘stelen’, kon in principe het volgende gevecht winnen. Tegenwoordig is er weinig betekenis voor dit soort geheimzinnigheid. Dit alles gaat er van uit dat je sensei de bewegingen echt goed kan demonstreren.
Mitori geiko wordt echt belangrijk als je traint met een sensei die alleen Japans spreekt. Je kunt helemaal verloren lopen (en veel geld kwijt zijn) als je afhankelijk wordt van een vertaler die zegt wat de sensei net deed. Vooral als de sensei iets lang voordoet en dan op het eind kort iets zegt. Als je kunt luisteren met je ogen, heb je geen vertaler nodig en ben je in staat een lange en bevredigende conversatie met hem te hebben." (Kim Taylor, EJMAS 2002)

Maar is dit werkelijk het hele plaatje? Wat gebeurt er eigenlijk in je hersenen als je kijkt, observeert en ‘nadoet’? Daarover las ik een interessant artikel: “Mitori geiko in het licht van de neurobiologie” door Giovanni Rossi.

“Mitori-geiko betekent letterlijk: leren door te kijken. Wat is dat voor soort leren? Is het iets van memoriseren van vormen die we later gaan leren als we ze echt gaan doen? Of leren we net zo veel als we kijken en als we doen?
Nee, want als we bepaalde bewegingen doen, of cognitieve activiteiten doen, gebruiken we verschillende anatomische gebieden voor deze functies. Als we kijken naar de aspecten van emotionele participatie, de herinneringen aan ervaringen uit het verleden, culturele voorwaarden etc., dan kunnen we zien dat hersenfunctie veel méér is dan het gelokaliseerde functioneren van bepaalde gebieden.
In Shintaido (…) zijn er verhalen in de mondelinge overleveringen, over arme studenten die hun meester een jaar lang moesten dienen, bij elke les moesten toekijken, maar die niet het recht hadden om de dojo binnen te gaan. Het verhaal gaat, dat zij – toen zij uiteindelijk wél binnen mochten – uitgedaagd werden om de aanvallen te pareren van ervaren studenten, en daar vaardig mee konden omgaan zonder ooit daarin getraind te zijn. Hoe was dat mogelijk? Het antwoord is in traditionele termen mitori-geiko; en in moderne termen: ‘spiegelneuronen’. Wat zijn dat, spiegelneuronen?
Spiegelneuronen zijn onlangs ontdekt. Hier zijn een paar citaten van wikipedia daarover: “Een spiegelneuron of spiegelcel is een neuron dat niet alleen vuurt als een dier een handeling uitvoert, maar ook als het dier een handeling ziet uitvoeren door een ander dier (vooral van dezelfde diersoort). Het neuron weerspiegelt dus als het ware het gedrag van een ander dier en is op dezelfde manier actief als wanneer het dier de handeling zelf uitvoert. Dergelijke neuronen zijn gevonden bij primaten, waaronder de mens, en bij sommige vogels. Bij mensen bevinden ze zich in de premotorische cortex en in de pariëtale kwabben van de hersenen. Sommige wetenschappers beschouwen spiegelneuronen als een van de belangrijkste ontdekkingen in de recente geschiedenis van de neurowetenschap.” (bron: nl.wikipedia.org/wiki/Spiegelneuron)
Imitatie is vaak beschouwd als een soort minderwaardig, relatief kinderlijk of zelfs dom fenomeen. De wetenschap is bezig om te bewijzen dat dit een serieuze misvatting is. Sterker nog, het lijkt er op dat in het licht van recente studies in de cognitieve wetenschappen, imitatie een zeldzame, misschien zelfs unieke menselijke capaciteit is, bepalend voor het menselijk leren, de intelligentie, het verstand en de cultuur. Dit werk versterkt het idee dat kleuters beginnen te focussen op het gedrag van volwassenen, en niet alleen op hun eigen oppervlakkige handelingen. Het wijst op de oorsprong van de ontwikkeling, betreffende het belang van doelen bij het organiseren van imitatieprocessen bij oudere kinderen en volwassenen.
Dat betekent dat als een baby een volwassene ziet bewegen, de hersenen door spiegelneuronen, niet het onderscheid maakt tussen kijken en doen. Op die manier proberen de lichaamsbewegingen de bewegingen van de volwassenen na te doen en zo leert de baby. Dit betekent ook, dat als de baby zo doet, het de betekenis (doelen) van de beweging uitvogelt en ook weer leert. Wanneer we ouder worden, leren we om taal te gebruiken in plaats van handelingen. Dat is prima (liever praten dan slaan) maar op den duur vermindert de bemiddeling van taal, onze neiging om op een schitterende manier iets te leren op een diepe manier, door direct contact met de “wereld in actie”. Jammer hè? Daarom geeft de keiko ons een unieke manier om dit te herontdekken, en onze capaciteit te herstellen om onze omgeving aan te voelen en te leren door imitatie.”

Dit zijn diepe gedachten. Het stukje neurowetenschap (in populaire vorm, dit is geen exact-wetenschappelijk weblog!) bevestigt volledig de concrete ervaring van Kim Taylor. Het bewijst hoe het werkt.

Nu snap ik ook veel beter waarom ik zo graag naar judo en aikido kijk, en ook wel een beetje waarom ik soms een heleboel dingen blijk te snappen die ik zelf nooit heb gedaan en misschien ook nooit helemaal zelf zal kunnen. Mijn eigen lichaam en motoriek is namelijk soms/vaak waardeloos, maar ik kan wel observeren – dat is immers een deel van mijn ‘beroep’- en in mijn geest een hele techniek ‘nadoen’ en begrijpen. En daarmee heb ik de afgelopen jaren zoveel judo ‘getraind’ dat ik aan anderen dingen kan uitleggen die ze zelf nooit goed hebben bekeken. Hmmm… En zo kan ik dus ook aikido bekijken en intens genieten en verlangen, al zit ik lange tijd ‘op de bank’, en ondanks die paar lessen heel veel bewegingen in mijn geest volgen, voelen en de betekenis zoeken.

Het verklaart waarom ik ook kan schilderen (op doek). Ik heb nooit een cursus gevolgd, alleen maar in mijn kinderjaren mijn vader zien schilderen. Heel veel gezien, ook voor het stadium dat ik me veel kan 'herinneren'. Jaren later spiegelt dit nog zo sterk, dat ik een doek van mijn vader kan naschilderen en kleuren meng alsof ik dat al jaren heb gedaan. Mijn laatste werk is een kopie van een doek dat mijn vader maakte toen ik vier was!

Wél is het zo, dat wij door de taal in zekere zin verpest worden. We willen met ons verstand alles in begrippen vatten, en dat rationele activeert een deel van de hersenen, maarrr… een ander deel, dat van zien en voelen, in relatie tot nadoen en bewegen zónder begrippen en rationele overwegen, komt daardoor in de knel. Balans, balans…

Dat kinderen sneller kunnen imiteren (in taal, maar ook in judo bijvoorbeeld) heeft uiteraard ook te maken met hun ontwikkelingsstadium. Bij een kind is een judoles al snel: voordoen, nadoen, ippon. Bij volwassenen moet je uitleggen: stap naar voren, stap naar links met je linkerbeen, etc etc… taal in plaats van imitatie. Een volwassene 'snapt' een techniek dus anders dan een klein kind. Wat Waki deze week dan ook zegt: "Zonder verbale uitleg zou je immers niet weten wat er achter een techniek ligt. Je zou het misschien wel kunnen nadoen, maar verder? Zou je het dan snappen?" is exact zoals een volwassene redeneert. Het klopt en tegelijk is het niet het hele verhaal, want ook volwassenen gebruiken de spiegelneuronen. (Ik hoop op een interessant antwoord van Waki!)

Toch, mijns inziens slaat Kim Taylor ook de spijker zo op de kop! Zet je verstand uit bij mitori geiko! Alleen zien, ervaren, voelen, hou het puur. Het is methodisch: nadoen als een kind. Neurobiologisch zal daarmee corresponderen, dat exact die hersengebieden geactiveerd worden, waarmee die specifieke spiegelneuronen hun werk kunnen doen. Zonder gehinderd te worden door de ratio die alles in de war schopt – door andere hersengebieden er doorheen te activeren.

Mitori geiko is eigenlijk: hoogintelligent werken. Op een primair niveau begrijpen en aldus vaardig worden. Fantastisch!

Waki is terug

2011-09-24T20:00:00.008+02:00

Mijn collega-blogger, mede-judoka en goede vriend Waki is weer terug in de blogosphere, na een kleine pauze. Fijn! Waki heeft een mooi weblog met een inhoud die goed aansluit bij de dingen waar ik mee bezig ben. In zijn laatste blog reageert hij op mijn serie artikelen 'trainingsmethoden' die deze week en de komende weken op Mitesco komt. Ga dus beslist ook eens kijken bij hem...!

Onze grootste zwakte...

2011-09-22T00:00:00.010+02:00

Er was eens een jongen die op de leeftijd van 10 jaar besloot judo te leren – ofschoon hij bij een verkeersongeluk zijn linkerarm verloren had.
De jongen kreeg les van een judo-sensei. Hij leerde snel, maar hij begreep niet waarom de sensei hem na drie maanden maar één enkele techniek had bijgebracht.
"Sensei", zei hij, "moet ik niet meer technieken leren?" De sensei antwoordde: "Dat is de enige techniek die je moet kennen. ". De jongen begreep de sensei niet, maar hij trainde die ene techniek verder.

Maanden later nam de jongen voor het eerst aan een toernooi deel. Tot zijn verbazing won hij de eerste twee wedstrijden zonder grote moeite. Bij het derde gevecht had hij iets meer moeite, maar uiteindelijk won hij ook die met de enige techniek die hij kende. Hij stond nu in de finale. Hier trof hij een tegenstander die zeer veel groter, sterker en ervarener was dan hij. Eerst leek hij geen kans te maken. De scheidsrechter was zelfs bang dat de jonge geblesseerd zou raken en wilde de wedstrijd stoppen. Maar de sensei stond er op dat de jongen zou verdergaan.
Kort nadat ze weer begonnen, maakte de tegenstander een fout die de jongen gebruikte om zijn techniek aan te wenden. De jongen won het toernooi.

Op de weg naar huis, liepen de sensei en de jongen nog eens door alle gevechten heen en analyseerden ze. De jongen raapte alle moed bijeen en vroeg de sensei: "Meester, hoe kon ik dat toernooi nou met één enkele techniek winnen?"
"Om twee redenen," antwoordde de sensei. "In de eerste plaats beheers je een van de moeilijkste judoworpen geweldig goed. En ten tweede bestaat de enige verdediging tegen die worp daarin, dat je tegenstander je linkerarm kan vastpakken. ".
De grootste zwakte van de jongen was tegelijk zijn grootste kracht…

verhaal op Palverlag.de

Dit verhaal raakt me zeer. Ik train in een groep met een heel aantal G-judoka. Zeg nooit dat deze judoka iets niet kunnen. Maar kijk wat ze wel kunnen. En daarmee kunnen ze de hele wereld aan!

De koetjesreep gaat deze keer naar degene die mij kan vertellen over welke worp dit kan gaan… en het plaatje bij dit blog is niet het antwoord… als de koetjesreep gewonnen is, komt het juiste plaatje erbij. Comments!!!

Barbarij op de mat

2011-09-20T14:00:00.007+02:00

Een maandje geleden was ik te gast in een BJJ-club, Braziliaans JiuJitsu. Het was leuk voor een keer, maar niet iets om te blijven doen, zoals ik schreef.

Het was mij bij de training al duidelijk geworden dat BJJ zijn wortels heeft in het steviger newaza-judo, maar verder in heel veel dingen toch ver af staat van de idealen van het judo. Gesprekken naderhand met judoka ‘die er verstand van hebben’ hebben mij dat bevestigd. BJJ is een sport. Een harde sport. Een echte vechtsport. Niet iets voor watjes. Het staat in veel opzichten dichter bij MMA (waarvan ik tot mijn grote schrik moet constateren dat het in mijn eigen woonplaats actief wordt gepromoot als een toevluchtsoord voor ex-judoka!) en worstelen, dan bij zijn wortels, het judo/jujitsu.

En hoe je het verder wendt of keert, BJJ moet heel ver zoeken om zichzelf een ‘dô’ te kunnen noemen. Men heeft respect en gastvrijheid. Judoka zouden soms een voorbeeld kunnen nemen aan het respect wat men zelf soms niet opbrengt, maar verder… het is ‘jutsu’, vaardigheid. Individuele beoefenaars kunnen misschien soms meer mensen van de ‘weg’ zijn dan judoka die het zouden moeten zijn, maar de uitzonderingen bevestigen dan de regel.

Promotie-ritueel ‘the Gauntlet’

BJJ kent nauwelijks Japanse begrippen, er is wat Portugees aanwezig (Braziliaanse wortels) maar de meeste begrippen zijn in het Engels. Logisch, want BJJ is nergens zo groot als in Amerika. Naast de technische woorden als ‘mounting’ en ‘closed/open guard’ en ‘rolling’, bestaat er ook het onvertaalbare woord ‘gauntlet’.
De ‘gauntlet’ is een ritueel bij de promotie voor een nieuwe band in het BJJ (die anders dan bij judo niet zo vaak voorkomt) waarbij de BJJ-er na zijn examen tussen twee rijen BJJ-ers loopt, en… van twee kanten wordt afgeranseld met de obi. Ik wil niet suggereren dat deze manier van doen in alle BJJ-clubs gebeurt, in Nederland wordt het op sommige plaatsen ook gedaan in ieder geval. Maar zelfs wikipedia weet dat het op een aantal plaatsen wél gebeurt, en het aantal filmpjes op youtube is enorm.

Nee, dit ritueel komt niet uit Japan, en al helemaal niet uit het judo, maar dat zal niemand echt verbazen, denk ik zo. Het komt uit het leger. Het Engelse woord ontstond in de dertigjarige oorlog (1618-1648), maar de wortels zijn ouder. In het Romeinse rijk kende men al het fustuarium (Grieks xylokopeitai) of fustuarium supplicium, en dat was een manier om deserteurs, lafaards en anderen die het ‘verdienden’ te martelen of zelfs de doodstraf te geven. Leuker dan het bekende stenigen of kruisigen. De Romeinen gebruikten uiteraard geen judobanden, maar knuppels. Later werd deze bestraffing in allerlei legers gebruikt als straf voor kleinere vergrijpen, en dan met geselkoorden of andere voorwerpen. Een militair werd geacht het te ‘nemen als een man’, het was lekker vernederend en de andere soldaten konden zich even lekker uitleven. Zoiets.

BJJ en macho gedrag

Uiteraard wil ik aannemen dat BJJ als echte vechtsport een training is waarbij je ‘echte mannen’ kweekt. Bovendien zijn ontgroeningen en andere ‘initiatierituelen’ in leger en studentenverenigingen altijd sportief en leuk bedoeld. Dat men dan de nieuwe gepromoveerde BJJ-er eens even lekker afranselt, is ongetwijfeld alleen maar leuk. Dat zien we op onderstaande video. Heel erg leuk…

De lezer voelt echter al aan de toon van dit stukje, dat ik het niet overdreven ‘leuk’ vind. Inderdaad. Het laat mij zien, dat er diep in het BJJ een cultuur zit die niet de mijne is. Ik hou best van een stevig potje newaza, en als iemand mij kan onderwerpen tot een submissie aan toe, dan zeg ik ‘leuk, daar geef ik me graag aan.’ Dat hoeft echt niet soft te zijn; zolang alles maar heel blijft, moet je als judoka wat kunnen hebben. Leuk. Zelfs pijn kan leuk zijn. Pak me maar!
Maar alle handelingen die we doen in de dojo, moeten wel gepaard gaan met waardigheid en gericht zijn op wederzijds welzijn. Jita kyoei. Een joelende groep BJJ-ers die de obi losmaakt en een ander afranselt, is onwaardig. Op die manier hoef je ook geen ‘rei’ te geven inderdaad, niet aan de mat, niet aan elkaar. ‘Otagai ni rei’ is niet: sla er maar lekker op los. En ook als men zou menen dat het in iemands voordeel is, dat hij/zij wat harder wordt en dus een ‘beating’ maar moet waarderen, dan nog is het onbeschaafd, ongeproportioneerd, en ten diepste respectloos voor de integriteit van de ander, ongeacht of degene die het ondergaat er mee instemt - zoals men op het judoforum argumenteert om het goed te praten. Het is gewoon een barbaars ritueel wat in een dojo, ‘de plaats voor de weg’ nooit zou mogen plaatsvinden.

Not my cup of tea

Nee, dit staat ver van mij af. Judo (en aikido) zijn wegen van een diepe innerlijke beschaving, een opvoedingsmethode met zachtmoedigheid. In het onderwijs is de ‘liniaal’ en het ‘rietje’ als bestraffing gelukkig helemaal verdwenen, om redenen van pedagogiek en menselijke waardigheid. In het leger worden officieel geen lijfstraffen meer toegepast. Moet men dan in BJJ-clubs dit soort ‘afstraffingen’ invoeren 'voor de lol'? Ik denk het dus niet. Ik wil me graag onderwerpen aan een ander als dat bij het ‘spel’ hoort (en dat mag heus wel stevig gebeuren) maar dan wel altijd op een vrije, liefde- en respectvolle wijze, de judo-manier, en niet op een barbaarse wijze.

Het kan overigens nog erger, zie bijgaande video, en let op de bloedspatten op de mat aan het einde...

Leuk hè?

Trainingsmethoden (1) Mitori Geiko 見取稽古

2011-09-18T00:00:00.012+02:00

Judoka zijn soms knap eenzijdig in hun trainingsmethoden. We hebben meestal al de traditionele indeling van randori – kata – kogi – mondo laten vallen, door alleen techniektraining en randori te doen, zonder kata, zonder vraag en antwoord-lessen. Maar ook beschouwen we training als ‘op de mat staan en judoën’ en daarbuiten is er niks.

“Ik ben geblesseerd en dus kan ik niet trainen.”

Dus niet!

Onze aikido-vrienden geven aan al onze trainingsvormen een mooie Japanse naam. Wat wij ‘trainen’ noemen, is bij hen Ippan Geiko, de sensei doet een techniek voor en de aikidoka doen deze zo precies mogelijk na. Als je tegen een judoka zegt: thuis oefenen, bedoelen de aikidoka Hitori Geiko (独り稽古): solo-training. Basisbewegingen, ademhalingsoefeningen, en zeg maar: wat sommige judoka doen met een rubberband, maar eigenlijk kan dat verfijnder – leren je balans te houden en je hara te controleren is belangrijker. De warming up van aikido, of een mooie taiso, kun je ook thuis alleen doen. (Hierover volgt over twee weken een apart blog!) Wat we ook kennen als onderdeel van onze judolessen: Uchikomi Geiko (tori zet de techniek afwisselend links en rechts in, maar werpt niet) is ook een trainingsmethode.

Maar wat wij niet kennen als systematisch concept is: Mitori Geiko “Wanneer door een blessure actieve training niet mogelijk is, zet de aikidoka zijn keiko voort door tijdens een les aan de kant plaats te nemen en toe te zien. Mitori Geiko is niet alleen leerzaam, het stimuleert de ki en bevordert de genezing van de blessure.” Niet alleen het aikido kent het.

Kyudo (de weg van de boog) kent drie vormen van training (geiko): mitori geiko – de stijl en techniek van een gevorderde boogschutter “ontvangen met je ogen”; kufū geiko – het leren en memoriseren van de technische details en de geestelijke inspanning om ze te verwerkelijken; en kazu geiko – herhaling waardoor de techniek ‘gepersonifieerd’ wordt in iemands eigen schieten.

Japans: 見取稽古

見 = mi (ru) (見る) of ‘ ken’ = zien/observeren
取 = tori = opnemen, aannemen, zie mijn blog over randori met hetzelfde kanji 乱取 in augustus dit jaar.
稽古 = keiko/geiko (net wat voor woord/kanji er aan voorafgaat met een harde of zachte keelklank) = oefening/training, zie mijn blog daarover in juni dit jaar.

Letterlijk betekent het dus: je traint door wat je ziet (mi) op te nemen in jezelf (tori) en het grappige is dus, dat vanuit het Japans de tori-rol zowel op de mat kan worden vervuld als vanaf de kant! Beide actief trainend op een andere manier! Als je overigens denkt dat je in je eentje tori kunt zijn bij bijvoorbeeld solo training (hitori geiko) zit er naast. Het kanji 取 zit daar niet in, hitori 独り is een apart woord, en zonder り betekent 独 ‘doku’ en is het gewoon ‘solo’. Waarmee ook duidelijk wordt, dat je voor tori-zijn dus écht interactie moet hebben, om het te kunnen ‘nemen’. Maar daarover later dus nog eens meer.

Het opnemen van tori is dus ook bij de observatie een serieuze activiteit. Moe worden van kijken, is dus reëel. Want niet alleen de ogen werken op scherpte, maar ook de hersenen. En wat daarin wordt opgeslagen aan informatie, is enorm. Op een andere manier, maar zeker niet minder dan wanneer de zintuigen anders worden gebruikt, bijvoorbeeld door te voelen in kumikata.

Dit is deel 1 van mijn blog hierover. Een 2e deel gaat over wat er nu concreet gebeurt bij mitori geiko, in de praktijk en in je hersenen.

Judo zonder mystiek?

2011-09-14T22:00:00.004+02:00

Masahiko Kimura was één van de grootste wedstrijdjudoka die Japan ooit voortbracht. Wat voor mentaliteit zat er achter zijn 'succes'? Zie de onderstaande video met historisch materiaal. Wat zat er achter? In ieder geval geen grote mystieke verhalen, of judo met idealen, tenzij: hard werken, concentratie en fysieke training. Zeshonderd keer opdrukken, of misschien wel duizend keer. Per dag.

Wie ziet wat er in Nederland wordt gepromoot: topjudo gecombineerd met zeven dagen trainen en een persoonlijk programma van krachttraining (met eigen krachttrainer) daar bovenop... Sommige 'topcoaches' geloven er heilig in. Als de enige weg om te kunnen opboksen tegen de judoka uit Japan en het voormalig Oostblok die ook zo onmenselijk hard kunnen trainen. Nee, dat vind je niet in je eigen dojo om de hoek. Overstappen dus.

Ik wil geloven dat deze harde fysieke training een goed bijproduct heeft: hardheid tegenover jezelf, discipline, doorzettingsvermogen. Ik snap dat dit militaire denken past in de Japanse gevechtstradities. Als je het breder trekt dan het lichamelijke, past het ook bij shugyo, waarover ik in oktober een blog heb. Je kweekt karakter, vast en zeker. Opvoedkundig niet slecht in slappe tijden. Maar moeten judoka allemaal maar 'macho' zijn? Het is me allemaal te lichamelijk op deze manier. Te weinig intelligent en spiritueel. En ik wil toch hopen dat judoka ook kunnen huilen als ze verdriet hebben, een zachte binnenkant hebben... waar wordt die dan getraind? Mensen zonder hart zijn hard, en zonder hart ben je (volgens mij) deaud.

Misschien is het mogelijk om een dergelijk trainingsregime fysiek vol te houden tot een zekere leeftijd. Als je maar van jongsaf aan keihard hebt gewerkt zonder pauze. Maar buiten deze KMA-sfeer in de dojo's, waar de elite-judoka worden klaargestoomd voor een Olympische carrière, weet ik niet of dit mijn judo is. Niet alleen omdat ik zoiets niet kán (en niemand in mijn judogroep) maar ook omdat ik hier niet in geloof. Het zal ongetwijfeld van betekenis zijn dat judo training sterk en gedisciplineerd moet zijn, maar ik geloof steeds meer dat Morihei Ueshiba gelijk heeft gehad door het aikido los te maken van dit type Japanse tradities. Het is voor mij steeds moeilijker te begrijpen wat semi-militaire trainingen te maken hebben met diepere idealen die Jigoro Kano voorstond. Sterker nog: ik snap steeds beter waarom de Amerikanen na de oorlog (en de verschrikkingen van de 'Jappenkampen') een definitief einde wilden maken aan de militaire onderstromen in de Japanse gevechtskunsten. Het is maar zeer de vraag of vrede, harmonie en verzoening tussen mensen getraind kan worden volgens de Kimura-methodes. Ik zie liever oprechte gevoelens van vriendschap en partnerschap, dan opdrukken.

Ik vrees dat noch Kimura, noch de 'topcoaches', noch de vele judoka die vanuit deze harde weg doorstromen naar Mixed Martial Arts, een zinnig antwoord kunnen geven op de invulling van judo als morele opvoeding van vrede en harmonie. Daarvoor komen verstandige en volwassen judoka dan toch uiteindelijk in aikido-dojo of de paar plaatsen waar je gewoon relaxed judo doet (zoals ik nu doe) en waar je eventueel het vreedzame judo van het kata kunt beoefenen...

Judo mag dan misschien geen mystieke weg zijn, maar het is ten diepste een weg van harmonie, barmhartigheid en zachtmoedigheid. Van de balans tussen lichamelijke, intellectuele en spirituele opvoeding. Dat was zeldzaam, dat is zeldzaam. Helaas. Hopelijk houden de idealisten het vol, want zonder de mannen van 'wa' op de tatami, is het judo verloren. Zachtmoedig judo is niet mystiek, maar humaan...

10000 pageviews

2011-09-13T08:00:00.002+02:00

Dit blog is de 10000 pageviews gepasseerd. Heel wat voor een totaal-alternatief judoblog, want eerlijk is eerlijk: de meeste judoka zitten niet op veel diepgang te wachten, denk ik wel eens. Jammer dat er niet zoveel andere websites (meer) zijn in ons taalgebied die zich zó met judo bezig houden.
Ik dank alle (trouwe) bezoekers voor hun vertrouwen en ik zou zeggen: stay tuned! REI!

Aikido basis

2011-09-11T00:00:00.022+02:00

Ofschoon ik in de judoles van afgelopen dinsdag al weer heel voorzichtig ben begonnen met het nemen van ukemi (zonder gevolgen naderhand), zie ik me helaas voorlopig nog niet terugkeren op de mat in een aikido-dojo.

Helaas! (Waar zijn de treur-smileys bij Blogger?)

Als ik onderestaande video bekijk, waarop een naam- en clubgenoot me via Facebook attent maakte, dan knap ik van verlangen. Drie kwartier lesplezier, ga er voor zitten! De instructie is van sensei/shihan Morito Suganuma in Shohei Juku Aikido dojo, Japan.

Ik ben natuurlijk een volstrekte nieuweling in aikido (een echte mukyu!) maar iets heb ik in die paar keer dat ik aikido kon doen, wel begrepen. Zoveel dat ik de video volledig kan volgen...
Bijna alle technieken die getoond worden, heb ik al eens zelf gedaan, hoe stuntelig ook, en ook vanuit de getoonde aanvalsvormen. Als ik naar de video kijk, komt alles weer boven en dan kriebelt het hevig (understatement). Wel moet ik zeggen - de echte aikidoka moeten het maar zeggen of ik gelijk heb (comments!) - dat ik de instructie fantastisch vind door zijn enorme helderheid en technisch inzicht. De sensei vertelt precies waar het om gaat en waarom. Wat een leraar! En wat ik zie... o wee, wat heeft hij een gevoel voor balans en een geweldige beheersing van zijn hara!

De uitgebreide warming up laat ook zien hoe enorm lenig en beheerst deze sensei zijn lichaam kan gebruiken. Wat voel ik me opeens stijf als ik daar naar kijk. De meeste getoonde oefeningen heb ik ook geprobeerd, in een groep en privé. Krak krak... Haha, ik ben niet zo'n slangenmens en mijn trombosebeentje laat zich nooit zo mooi strekken, maar wie zó kan trainen, is ook in zijn aikido-techniek natuurlijk zo vrij als een vogel. En dát is ook precies mijn probleem... mijn souplesse - niet dus.

O ja, en het is op zich al een genot om de dojo te observeren met alle inrichtingselementen aanwezig, en het Japans te horen, gelukkig prima ondertiteld.

Ik wacht op de dag dat ik weer...

Nage no kata (15) dynamiek uit de jaren 60

2011-09-07T13:00:00.002+02:00

Via het Duitse Judoforum stuitte ik op een video (klik op het roze plaatje in de website van europeana.eu en je kunt in de mediaplayer het wmv-bestand afspelen!) die ik erg interessant vind. De gesproken taal is Italiaans (voor mij geen probleem) maar laat het geen drempel zijn om de beelden te bekijken.

Het gaat om een instructie in de "Judo Kodokan Club" in Rome onder leiding van een zekere Noritomo Ken Otani (5e dan, een grootheid in Italie, één van de sensei van Bruno Carmeni) en na een lange inleiding met mooie historische plaatjes van het Rome uit de jaren 60, begint de wervende campagne voor het mooie judo, de 'arte gentile'. Hmmm...

Na een klassieke taiso/warming up en ukemi instructie, zien we een hele duidelijke manier om kuzushi/balansverstoring uit te leggen, een beetje veel 'duwen' maar desalniettemin... de meeste judolessen duwen zeker zo veel maar dan zonder gedachte over wat dit doet bij je uke.

Op 3:39 begint dan een blokje Nage no Kata, niet door Otani-sensei uitgevoerd overigens, maar naar ik mag aannemen met zijn instemming.
Ik heb vorige week ook een mooi stukje kata gezien en meegemaakt, maar wat ik híer zie, is weer heel wat anders. Is dit 'Busen?' (LOL)

Uki otoshi. Uke geeft écht energie en dan zíe je me toch een 'boog' als tori werpt! Meer vliegles voor uke. Goed, uke duwt zo hard dat hij ongeveer zichzelf werpt (lol). Je kunt zeggen: hij springt, maar je kunt ook zeggen: hij doet tenminste iets.
Ippon seoi nage wordt overgeslagen of is niet gefilmd (niet alle technieken komen in beeld). Dan dus kata guruma. Wederom zie je dat uke enorm duwt, en dat tori die energie gebruikt om uke zonder pauze in een rad-beweging te werpen. Zonder pauze, zonder tillen. Je ziet bijna niet dat uke de schouders van tori raakt, hij lijkt wel gewoon te zweven. Weinig trekbeweging van tori, maar wel een 'guruma'.
Daarna uki goshi en harai goshi, ook weer met een enorme dynamiek. Okuri ashi barai is weer helemaal anders dan wij nu doen, in de zin dat ook hier uke sterk door de lucht vliegt. Hetzelfde geldt voor de sutemi waza die gedemonstreerd worden.

De video vervolgt met intensieve training in nagewaza en katamewaza, waar de sensei laat zien uit een andere Japanse school te stammen.

Het is een weergave van een training. Dus het is allemaal niet zo formeel en er is duidelijk een selectie van beelden gemaakt. Perfect is het uiteraard ook helemáál niet, daar gaat het ook niet om. Maar de dik twee minuten kata die er in zitten, laten zien waar we vandaan komen met ons kata en waar we nu zijn aanbeland. Dit zou nu absoluut niet meer kunnen zo, maar desalniettemin...

Historisch materiaal is altijd goed om te bekijken, en zeker als dat uit Europa stamt, omdat we dan zien wat onze oude sensei geleerd hebben in hun jonge jaren. Dat was duidelijk een andere traditie dan wat we tegenwoordig zien.

Ik zou er persoonlijk erg voor zijn om in het kata toch vooral de dynamiek te houden, de snelheid, en de spanning tussen uke en tori voelbaar te maken. Of het moet zoals op het filmpje? Nee natuurlijk, iedere judoka schept zijn eigen vorm als hij de principes begrijpt. Maar dit kata vind ik wel spannender om te kijken.
De andere kant is: de Kodokan kan veel zeggen, het zal allemaal erg verantwoord zijn, maar het is soms erg gestileerd. Net alsof men in Japan de dogma's vaststelt, terwijl iedereen weet dat er ook in Japan al in den beginne veel corrupt was, en na de Tweede Wereldoorlog de Kodokan alleen nog een sportinstituut is. De regulering vanuit de Kodokan kan ook te ver gaan... Wie deze video bekijkt, snapt wat ik daarmee bedoel. Zoals zo vaak, ligt de waarheid in het midden.

En verder... de lesopbouw! Warming up, ukemi, instructie, kata, technieken, randori. Waar is het kata in onze gewone lessen gebleven? De commentaarstem weet het wel. Het kata hoort bij de les om te leren hoe de technieken precies en formeel horen te gaan. Leerpuntje?

Chinese krijgsmoraal (10) Vertrouwen.

2011-09-04T00:00:00.000+02:00

Mitesco heeft deze zomer een serie van 10 blogs over de Chinese gevechtsmoraliteit, vandaag de laatste. Nauw verwant met de Japanse krijgskunsten: hoe gedraagt een judoka zich als we kijken naar de wortels van de oosterse moraal? Veel Confucius, veel deugd.

Dit zijn ze nog één keer allemaal:

• Moraliteit van de daad – daaruit blijkt het,van buiten
o Nederigheid (Qian Xu; 謙虛)
o Loyaliteit/trouw (Zhong Cheng; 忠誠)
o Respect (Zun Jing; 尊敬)
o Rechtschapenheid (Zheng Yi; 正義)
o Vertrouwen/betrouwbaarheid (Xin Yong; 信用)

• Moraliteit van de geest – daar komt het vandaan, van binnen
o Moed (Yong Gan; 勇敢)
o Uithoudingsvermogen (Ren Nai; 忍耐)
o Geduld (Heng Xin; 恆心)
o Standvastigheid (Yi Li; 毅力)
o Wil (Yi Zhi; 意志)

Waar leidt dit concreet toe?

Chinees en Japans

De betrouwbaarheid 信用 Xin Yong (Chinees) en shin'yō (Japans) is in beide talen: vertrouwen, betrouwbaarheid, krediet. Shin 信 heeft ook een algemene betekenis in het kader van religie, denk maar aan de Shinto-religie. Geloof en vertrouwen liggen dicht bij elkaar. Het kanji 用 gaat echter over ‘zaken’, en dus niet over God. Vandaar dat het ook in de financiële woorden voorkomt.
Toch is de betrouwbaarheid in materiële zaken slechts een beeld van een innerlijke betrouwbaarheid, als deugd. Confucius zei:

"De superieure mens heeft zorg voor de deugd, de inferieure mens heeft zorg voor de materiële dingen. De superieure mens zoekt discipline, de inferieure mens zoekt bevestiging en gunst.” (LunYu 4:11)

Betrouwbare judoka

Als je het woord ‘betrouwbaar’ moet vertalen, kom je op twee punten uit: ‘integriteit’ en ‘weten waar je aan toe bent’.
Integriteit heeft te maken met hoe iemand is als persoon.
Weten waar je aan toe bent heeft te maken met hoe constant iemand is, en hoe hij dat uit.
Beide elementen zijn van belang om je aan iemand te kunnen toe-vertrouwen. Toe-vertrouwen is een beweging naar een andere judoka toe, en dat vraagt een basis-vertrouwen wat die ander als het ware moet verdienen en uitlokken door zijn persoon en houding. Judo is niet zomaar een spel van twee vechters in een judogi, maar een echte interactie, een relatie die je aangaat met een ander op het niveau van de persoon. Uit alle eerdere blogs moge duidelijk zijn, dat judoka zoeken naar harmonie, een ‘klik’ die met je hart te maken heeft. Geven en nemen is een vorm van naastenliefde, offeren, zowel in de rol van tori als van uke.
Wat we echter zien in de praktijk, is dat veel judoka elkaar helemaal niet lijken te vertrouwen, en zich dus ook niet toe-vertrouwen aan elkaar. Je ziet dat als men gaat afhouden, of overdreven competitief of zelfs vijandig-agressief met elkaar omgaat. Je ziet dat sommige judoka helemaal niet bij elkaar passen, niet omdat ze verschillend zijn, maar omdat ze ‘op slot’ zitten en dat laten voelen van lichaamshouding tot kumikata, tot en met de laatste waza. Dan komt er uiteraard niets tot stand, geen harmonie, geen judo, geen goed gebruik van energie, geen onderlinge hulp en welzijn, geen perfectie, niet persoonlijk en niet maatschappelijk.

Deugd en vertrouwen

Daarom is deugdzaamheid geen ouderwets woord, maar een must om elkaar als judoka te kunnen vertrouwen.
We begonnen deze serie met de innerlijke deugden. Een sterke en standvastige wil, die geduldig en constant bereid is zich moedig te geven, zich te offeren en lief te hebben. Dat is: weten waar je aan toe bent met een ander. Daarvoor moet de andere judoka iets van zijn hart laten zien, communiceren waar hij staat, niet met woorden, maar met daden. Daarbij is de rode draad vooral: de factor tijd. Wat je wilt moet constant zijn, volhardend, niet wispelturig. Wispelturige mensen of typen met stemmingen, bereiken niets in het leven en niet in het judo. Ze worden bovendien niet vertrouwd, de ene week is het zus, de andere week zo. Daar kun je niet op bouwen.
We vervolgden de serie met de uitwendige deugden. Dat maakt iemands integriteit. Is iemand hoogmoedig, arrogant, zelfzuchtig of nederig? Is iemand trouw – dat maakt hem ook betrouwbaar. Toont iemand een diep respect voor jou als mens en persoon? Heeft hij respect voor onderlinge verhoudingen en de ceremonies van het judo? Is hij rechtvaardig in alle opzichten, weet hij wat goed en kwaad is en laat hij jou tot je recht komen? Als iemand dat allemaal heeft of ijverig en volhardend probeert, is hij integer. Aan zo iemand kun en wil je je helemaal toevertrouwen en geven.

Op weg

Judo is een weg van idealen. Een weg naar perfectie. Een weg van leren en opvoeden. Daarbij mogen we best fouten maken en tekort schieten. Zolang er maar het karakter is om te groeien. Zolang er maar de openheid is, en de deuren van het hart open staan. De groei en de opvoeding worden krachtig gestimuleerd door herhaalde goede keuzes en goede daden. Dat noemen we de deugden. Dit concept is eeuwenoud. Het karakter ‘de’ (德) wat we in het Taoisme en Confucianisme steeds tegenkomen betekent in deze eeuwenoude wijsheid zoveel als normatieve "deugd" in de zin van "persoonlijk karakter, innerlijke kracht, integriteit." Ook in het judo vindt het zijn weg…

Tenslotte

Dit blog is het laatste in de vakantieserie van Mitesco. Een soort bezinningsperiode, alvorens het judoseizoen weer van start gaat. Een nieuwe stap op de mat, met een houding die gedragen mag worden door de deugden. Ik ga het proberen. Om nog zachtmoediger en vriendelijker te worden – wasei – geholpen door de wijsheid van de eeuwen en mijn mede-judoka op de tatami.

子曰‘君子無所爭。必也射乎、揖讓而升、下而飲。其爭也君子’
De meester zei: de nobele mens is geen vechter. Het enige wat daar op lijkt is het boogschieten. Boogschutters buigen naar elkaar en geven elkaar de ruimte, en daarna drinken ze samen. Zelfs als ze vechten is dat zoals nobele mensen doen. (LunYu 3,7)

子曰‘志於道、據於德、依於仁、游於藝’
De meester zei: 'Ik heb mijn hart gericht op de Weg, mijzelf gebaseerd op de deugd, vertrouwd op de steun van welwillendheid, en mijn ontspanning in de kunst.' (LunYu 7,6)

誰能出不由戶、何莫由斯道也’
De meester zei: 'Wie kan naar buiten gaan zonder de deur te gebruiken? Waarom dan, volgt niemand die Weg?' (LunYu 6,17)

Shime-waza-raadsel (2)

2011-09-01T00:00:00.002+02:00

Het raadseltje van 16 augustus was: wat is het verschil tussen morote jime (双手技) en ryote jime (両手技)? Het juiste antwoord met het principe werd gegeven door een naamgenoot van me, jujitsuleraar van onze eigen dojo! Proficiat met de koetjesreep, vanavond de plechtige overhandiging in onze sportschool!

Het antwoord is simpel. Het verschil is een jaartal. 1985. En wel: vóór of ná 1985.

Morote jime en ryote jime zijn technisch identiek. In het Japans betekenen de woorden 双手 'morote' en 両手 'ryōte' ook hetzelfde, nl. “beide handen”. Deze verwurging heeft als principe: de handen worden niet gekruist, maar wurgen parallel.

Er zijn een paar hand-verwurgingen waarbij slechts één hand wordt gebruikt (katate jime en tsukkomi jime) en de overige verwurgingen met beide handen worden als ‘gekruist’ gekarakteriseerd (jūji jime: kata, nami, gyaku – net waar je de duimen houdt, en ook okuri-eri- jime).
Verder zijn de benamingen voor alle shimewaza redelijk willekeurige karakteriseringen vanuit slechts enkele principes.

Vroeger (voor 1985) heette de niet-gekruiste / paralelle verwurging met beide handen gewoon morote jime (een enkeling noemt het eri jime, maar daarbij wordt niet het principe van de hand benoemd, maar dat er door de revers/kraag heen wordt gedrukt) en ik herinner me dus van vroeger ook: eri jime of morote jime. Alle oudere sensei kennen die term en gebruiken hem waarschijnlijk nog. Ik ben een judoka die in de seventies judo heeft geleerd en toen is gaan pauzeren. Tijdens die pauze, in 1985 om precies te zijn, heeft de Kodokan de katamewaza opnieuw geformuleerd. Daarbij is ‘morote’ in de Kodokan technieken syllabus verdwenen, behalve in het geval van morote seoi nage en morote gari. Bij de katamewaza werd alles ‘ryote’, overeenkomstig het gebruik in de kata. En dus werd morote jime gewoon omgenaamd naar ryote jime.

Verder werd bij de shimewaza in 1985 meteen de naam tsukkomi-jime ingevoerd (voorheen gewoon katate-jime) en sode-guruma-jime die voorgeen gewoon een jūji-jime was. En alles wat met de benen wordt gedaan, heet nu geen ashi-gatame-jime meer, maar sankaku-jime. Daarmee zijn echter ook een heel aantal beenverwurgingen, zoals bijvoorbeeld het wurgen met gestrekte benen en gekruiste tenen op de schouder (kata jime, zie foto), waarbij een arm van uke in een soort kansetsu waza wordt vastgehouden, gewoon verdwenen. Jammer, want die techniek deed ik vroeger erg graag, zo herinner ik me !

Kodokan

Eerlijk gezegd was deze Kodokan aanpassing me gewoon ontgaan. Het klinkt idioot voor een liefhebber als ik, maar ik kon het even niet meer helemaal volgen. Ik miste een heel aantal dingen die ik vroeger leerde en deed (zoals kata jime) en ik kende mijn rijtje even niet meer… erg hè?

Hoe dan ook, de Kodokan is nu wel de norm. Wat Kawaishi leerde, is uit de tijd met de ‘eerste’ en ‘tweede verwurging’, stel je voor: 29 verwurgingen in twee series! Waarbij een aantal Kodokan technieken helemaal niet voorkomen in de lijst, en allerlei andere namen wel bestaan. Jammer is het soms wel. Als je de filmpjes ziet van sommige judoclubs waar alle Kawaishi technieken op een rij worden gezet, het was wel leuk judo.

What's in a name?

Maar ja, tijden veranderen. Vanuit Limburg trekt de Kodokan-syllabus als een warmtefront noordwaarts tot alles in Nederland Kodokan zal zijn. En al die andere namen… ach.
Cichorei Kano heeft ze eens leuk op een rijtje gezet, voor ze in de vergetelheid zullen verdwijnen. Alles is uiteindelijk slechts een variatie van andere, bestaande Kodokan-namen.
Ebi-garami 蝦絡 (hadaka-jime)
Ebi-jime 蝦絞 (tsukkomi-jime)
Eri-jime 襟絞 (ryōte-jime, tsukkomi-jime, of katate-jime, afhankelijk van de handposities)
Hasami-jime 鋏絞 (katate-jime, ook identiek met kamakiri-jime)
Hiza-jime 膝絞 (ashi-gatame-jime)
Kakae-jime 抱絞 (katate-jime)
Kamakiri-jime 螳螂絞 (ashi-gatame-jime)
Katate-maki-jime 片手薪絞 (ashi-gatame-jime)
Katate-ashi-jime 片手足絞 (ashi-gatame-jime)
Kensui-jime 懸垂絞 (ashi-gatame-jime)
Matsuba-garami-jime 松葉絡絞 (ashi-gatame-jime)
Narabi-jūji-jime並十絞 (= nami-jūji-jime)
Ōten-jime 横転絞 (kataha-jime met rollen)
Tomoe-jime 巴絞 (kata-jūji-jime of katate-jime, afhankelijk van de positie van onderarmen en handen)
Ude-shibori-jime 腕搾 (katate-jime)
Ura-jūji-jime 裏十絞 (kata-jūji-jime)
Ushiro Jime 後絞 (= hadaka-jime; verwarrend, bij Kawaishi was dat de 4e, terwijl de 7e ‘hadaka’ heette, maar die 7e was slechts een tweede variatie in het oorspronkelijke judo!)
Yoko-jūji-jime 横十絞 (jūji-jime)
Tawara-jime 俵絞 (okuri-eri-jime)

Met als melige opmerking erbij: “Kijk aan, zo kun je nog eens makkelijk een potje Scrabble winnen.” (JF 4-10-2008)

Duidelijkheid?

Verder ben ik van mening dat de verwurgingen als zodanig een wat onsamenhangende groep katamewaza blijft, ondanks de pogingen van de Kodokan. Als je de principes helder hebt, kun je alle posities (staand en liggend, boven, onder of opzij, rollend en bewegend) van daaruit wel definieren, en daarom is wat Kawaishi en anderen deden (allerlei posities tot een nieuw nummer benoemen) niet erg zinvol. Maar anders dan bij de nagewaza, missen we node een exact handboek van de Kodokan waarin alle principes met variates netjes en geordend worden beschreven (mét hun geschiedenis), zoals Daigo-sensei het wel heeft gedaan voor de werptechnieken.

Niet verwonderlijk dat andere gevechtskunsten aan de haal gaan met allerlei ‘nieuwe’ judotechnieken, die ook worstelen of grappling kunnen zijn. Duidelijkheid ontbreekt… wat ons dus soms voor raadsels stelt.

JBN waar zijn jullie mee bezig?

2011-08-29T21:00:00.009+02:00

De Judo Bond Nederland (JBN) heeft een technisch directeur en een bondscoach voor de mannen. Beide heren, respectievelijk Cor van der Geest en Maarten Arens, zijn afkomstig van de Haarlemse judoclub KenAmJu.

Nu lijkt het er op dat deze club in Nederland de enige plek is waar de heren-judoka nog serieus genomen worden als ze de top willen bereiken. Want immers, als je bij je eigen club blijft en niet onder het trainingsregime van KenAmJu wilt, dan heb je eigenlijk geen kans om wedstrijdjudo op topniveau te beoefenen. Als je man bent tenminste. Als je vrouw bent, dan is Rotterdam-Hoogvliet de enige denkbare plek.

Na Parijs...

Zelden was de bedoeling van de beide KenAmJu-heren zo onverbloemd duidelijk, als in deze dagen na de WK in Parijs, waar KenAmJu-ster Henk Grol overigens liet zien niet per se te scoren omdat hij in de juiste stal zit – in de tweede ronde er uit is niet best voor iemand die zo ongeveer de held voor wedstrijdjudo-minnend Nederland is. Onder uit de zak. Dat is de beste karakterisering voor het ‘bemoedigende’ commentaar van Arens: “Het was gewoon bagger. Hij moet zich de ogen uit de kop schamen. Hij was met alles bezig, behalve judo.” Het zal best zo zijn dat judoka’s die beter moeten presteren een pedagogische schop onder hun kont moeten hebben, maar als ik dit in de krant lees (Eindhovens Dagblad, 29-8, p. 31) dan denk ik: “wat je binnenskamers tegen een atleet zegt, moet je zelf weten, maar dit is vernederend.” O ja, de krant verzacht het leed door te zeggen dat Grol wel houdt van recht voor zijn raap. Hmmm… maar moet dat ‘en plein public’? Ik zal wel ouderwets zijn, maar dit vind IK geen manier van met elkaar omgaan als sportmensen. Dit doe je niet, punt uit.

Maar goed, dat is allemaal nog niets vergeleken bij de grote baas Cor van der Geest. Wat de rol van een technisch directeur is inzake clubbelangen, zal wel niet gevraagd mogen worden, maar van der Geest weet nooit wanneer hij zich moet inhouden als er een microfoon open staat, dus ook nu niet. Wat betreft Luuk Verbij (25, Alphen aan den Rijn) en Grim Vuijsters (28, Goirle) is hij onverbiddelijk. Die moeten maar snel overstappen naar KenAmJu. Pardon? Klinkt dat niet een beetje als belangenverstrengeling? Nee, dat zien de nuchtere beschouwers toch verkeerd. Het gaat alleen maar om het niveau van judo en het geluk van de judoka. Offers brengen. Hard worden. Topniveau. Dat niveau is er volgens de technisch directeur niet in Alphen en Goirle (en nergens) maar wél in Haarlem. De krant meldt – en dat zullen ze vast niet verkeerd hebben opgeschreven – : “Na het WK wil de bondscoach hem [Verbij] ervan overtuigen dat een definitieve overstap het beste is.” ‘U wordt bedankt bij Arashi, u bent een leuke amateurclub, wij zijn blij dat u de judoka zover hebt begeleid of eigenlijk niet, want uw niveau is gewoon onder de maat. Veel plezier met uw fail-judoka…’

Voor Grim Vuijsters, eens de concurrent van zoon van der Geest in zijn gewichtsklasse, worden nog wat hardere, ronduit vernederende woorden gebruikt. Hou je vast. “Als je in een Goirle-achtige omgeving denkt de wereld te kunnen verslaan, gaat het niet lukken. Met een tante die zijn sokken breit en de dochter van zijn coach die zijn krachttrainer is.” (Dezelfde krant, p. 30) Nu, ik denk inderdaad dat als je iemand wilt neerzetten als een watje, en Brabant als een achterlijke provincie, moet je beginnen over de sokken van zijn tante. Daarmee maak je van een zwaargewicht judoka een eikel en dus een mentaal lichtgewicht. Wat mij ontgaat is, wat de technisch directeur daarmee nu eigenlijk wil zeggen over het technisch niveau van training, aangezien judo blootsvoets wordt beoefend. Over technisch niveau lees ik verder niks van de technisch directeur. Ik zie alleen maar een paar aanvallen onder de band, ad hominem, en verder niks. Vernederend, badinerend. En als het er over gaat dat een krachttrainer geen familie zou mogen zijn van de coach… wil degene die zonder zonde is de eerste steen gooien? Als er iemand nooit vies was van familiaire belangenverstrengeling… ach laat ik er maar over ophouden.

Politiek

Mijn conclusie is duidelijk. Het topjudo in ons land is in de greep geraakt van een smerige politiek, waar ik niet bij wil horen. Ik heb als zodanig al grote moeite met de sfeer in het actuele (vaderlandse) wedstrijdjudo, en vraag me serieus af in hoeverre we hier nog te maken hebben met de weg van ‘jû’, of met de weg van hardheid en concurrentie. Als ik dit allemaal lees, dan schud ik mijn hoofd.

Met dit judo wil ik niets meer te maken hebben, en er nimmer meer mee worden geassocieerd. Ik ben geen lid van de JBN, word dat ook niet, en als de JBN niet in staat is dit soort vuil spel ad hominem van de technische top te voorkomen, dan diskwalificeert de judobond zich in mijn visie totaal. Waar vinden we de watjes? Niet in Goirle, maar daar waar de bond niet in staat is de kwakende kaken van de technische staf in toom te houden…

Mijn keuze

Ik heb daarom vandaag ook besloten dat ik bij dit beleid van de JBN de rest van mijn judoleven ikkyu wil blijven. Ik wil geen dangraad meer hebben van deze club, omdat ik voor het behalen daarvan lid zou moeten worden van een instituut waarmee ik niets, maar dan ook helemaal níets te maken wil hebben, tenzij men de koers radicaal wijzigt. Nee, wat Cor van der Geest vandaag weer in de krant krijgt, en die hele vieze politiek waarbij de kleinere clubs gewoon niet meer mogen bestaan in iemands weg naar judo-succes, heeft met mijn judo niets te maken. Het is spijtig om het te moeten zeggen… maar voor dit soort vuile spelletje heb ik het judo te hoog.